113 توبة

پناه میبرم به الله از شرِّ شیطانِ مَطرودأَعُوذُ بِاللّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ

سوره توبه، که در قرآن‌های معمولی سوره نهم است، از ۱۲۹ آیه تشکیل شده است. ۳۷ آیه اول آن چند روز قبل از زمان حج اکبر، یعنی ذی‌الحجه سال فتح مکه، و بقیه آیات آن پیش از سفر جنگی پیامبر اسلام به تبوک نازل شده است؛ سفری که به دستور الله، با لشکری مجهز و قوی، شامل حدود سی هزار مرد جنگی، در گرمای تابستان و در ماه رجب سال نهم هجری، یعنی شش ماه پس از بازگشت از فتح مکه و طائف به مدینه، برای توسعه نفوذ حکومت اسلام انجام شد. (تبوک محلی میان مدینه و شام، با فاصله‌ای تقریباً مساوی از هر دو، بود. این سفر جنگی صرفاً برای آن بود که پس از آنکه مسلمانان نفوذ حکومتی خود را از جنوب پایتخت مملکت خود، «شهر مدینه»، تا مرز یمن، «طائف»، توسعه دادند، لازم بود قسمت شمال عربستان تا مرز حکومت شام را که تحت نفوذ دولت روم بود، در اختیار خود درآورند و راه‌های نفوذ آینده نهضت مصلحانه و پربرکت دین اسلام را هموار سازند.)

در این سوره، هم وضع انواع مسلمان‌نشدگان پس از فتح مکه روشن می‌گردد، هم وضع مشرکان مختلف، هم درجات گوناگون دورویان، و هم اهمیت مسلمانان باسابقه و فداکار، از مهاجران و انصار، که گردانندگان حقیقی نهضت اسلام بودند. همچنین در این سوره، چگونگی غزوه حُنین، که پس از فتح مکه بود، و نیز مقدمات جنگ تبوک روشن می‌گردد. این سوره نیز مانند تمام سوره‌های قرآن با بسم‌الله آغاز شده است؛ نه به صورت «بسم‌الله الرحمن الرحیم»، که نشانه رحمت الله بر مردم باشد، بلکه به صورت «برائت من الله»، که اعلام بیزاری الله از مشرکان لجوج و عهدشکن است. پس از این خلاصه، به ترجمه و تفصیل آیات این سوره توجه نمایید:

001  چهار ماه مهلت به مشرکان، رعایت پیمان، انتقام و درمان خشم

  
این اعلامِ برائت و بیزاری از سوی الله و رسول اوست، خطاب به آن گروه از مشرکان که با آنان پیمان بسته‌اید. (1)بَراءَةٌ مِنَ اللَّهِ وَرَسولِهِ إِلَى الَّذينَ عاهَدتُم مِنَ المُشرِكينَ9:1
پس چهار ماه در زمین آزادانه رفت‌وآمد کنید و بدانید که شما هرگز نمی‌توانید الله را درمانده کنید یا از قدرت او بگریزید، و بدانید که الله کافران را خوار و رسوا می‌کند. (2)فَسيحوا فِي الأَرضِ أَربَعَةَ أَشهُرٍ وَاعلَموا أَنَّكُم غَيرُ مُعجِزِي اللَّهِ ۙ وَأَنَّ اللَّهَ مُخزِي الكافِرينَ9:2
و این اعلامی است از سوی الله و پیامبر او به همه مردم در روز حج بزرگ، که الله از مشرکان بیزار است و پیامبرش نیز از آنان بیزار است؛ پس اگر توبه کنید، برای شما بهتر است، و اگر روی برگردانید، بدانید که هرگز نمی‌توانید الله را ناتوان کنید؛ و به کسانی که کفر ورزیدند، از عذابی دردناک خبر بده. (3)وَأَذانٌ مِنَ اللَّهِ وَرَسولِهِ إِلَى النّاسِ يَومَ الحَجِّ الأَكبَرِ أَنَّ اللَّهَ بَريءٌ مِنَ المُشرِكينَ ۙ وَرَسولُهُ ۚ فَإِن تُبتُم فَهُوَ خَيرٌ لَكُم ۖ وَإِن تَوَلَّيتُم فَاعلَموا أَنَّكُم غَيرُ مُعجِزِي اللَّهِ ۗ وَبَشِّرِ الَّذينَ كَفَروا بِعَذابٍ أَليمٍ9:3
مگر آن گروه از مشرکان که با آنان پیمان بسته‌اید، سپس هیچ چیزی از پیمان خود با شما نکاستند و هیچ‌کس را بر ضد شما یاری نکردند؛ پس پیمانشان را تا پایان مدتشان به‌طور کامل رعایت کنید، زیرا الله پرهیزکاران را دوست دارد. (4)إِلَّا الَّذينَ عاهَدتُم مِنَ المُشرِكينَ ثُمَّ لَم يَنقُصوكُم شَيئًا وَلَم يُظاهِروا عَلَيكُم أَحَدًا فَأَتِمّوا إِلَيهِم عَهدَهُم إِلىٰ مُدَّتِهِم ۚ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ المُتَّقينَ9:4
پس وقتی ماه‌های حرام گذشت، مشرکان را هر جا یافتید بکشید و آنان را دستگیر کنید و به محاصره‌شان درآورید و در هر گذرگاه و کمینگاهی برایشان کمین بگیرید. اما اگر توبه کردند و نماز را برپا داشتند و زکات پرداختند، راه را برایشان باز بگذارید، که بی‌گمان الله آمرزنده و مهربان است. (5)فَإِذَا انسَلَخَ الأَشهُرُ الحُرُمُ فَاقتُلُوا المُشرِكينَ حَيثُ وَجَدتُموهُم وَخُذوهُم وَاحصُروهُم وَاقعُدوا لَهُم كُلَّ مَرصَدٍ ۚ فَإِن تابوا وَأَقامُوا الصَّلاةَ وَآتَوُا الزَّكاةَ فَخَلّوا سَبيلَهُم ۚ إِنَّ اللَّهَ غَفورٌ رَحيمٌ9:5
و اگر یکی از مشرکان از تو پناه خواست، به او پناه بده تا سخن الله را بشنود؛ سپس او را به جایی برسان که در امان باشد. این به آن سبب است که آنان مردمی هستند که آگاهی ندارند. (6)وَإِن أَحَدٌ مِنَ المُشرِكينَ استَجارَكَ فَأَجِرهُ حَتّىٰ يَسمَعَ كَلامَ اللَّهِ ثُمَّ أَبلِغهُ مَأمَنَهُ ۚ ذٰلِكَ بِأَنَّهُم قَومٌ لا يَعلَمونَ9:6
چگونه ممکن است مشرکان نزد الله و نزد پیامبر او پیمانی داشته باشند، مگر همان کسانی که شما در کنار مسجدالحرام با آنان پیمان بستید؛ پس تا وقتی آنان نسبت به شما بر پیمان خود پایدار ماندند، شما نیز نسبت به آنان پایدار بمانید؛ بی‌گمان الله پرهیزگاران را دوست دارد. (7)كَيفَ يَكونُ لِلمُشرِكينَ عَهدٌ عِندَ اللَّهِ وَعِندَ رَسولِهِ إِلَّا الَّذينَ عاهَدتُم عِندَ المَسجِدِ الحَرامِ ۖ فَمَا استَقاموا لَكُم فَاستَقيموا لَهُم ۚ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ المُتَّقينَ9:7
چگونه می‌توان به پیمان آنان اعتماد کرد، در حالی که اگر بر شما چیره شوند، درباره شما نه هیچ پیوند و حرمت خویشاوندی را رعایت می‌کنند و نه هیچ عهد و تعهدی را؛ با زبانشان شما را راضی می‌کنند، اما دل‌هایشان نمی‌پذیرد، و بیشترشان نافرمان‌اند. (8)كَيفَ وَإِن يَظهَروا عَلَيكُم لا يَرقُبوا فيكُم إِلًّا وَلا ذِمَّةً ۚ يُرضونَكُم بِأَفواهِهِم وَتَأبىٰ قُلوبُهُم وَأَكثَرُهُم فاسِقونَ9:8
آیات الله را به بهایی ناچیز فروختند و مردم را از راه او بازداشتند؛ به‌راستی چه بد بود کاری که انجام می‌دادند. (9)اشتَرَوا بِآياتِ اللَّهِ ثَمَنًا قَليلًا فَصَدّوا عَن سَبيلِهِ ۚ إِنَّهُم ساءَ ما كانوا يَعمَلونَ9:9
در حق هیچ مؤمنی نه پیوند خویشاوندی و قرابت را رعایت می‌کنند و نه پیمان و تعهدی را، و آنان همان تجاوزکارانند. (10)لا يَرقُبونَ في مُؤمِنٍ إِلًّا وَلا ذِمَّةً ۚ وَأُولٰئِكَ هُمُ المُعتَدونَ9:10
پس اگر توبه کردند و نماز را برپا داشتند و زکات پرداختند، برادران شما در دین هستند؛ و ما آیات را برای مردمی که می‌دانند، روشن و جداگانه بیان می‌کنیم. (11)فَإِن تابوا وَأَقامُوا الصَّلاةَ وَآتَوُا الزَّكاةَ فَإِخوانُكُم فِي الدّينِ ۗ وَنُفَصِّلُ الآياتِ لِقَومٍ يَعلَمونَ9:11
و اگر پس از پیمانی که بسته‌اند سوگندهای خود را شکستند و به دین شما تاختند، با سران کفر بجنگید، زیرا آنان هیچ پایبندی و حرمتی برای سوگندهایشان ندارند، باشد که دست بردارند. (12)وَإِن نَكَثوا أَيمانَهُم مِن بَعدِ عَهدِهِم وَطَعَنوا في دينِكُم فَقاتِلوا أَئِمَّةَ الكُفرِ ۙ إِنَّهُم لا أَيمانَ لَهُم لَعَلَّهُم يَنتَهونَ9:12
آیا با مردمی نمی‌جنگید که پیمان‌های خود را شکستند، قصد بیرون راندن رسول را داشتند و نخستین بار خودشان دشمنی را با شما آغاز کردند؟ آیا از آنان می‌ترسید؟ اگر مؤمن هستید، الله سزاوارتر است که از او بترسید. (13)أَلا تُقاتِلونَ قَومًا نَكَثوا أَيمانَهُم وَهَمّوا بِإِخراجِ الرَّسولِ وَهُم بَدَءوكُم أَوَّلَ مَرَّةٍ ۚ أَتَخشَونَهُم ۚ فَاللَّهُ أَحَقُّ أَن تَخشَوهُ إِن كُنتُم مُؤمِنينَ9:13
با آنان بجنگید تا الله به دست شما آنان را عذاب دهد، خوار و رسوایشان کند، شما را بر آنان یاری دهد و پیروز گرداند و کینه و رنجِ دل‌های گروهی از مؤمنان را تسکین دهد و آرام سازد. (14)قاتِلوهُم يُعَذِّبهُمُ اللَّهُ بِأَيديكُم وَيُخزِهِم وَيَنصُركُم عَلَيهِم وَيَشفِ صُدورَ قَومٍ مُؤمِنينَ9:14
و خشم دل‌هایشان را از میان می‌برد، و الله توبه هر کس را بخواهد می‌پذیرد، و الله دانا و حکیم است. (15)وَيُذهِب غَيظَ قُلوبِهِم ۗ وَيَتوبُ اللَّهُ عَلىٰ مَن يَشاءُ ۗ وَاللَّهُ عَليمٌ حَكيمٌ9:15

016  علم الله به کردارِ انسان، آبادی مساجد، آب‌رسانی و آباد نگه داشتن مکّه در مقابل ایمان به الله و آخرت و مجاهده

  
آیا گمان کرده‌اید که رها می‌شوید، در حالی که هنوز الله کسانی از شما را که جهاد کرده‌اند و جز الله و پیامبرش و مؤمنان، هیچ همراز و تکیه‌گاه پنهانی نگرفته‌اند، آشکار نکرده است؟ و الله به آنچه انجام می‌دهید کاملاً آگاه است. (16)أَم حَسِبتُم أَن تُترَكوا وَلَمّا يَعلَمِ اللَّهُ الَّذينَ جاهَدوا مِنكُم وَلَم يَتَّخِذوا مِن دونِ اللَّهِ وَلا رَسولِهِ وَلَا المُؤمِنينَ وَليجَةً ۚ وَاللَّهُ خَبيرٌ بِما تَعمَلونَ9:16
مشرکان را نسزد که مسجدهای الله را آباد کنند، در حالی که خودشان بر کفر خویش گواهی می‌دهند؛ آنان کارهایشان تباه شده است و در آتش جاودانه خواهند بود. (17)ما كانَ لِلمُشرِكينَ أَن يَعمُروا مَساجِدَ اللَّهِ شاهِدينَ عَلىٰ أَنفُسِهِم بِالكُفرِ ۚ أُولٰئِكَ حَبِطَت أَعمالُهُم وَفِي النّارِ هُم خالِدونَ9:17
تنها کسانی مسجدهای الله را آباد می‌کنند که به الله و روز آخرت ایمان دارند، نماز را برپا می‌دارند، زکات می‌دهند و جز از الله نمی‌ترسند؛ پس امید است آنان از هدایت‌یافتگان باشند.(18)إِنَّما يَعمُرُ مَساجِدَ اللَّهِ مَن آمَنَ بِاللَّهِ وَاليَومِ الآخِرِ وَأَقامَ الصَّلاةَ وَآتَى الزَّكاةَ وَلَم يَخشَ إِلَّا اللَّهَ ۖ فَعَسىٰ أُولٰئِكَ أَن يَكونوا مِنَ المُهتَدينَ9:18
آیا آب‌رسانی به حاجیان و آباد نگه داشتن مسجدالحرام را هم‌ارزش کسی قرار داده‌اید که به الله و روز آخرت ایمان آورده و در راه الله جهاد کرده است؟ آنان نزد الله برابر نیستند، و الله قوم ستمکار را هدایت نمی‌کند. (19)أَجَعَلتُم سِقايَةَ الحاجِّ وَعِمارَةَ المَسجِدِ الحَرامِ كَمَن آمَنَ بِاللَّهِ وَاليَومِ الآخِرِ وَجاهَدَ في سَبيلِ اللَّهِ ۚ لا يَستَوونَ عِندَ اللَّهِ ۗ وَاللَّهُ لا يَهدِي القَومَ الظّالِمينَ9:19
کسانی که ایمان آوردند، هجرت کردند و با مال‌ها و جان‌هایشان در راه الله جهاد کردند، نزد الله مقامی بسیار بالاتر دارند؛ و آنان همان رستگاران‌اند. (20)الَّذينَ آمَنوا وَهاجَروا وَجاهَدوا في سَبيلِ اللَّهِ بِأَموالِهِم وَأَنفُسِهِم أَعظَمُ دَرَجَةً عِندَ اللَّهِ ۚ وَأُولٰئِكَ هُمُ الفائِزونَ9:20
پروردگارشان آنان را به رحمتی از سوی خود، خشنودی خویش، و بهشت‌هایی بشارت می‌دهد که در آن‌ها نعمتی پایدار برایشان خواهد بود. (21)يُبَشِّرُهُم رَبُّهُم بِرَحمَةٍ مِنهُ وَرِضوانٍ وَجَنّاتٍ لَهُم فيها نَعيمٌ مُقيمٌ9:21
برای همیشه در آن جاودانه می‌مانند؛ بی‌گمان پاداشی بزرگ نزد الله است. (22)خالِدينَ فيها أَبَدًا ۚ إِنَّ اللَّهَ عِندَهُ أَجرٌ عَظيمٌ9:22

023  ای مؤمنان، عدم دوستی با فامیل کافر، روز جنگ حُنَین، آرامش و کمک الله

  
ای کسانی که ایمان آورده‌اید، پدران و برادران خود را، اگر کفر را بر ایمان ترجیح داده‌اند، دوست و پشتیبان و هم‌پیمان خود نگیرید؛ و هر کس از شما آنان را به چنین رابطه‌ای بپذیرد، آنان همان ستمکاران‌اند. (23)يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنوا لا تَتَّخِذوا آباءَكُم وَإِخوانَكُم أَولِياءَ إِنِ استَحَبُّوا الكُفرَ عَلَى الإيمانِ ۚ وَمَن يَتَوَلَّهُم مِنكُم فَأُولٰئِكَ هُمُ الظّالِمونَ9:23
بگو اگر پدرانتان و فرزندانتان و برادرانتان و همسرانتان و خویشاوندانتان و دارایی‌هایی که به دست آورده‌اید و تجارتی که از کسادی آن می‌ترسید و خانه‌هایی که به آن‌ها دل بسته‌اید، نزد شما دوست‌داشتنی‌تر از الله و پیامبر او و جهاد در راه اوست، پس منتظر بمانید تا الله فرمان خود را بیاورد، و الله گروه نافرمانان را هدایت نمی‌کند. (24)قُل إِن كانَ آباؤُكُم وَأَبناؤُكُم وَإِخوانُكُم وَأَزواجُكُم وَعَشيرَتُكُم وَأَموالٌ اقتَرَفتُموها وَتِجارَةٌ تَخشَونَ كَسادَها وَمَساكِنُ تَرضَونَها أَحَبَّ إِلَيكُم مِنَ اللَّهِ وَرَسولِهِ وَجِهادٍ في سَبيلِهِ فَتَرَبَّصوا حَتّىٰ يَأتِيَ اللَّهُ بِأَمرِهِ ۗ وَاللَّهُ لا يَهدِي القَومَ الفاسِقينَ9:24
بی‌گمان الله شما را در میدان‌های بسیاری یاری کرد، و در روز حنین نیز، هنگامی که زیاد بودن نفراتتان شما را به شگفت آورد، اما هیچ سودی به حالتان نداشت، و زمین با همه پهناوری‌اش بر شما تنگ شد، سپس پشت‌کنان گریختید. (25)لَقَد نَصَرَكُمُ اللَّهُ في مَواطِنَ كَثيرَةٍ ۙ وَيَومَ حُنَينٍ ۙ إِذ أَعجَبَتكُم كَثرَتُكُم فَلَم تُغنِ عَنكُم شَيئًا وَضاقَت عَلَيكُمُ الأَرضُ بِما رَحُبَت ثُمَّ وَلَّيتُم مُدبِرينَ9:25
سپس الله آرامش خود را بر رسولش و بر مؤمنان فرو فرستاد و سپاهیانی را فرستاد که شما آن‌ها را نمی‌دیدید و کسانی را که کافر شدند عذاب کرد، و این است کیفر کافران. (26)ثُمَّ أَنزَلَ اللَّهُ سَكينَتَهُ عَلىٰ رَسولِهِ وَعَلَى المُؤمِنينَ وَأَنزَلَ جُنودًا لَم تَرَوها وَعَذَّبَ الَّذينَ كَفَروا ۚ وَذٰلِكَ جَزاءُ الكافِرينَ9:26
سپس الله پس از آن، توبه هر کس را که بخواهد می‌پذیرد، و الله بسیار آمرزنده و مهربان است. (27)ثُمَّ يَتوبُ اللَّهُ مِن بَعدِ ذٰلِكَ عَلىٰ مَن يَشاءُ ۗ وَاللَّهُ غَفورٌ رَحيمٌ9:27

028  ای مؤمنان، مشرکان پلید هستند، گرفتن جزیه از اهل کتاب

  
ای کسانی که ایمان آورده‌اید، مشرکان ناپاک‌اند؛ پس پس از این سال دیگر نباید به مسجدالحرام نزدیک شوند، و اگر از فقر و تنگدستی می‌ترسید، الله اگر بخواهد به‌زودی شما را از فضل خود بی‌نیاز خواهد کرد؛ همانا الله دانا و حکیم است. (28)يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنوا إِنَّمَا المُشرِكونَ نَجَسٌ فَلا يَقرَبُوا المَسجِدَ الحَرامَ بَعدَ عامِهِم هٰذا ۚ وَإِن خِفتُم عَيلَةً فَسَوفَ يُغنيكُمُ اللَّهُ مِن فَضلِهِ إِن شاءَ ۚ إِنَّ اللَّهَ عَليمٌ حَكيمٌ9:28
با کسانی از اهل کتاب که به الله و روز واپسین ایمان نمی‌آورند، آنچه را الله و پیامبرش حرام کرده‌اند حرام نمی‌شمارند، و به دین حق پایبند نیستند، بجنگید تا جزیه را با دست خود و از روی تسلیم بپردازند، در حالی که خاضع و زیر فرمان‌اند. (29)قاتِلُوا الَّذينَ لا يُؤمِنونَ بِاللَّهِ وَلا بِاليَومِ الآخِرِ وَلا يُحَرِّمونَ ما حَرَّمَ اللَّهُ وَرَسولُهُ وَلا يَدينونَ دينَ الحَقِّ مِنَ الَّذينَ أوتُوا الكِتابَ حَتّىٰ يُعطُوا الجِزيَةَ عَن يَدٍ وَهُم صاغِرونَ9:29

030  عُزَیر و مسیح پسران الله، نور کامل با اسلام

  
یهودیان گفتند عُزَیر پسر الله است و مسیحیان گفتند مسیح پسر الله است. این سخنی است که با دهان خود می‌گویند و گفتار کسانی را شبیه‌سازی می‌کنند که پیش از آنان کافر شدند. الله نابودشان کند، چگونه از حق برگردانده می‌شوند!(30)وَقالَتِ اليَهودُ عُزَيرٌ ابنُ اللَّهِ وَقالَتِ النَّصارَى المَسيحُ ابنُ اللَّهِ ۖ ذٰلِكَ قَولُهُم بِأَفواهِهِم ۖ يُضاهِئونَ قَولَ الَّذينَ كَفَروا مِن قَبلُ ۚ قاتَلَهُمُ اللَّهُ ۚ أَنّىٰ يُؤفَكونَ9:30
آنان دانشمندان دینی و راهبان خود و نیز مسیح پسر مریم را به جای الله صاحب اختیار و معبود خود گرفتند، در حالی که به آنان فرمان داده نشده بود جز اینکه تنها معبودی یگانه را بپرستند؛ هیچ معبودی جز او نیست؛ او پاک و منزه است از آنچه شریک او قرار می‌دهند. (31)اتَّخَذوا أَحبارَهُم وَرُهبانَهُم أَربابًا مِن دونِ اللَّهِ وَالمَسيحَ ابنَ مَريَمَ وَما أُمِروا إِلّا لِيَعبُدوا إِلٰهًا واحِدًا ۖ لا إِلٰهَ إِلّا هُوَ ۚ سُبحانَهُ عَمّا يُشرِكونَ9:31
می‌خواهند نور الله را با دهان‌ها و سخنان خود خاموش کنند، اما الله جز این نمی‌خواهد که نور خود را کامل کند، هرچند کافران ناخشنود باشند. (32)يُريدونَ أَن يُطفِئوا نورَ اللَّهِ بِأَفواهِهِم وَيَأبَى اللَّهُ إِلّا أَن يُتِمَّ نورَهُ وَلَو كَرِهَ الكافِرونَ9:32
اوست آن کسی که پیامبرش را با هدایت و دین حق فرستاد تا آن را بر همه دین‌ها چیره کند، هرچند مشرکان ناخشنود باشند. (33)هُوَ الَّذي أَرسَلَ رَسولَهُ بِالهُدىٰ وَدينِ الحَقِّ لِيُظهِرَهُ عَلَى الدّينِ كُلِّهِ وَلَو كَرِهَ المُشرِكونَ9:33

034  ای مؤمنان، اندوخته کردن طلا و نقره و عذابش، دوازده ماه و چهار ماه حرام

  
ای کسانی که ایمان آورده‌اید، بسیاری از عالمان دینی و راهبان، اموال مردم را به ناحق می‌خورند و مردم را از راه الله بازمی‌دارند؛ و کسانی که طلا و نقره را اندوخته می‌کنند و آن را در راه الله خرج نمی‌کنند، آنان را به عذابی دردناک خبر بده. (34)يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنوا إِنَّ كَثيرًا مِنَ الأَحبارِ وَالرُّهبانِ لَيَأكُلونَ أَموالَ النّاسِ بِالباطِلِ وَيَصُدّونَ عَن سَبيلِ اللَّهِ ۗ وَالَّذينَ يَكنِزونَ الذَّهَبَ وَالفِضَّةَ وَلا يُنفِقونَها في سَبيلِ اللَّهِ فَبَشِّرهُم بِعَذابٍ أَليمٍ9:34
روزی که آن اندوخته‌ها را در آتش جهنم داغ می‌کنند و با آنها پیشانی‌ها و پهلوها و پشت‌هایشان را داغ می‌گذارند؛ این همان چیزی است که برای خودتان اندوختید، پس بچشید آنچه را همواره می‌اندوختید. (35)يَومَ يُحمىٰ عَلَيها في نارِ جَهَنَّمَ فَتُكوىٰ بِها جِباهُهُم وَجُنوبُهُم وَظُهورُهُم ۖ هٰذا ما كَنَزتُم لِأَنفُسِكُم فَذوقوا ما كُنتُم تَكنِزونَ9:35
بی‌گمان شمار ماه‌ها نزد الله، از روزی که آسمان‌ها و زمین را آفرید، در کتاب الله دوازده ماه است؛ از میان آنها چهار ماه حرام‌اند. این، آیین درست و استوار است؛ پس در این ماه‌ها به خودتان ستم نکنید، و با مشرکان همگی بجنگید، همان‌گونه که آنان همگی با شما می‌جنگند، و بدانید که الله با پرهیزگاران است. (36)إِنَّ عِدَّةَ الشُّهورِ عِندَ اللَّهِ اثنا عَشَرَ شَهرًا في كِتابِ اللَّهِ يَومَ خَلَقَ السَّماواتِ وَالأَرضَ مِنها أَربَعَةٌ حُرُمٌ ۚ ذٰلِكَ الدّينُ القَيِّمُ ۚ فَلا تَظلِموا فيهِنَّ أَنفُسَكُم ۚ وَقاتِلُوا المُشرِكينَ كافَّةً كَما يُقاتِلونَكُم كافَّةً ۚ وَاعلَموا أَنَّ اللَّهَ مَعَ المُتَّقينَ9:36
نَسیء، یعنی عقب انداختن و جابه‌جا کردن حرمت ماه‌های حرام، چیزی جز افزوده شدن بر کفر نیست؛ کسانی که کافر شده‌اند با آن گمراه می‌شوند: یک سال آن را حلال می‌شمارند و سالی دیگر حرام می‌شمارند، تا فقط شمار ماه‌هایی را که الله حرام کرده برابر نگه دارند، و به این ترتیب آنچه را الله حرام کرده حلال کنند. کارهای بدشان در نظرشان زیبا جلوه داده شده است، و الله گروه کافران را هدایت نمی‌کند. (37)إِنَّمَا النَّسيءُ زِيادَةٌ فِي الكُفرِ ۖ يُضَلُّ بِهِ الَّذينَ كَفَروا يُحِلّونَهُ عامًا وَيُحَرِّمونَهُ عامًا لِيُواطِئوا عِدَّةَ ما حَرَّمَ اللَّهُ فَيُحِلّوا ما حَرَّمَ اللَّهُ ۚ زُيِّنَ لَهُم سوءُ أَعمالِهِم ۗ وَاللَّهُ لا يَهدِي القَومَ الكافِرينَ9:37

038  ای مؤمنان، ترغیب به جنگ، واکنش مسلمانان بی‌ایمان

  
ای کسانی که ایمان آورده‌اید، شما را چه شده است که وقتی به شما گفته می‌شود در راه الله به حرکت درآیید، سستی می‌کنید و به زمین می‌چسبید؟ آیا زندگی دنیا را به جای آخرت پسندیده‌اید؟ بهره و لذت زندگی دنیا در برابر آخرت، جز چیزی اندک نیست. (38)يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنوا ما لَكُم إِذا قيلَ لَكُمُ انفِروا في سَبيلِ اللَّهِ اثّاقَلتُم إِلَى الأَرضِ ۚ أَرَضيتُم بِالحَياةِ الدُّنيا مِنَ الآخِرَةِ ۚ فَما مَتاعُ الحَياةِ الدُّنيا فِي الآخِرَةِ إِلّا قَليلٌ9:38
اگر برای یاری دین بیرون نروید، شما را دچار عذابی دردناک می‌کند و مردمی دیگر را به جای شما می‌آورد، و شما هیچ زیانی به او نمی‌رسانید؛ و الله بر هر چیزی تواناست. (39)إِلّا تَنفِروا يُعَذِّبكُم عَذابًا أَليمًا وَيَستَبدِل قَومًا غَيرَكُم وَلا تَضُرّوهُ شَيئًا ۗ وَاللَّهُ عَلىٰ كُلِّ شَيءٍ قَديرٌ9:39
اگر او را یاری نکنید، به‌یقین الله او را یاری کرده است، آن‌گاه که کافران او را بیرون راندند، در حالی که او یکی از آن دو نفر بود، زمانی که آن دو در غار بودند، آن‌گاه که به همراه خود می‌گفت: اندوهگین مباش، بی‌گمان الله با ماست. پس الله آرامش خود را بر او فرو فرستاد و او را با سپاهیانی که شما آن‌ها را ندیدید نیرومند ساخت، و سخن کافران را پست و فرودست گرداند، و سخن الله همان سخن برتر و والاتر است، و الله شکست‌ناپذیر و حکیم است. (40)إِلّا تَنصُروهُ فَقَد نَصَرَهُ اللَّهُ إِذ أَخرَجَهُ الَّذينَ كَفَروا ثانِيَ اثنَينِ إِذ هُما فِي الغارِ إِذ يَقولُ لِصاحِبِهِ لا تَحزَن إِنَّ اللَّهَ مَعَنا ۖ فَأَنزَلَ اللَّهُ سَكينَتَهُ عَلَيهِ وَأَيَّدَهُ بِجُنودٍ لَم تَرَوها وَجَعَلَ كَلِمَةَ الَّذينَ كَفَرُوا السُّفلىٰ ۗ وَكَلِمَةُ اللَّهِ هِيَ العُليا ۗ وَاللَّهُ عَزيزٌ حَكيمٌ9:40
به میدان بروید، چه سبک‌بار باشید و چه گران‌بار، و با دارایی‌ها و جان‌هایتان در راه الله جهاد کنید؛ این برای شما بهتر است اگر بدانید. (41)انفِروا خِفافًا وَثِقالًا وَجاهِدوا بِأَموالِكُم وَأَنفُسِكُم في سَبيلِ اللَّهِ ۚ ذٰلِكُم خَيرٌ لَكُم إِن كُنتُم تَعلَمونَ9:41
اگر منفعتی نزدیک و سفری آسان در میان بود از تو پیروی می‌کردند، اما راه برایشان دور و دشوار شد. و به الله سوگند می‌خورند که اگر می‌توانستیم حتماً با شما بیرون می‌آمدیم. خودشان را نابود می‌کنند و الله می‌داند که بی‌تردید آنان دروغگو هستند. (42)لَو كانَ عَرَضًا قَريبًا وَسَفَرًا قاصِدًا لَاتَّبَعوكَ وَلٰكِن بَعُدَت عَلَيهِمُ الشُّقَّةُ ۚ وَسَيَحلِفونَ بِاللَّهِ لَوِ استَطَعنا لَخَرَجنا مَعَكُم يُهلِكونَ أَنفُسَهُم وَاللَّهُ يَعلَمُ إِنَّهُم لَكاذِبونَ9:42
الله از تو درگذشت؛ چرا به آنان اجازه دادی، پیش از آنکه برایت روشن شود چه کسانی راست گفته‌اند و دروغگویان را بشناسی؟ (43)عَفَا اللَّهُ عَنكَ لِمَ أَذِنتَ لَهُم حَتّىٰ يَتَبَيَّنَ لَكَ الَّذينَ صَدَقوا وَتَعلَمَ الكاذِبينَ9:43
کسانی که به الله و روز آخرت ایمان دارند، از تو اجازه نمی‌خواهند که از جهاد با مال‌ها و جان‌هایشان بازبمانند، و الله به پرهیزگاران داناست. (44)لا يَستَأذِنُكَ الَّذينَ يُؤمِنونَ بِاللَّهِ وَاليَومِ الآخِرِ أَن يُجاهِدوا بِأَموالِهِم وَأَنفُسِهِم ۗ وَاللَّهُ عَليمٌ بِالمُتَّقينَ9:44
تنها کسانی از تو اجازه می‌خواهند که به الله و روز آخرت ایمان ندارند و دل‌هایشان گرفتار شک شده است؛ پس آنان در شک خود سرگردان و دودل می‌مانند. (45)إِنَّما يَستَأذِنُكَ الَّذينَ لا يُؤمِنونَ بِاللَّهِ وَاليَومِ الآخِرِ وَارتابَت قُلوبُهُم فَهُم في رَيبِهِم يَتَرَدَّدونَ9:45
و اگر واقعاً می‌خواستند بیرون بروند، برای آن آمادگی و سازوبرگ فراهم می‌کردند؛ اما الله برخاستن و حرکت کردنشان را نپسندید، پس آنان را بازداشت و به آنان گفته شد: با کسانی که می‌نشینند و از رفتن بازمی‌مانند، بنشینید. (46)وَلَو أَرادُوا الخُروجَ لَأَعَدّوا لَهُ عُدَّةً وَلٰكِن كَرِهَ اللَّهُ انبِعاثَهُم فَثَبَّطَهُم وَقيلَ اقعُدوا مَعَ القاعِدينَ9:46
اگر آنان همراه شما بیرون آمده بودند، جز آشفتگی و تباهی چیزی بر شما نمی‌افزودند و به‌سرعت در میان صفوف شما رفت‌وآمد می‌کردند تا برایتان فتنه و اختلاف پدید آورند، و در میان شما کسانی هستند که به سخنان آنان گوش می‌دهند و از آنان اثر می‌پذیرند، و الله به ستمکاران داناست. (47)لَو خَرَجوا فيكُم ما زادوكُم إِلّا خَبالًا وَلَأَوضَعوا خِلالَكُم يَبغونَكُمُ الفِتنَةَ وَفيكُم سَمّاعونَ لَهُم ۗ وَاللَّهُ عَليمٌ بِالظّالِمينَ9:47
به‌راستی آنان پیش از این نیز به دنبال فتنه‌انگیزی بودند و کارها را بر ضد تو زیر و رو می‌کردند، تا آن‌که حق فرا رسید و فرمان الله آشکار و پیروز شد، در حالی که آنان ناخشنود بودند. (48)لَقَدِ ابتَغَوُا الفِتنَةَ مِن قَبلُ وَقَلَّبوا لَكَ الأُمورَ حَتّىٰ جاءَ الحَقُّ وَظَهَرَ أَمرُ اللَّهِ وَهُم كارِهونَ9:48
از میان آنان کسانی هستند که می‌گویند: به من اجازه بده که نروم و مرا دچار فتنه و لغزش نکن؛ آگاه باشید که آنان خود در فتنه افتاده‌اند، و بی‌گمان جهنم از هر سو بر کافران احاطه دارد. (49)وَمِنهُم مَن يَقولُ ائذَن لي وَلا تَفتِنّي ۚ أَلا فِي الفِتنَةِ سَقَطوا ۗ وَإِنَّ جَهَنَّمَ لَمُحيطَةٌ بِالكافِرينَ9:49

050  واکنش مسلمانان بی‌ایمان، نیکی و مصیبت، نپذیرفتن انفاق

  
اگر خوبی‌ای به تو برسد، آنان را ناراحت می‌کند، و اگر مصیبتی به تو برسد، می‌گویند: ما از پیش کار خود را حساب کرده و تصمیممان را گرفته بودیم، و شادمان روی برمی‌گردانند. (50)إِن تُصِبكَ حَسَنَةٌ تَسُؤهُم ۖ وَإِن تُصِبكَ مُصيبَةٌ يَقولوا قَد أَخَذنا أَمرَنا مِن قَبلُ وَيَتَوَلَّوا وَهُم فَرِحونَ9:50
بگو: هرگز چیزی به ما نمی‌رسد مگر همان چیزی که الله برای ما مقرر کرده است؛ او سرپرست و یاور ماست، و مؤمنان باید تنها بر الله توکل کنند. (51)قُل لَن يُصيبَنا إِلّا ما كَتَبَ اللَّهُ لَنا هُوَ مَولانا ۚ وَعَلَى اللَّهِ فَليَتَوَكَّلِ المُؤمِنونَ9:51
بگو: آیا برای ما جز یکی از دو سرانجام نیک، پیروزی یا شهادت، انتظار می‌کشید؟ ما هم برای شما انتظار می‌کشیم که الله عذابی از سوی خود به شما برساند یا به دست ما گرفتارتان کند؛ پس منتظر بمانید، ما هم همراه شما منتظریم. (52)قُل هَل تَرَبَّصونَ بِنا إِلّا إِحدَى الحُسنَيَينِ ۖ وَنَحنُ نَتَرَبَّصُ بِكُم أَن يُصيبَكُمُ اللَّهُ بِعَذابٍ مِن عِندِهِ أَو بِأَيدينا ۖ فَتَرَبَّصوا إِنّا مَعَكُم مُتَرَبِّصونَ9:52
بگو چه با میل و رغبت انفاق کنید و چه از روی بی‌میلی و اجبار، هرگز از شما پذیرفته نخواهد شد؛ زیرا شما مردمی نافرمان و سرکش بوده‌اید. (53)قُل أَنفِقوا طَوعًا أَو كَرهًا لَن يُتَقَبَّلَ مِنكُم ۖ إِنَّكُم كُنتُم قَومًا فاسِقينَ9:53
و هیچ چیز مانع پذیرفته شدن انفاق‌هایشان نشد، جز این که آنان به الله و پیامبرش کفر ورزیدند، و به نماز نمی‌آیند مگر در حالی که بی‌حال و سست‌اند، و انفاق نمی‌کنند مگر در حالی که ناخشنود و بی‌میل‌اند. (54)وَما مَنَعَهُم أَن تُقبَلَ مِنهُم نَفَقاتُهُم إِلّا أَنَّهُم كَفَروا بِاللَّهِ وَبِرَسولِهِ وَلا يَأتونَ الصَّلاةَ إِلّا وَهُم كُسالىٰ وَلا يُنفِقونَ إِلّا وَهُم كارِهونَ9:54
پس مبادا اموال و فرزندانشان تو را به شگفتی آورد؛ الله فقط می‌خواهد به وسیله همین‌ها در زندگی دنیا عذابشان کند و جانشان در حالی بیرون رود که کافرند. (55)فَلا تُعجِبكَ أَموالُهُم وَلا أَولادُهُم ۚ إِنَّما يُريدُ اللَّهُ لِيُعَذِّبَهُم بِها فِي الحَياةِ الدُّنيا وَتَزهَقَ أَنفُسُهُم وَهُم كافِرونَ9:55
به الله سوگند می‌خورند که قطعاً از شمایند، در حالی که از شما نیستند؛ بلکه آنان گروهی هستند که می‌ترسند. (56)وَيَحلِفونَ بِاللَّهِ إِنَّهُم لَمِنكُم وَما هُم مِنكُم وَلٰكِنَّهُم قَومٌ يَفرَقونَ9:56
اگر پناهگاهی یا غارهایی یا جایی برای داخل شدن و پنهان شدن می‌یافتند، بی‌درنگ با شتابی مهارنشدنی به سوی آن می‌گریختند. (57)لَو يَجِدونَ مَلجَأً أَو مَغاراتٍ أَو مُدَّخَلًا لَوَلَّوا إِلَيهِ وَهُم يَجمَحونَ9:57

058  واکنش مسلمانان بی‌ایمان، صدقات و مصرف آن، آزار و گوش بودن پیامبر

  
و از میان آنان کسانی هستند که درباره تقسیم صدقات از تو عیب‌جویی می‌کنند؛ اگر از آن به آنان داده شود، راضی می‌شوند، و اگر از آن به آنان داده نشود، ناگهان خشمگین و ناراضی می‌شوند. (58)وَمِنهُم مَن يَلمِزُكَ فِي الصَّدَقاتِ فَإِن أُعطوا مِنها رَضوا وَإِن لَم يُعطَوا مِنها إِذا هُم يَسخَطونَ9:58
اگر آنان به آنچه الله و پیامبرش به آنان داده بودند راضی می‌شدند و می‌گفتند: الله ما را بس است؛ به‌زودی الله از فضل خود به ما خواهد داد و پیامبرش نیز؛ ما تنها به الله امید و رغبت داریم. (59)وَلَو أَنَّهُم رَضوا ما آتاهُمُ اللَّهُ وَرَسولُهُ وَقالوا حَسبُنَا اللَّهُ سَيُؤتينَا اللَّهُ مِن فَضلِهِ وَرَسولُهُ إِنّا إِلَى اللَّهِ راغِبونَ9:59
صدقات فقط برای فقیران، مستمندان، کارگزارانی که بر گردآوری و تقسیم آن گماشته شده‌اند، کسانی که باید دل‌هایشان به دست آورده شود، آزاد کردن بردگان و اسیران، بدهکارانی که از پرداخت بدهی خود ناتوان‌اند، مصرف در راه الله، و مسافر در راه‌مانده است؛ این فریضه‌ای از سوی الله است، و الله دانا و حکیم است. (60)إِنَّمَا الصَّدَقاتُ لِلفُقَراءِ وَالمَساكينِ وَالعامِلينَ عَلَيها وَالمُؤَلَّفَةِ قُلوبُهُم وَفِي الرِّقابِ وَالغارِمينَ وَفي سَبيلِ اللَّهِ وَابنِ السَّبيلِ ۖ فَريضَةً مِنَ اللَّهِ ۗ وَاللَّهُ عَليمٌ حَكيمٌ9:60
و از میان آنان کسانی هستند که پیامبر را آزار می‌دهند و می‌گویند او فقط گوش است و به حرف هر کسی گوش می‌دهد؛ بگو او گوشی است که شنیدنش برای شما خیر است، به الله ایمان دارد، سخن مؤمنان را می‌پذیرد و برای کسانی از شما که ایمان آورده‌اند مایه رحمت است؛ و کسانی که رسول الله را آزار می‌دهند، عذابی دردناک خواهند داشت. (61)وَمِنهُمُ الَّذينَ يُؤذونَ النَّبِيَّ وَيَقولونَ هُوَ أُذُنٌ ۚ قُل أُذُنُ خَيرٍ لَكُم يُؤمِنُ بِاللَّهِ وَيُؤمِنُ لِلمُؤمِنينَ وَرَحمَةٌ لِلَّذينَ آمَنوا مِنكُم ۚ وَالَّذينَ يُؤذونَ رَسولَ اللَّهِ لَهُم عَذابٌ أَليمٌ9:61
برای شما به الله سوگند می‌خورند تا شما را راضی کنند، در حالی که اگر مؤمن باشند، الله و پیامبرش سزاوارترند که رضایت او را به دست آورند. (62)يَحلِفونَ بِاللَّهِ لَكُم لِيُرضوكُم وَاللَّهُ وَرَسولُهُ أَحَقُّ أَن يُرضوهُ إِن كانوا مُؤمِنينَ9:62
آیا نمی‌دانند که هر کس با الله و پیامبرش دشمنی و مخالفت کند، قطعاً آتش جهنم از آنِ اوست و در آن جاودانه می‌ماند؛ این همان رسوایی بزرگ است. (63)أَلَم يَعلَموا أَنَّهُ مَن يُحادِدِ اللَّهَ وَرَسولَهُ فَأَنَّ لَهُ نارَ جَهَنَّمَ خالِدًا فيها ۚ ذٰلِكَ الخِزيُ العَظيمُ9:63

064  دورویان و مسخره کردن، وعده الله برای عذاب، وجه تشابه با قوم‌های قبلی

  
منافقان می‌ترسند که سوره‌ای درباره‌شان نازل شود و آنچه را در دل‌هایشان پنهان کرده‌اند به آنان خبر دهد؛ بگو: مسخره کنید، بی‌گمان الله همان چیزی را که از آشکار شدنش می‌ترسید، بیرون خواهد آورد. (64)يَحذَرُ المُنافِقونَ أَن تُنَزَّلَ عَلَيهِم سورَةٌ تُنَبِّئُهُم بِما في قُلوبِهِم ۚ قُلِ استَهزِئوا إِنَّ اللَّهَ مُخرِجٌ ما تَحذَرونَ9:64
و اگر از آنان بپرسی، بی‌گمان می‌گویند: ما فقط حرف می‌زدیم و شوخی می‌کردیم. بگو: آیا الله و آیات او و پیامبرش را به تمسخر می‌گرفتید؟ (65)وَلَئِن سَأَلتَهُم لَيَقولُنَّ إِنَّما كُنّا نَخوضُ وَنَلعَبُ ۚ قُل أَبِاللَّهِ وَآياتِهِ وَرَسولِهِ كُنتُم تَستَهزِئونَ9:65
عذر و بهانه نیاورید؛ شما پس از ایمان آوردنتان کافر شده‌اید. اگر گروهی از شما را ببخشیم، گروهی دیگر را عذاب می‌کنیم، زیرا آنان مجرم بودند. (66)لا تَعتَذِروا قَد كَفَرتُم بَعدَ إيمانِكُم ۚ إِن نَعفُ عَن طائِفَةٍ مِنكُم نُعَذِّب طائِفَةً بِأَنَّهُم كانوا مُجرِمينَ9:66
مردان منافق و زنان منافق از یکدیگرند؛ به کار ناپسند فرمان می‌دهند، از کار پسندیده بازمی‌دارند و دست‌هایشان را از بخشش و یاری فرو می‌بندند؛ الله را از یاد بردند، پس الله نیز آنان را به حال خود واگذاشت؛ بی‌گمان منافقان همان نافرمانان‌اند. (67)المُنافِقونَ وَالمُنافِقاتُ بَعضُهُم مِن بَعضٍ ۚ يَأمُرونَ بِالمُنكَرِ وَيَنهَونَ عَنِ المَعروفِ وَيَقبِضونَ أَيدِيَهُم ۚ نَسُوا اللَّهَ فَنَسِيَهُم ۗ إِنَّ المُنافِقينَ هُمُ الفاسِقونَ9:67
الله به مردان منافق و زنان منافق و کافران، آتش جهنم را وعده داده است؛ در آن جاودانه می‌مانند؛ همان برایشان بس است؛ و الله آنان را لعنت کرده است و برایشان عذابی پایدار است. (68)وَعَدَ اللَّهُ المُنافِقينَ وَالمُنافِقاتِ وَالكُفّارَ نارَ جَهَنَّمَ خالِدينَ فيها ۚ هِيَ حَسبُهُم ۚ وَلَعَنَهُمُ اللَّهُ ۖ وَلَهُم عَذابٌ مُقيمٌ9:68
شما نیز مانند کسانی هستید که پیش از شما بودند؛ آنان از شما نیرومندتر بودند و دارایی‌ها و فرزندان بیشتری داشتند، پس از بهره و سهم خود از دنیا استفاده کردند، و شما هم از بهره و سهم خود استفاده کردید، همان‌گونه که پیشینیان شما از بهره و سهم خود استفاده کردند، و شما هم در سخنان باطل و کارهای نادرست فرو رفتید، همان‌گونه که آنان فرو رفتند. آنان کسانی‌اند که کارهایشان در دنیا و آخرت تباه شد، و آنان همان زیانکاران‌اند. (69)كَالَّذينَ مِن قَبلِكُم كانوا أَشَدَّ مِنكُم قُوَّةً وَأَكثَرَ أَموالًا وَأَولادًا فَاستَمتَعوا بِخَلاقِهِم فَاستَمتَعتُم بِخَلاقِكُم كَمَا استَمتَعَ الَّذينَ مِن قَبلِكُم بِخَلاقِهِم وَخُضتُم كَالَّذي خاضوا ۚ أُولٰئِكَ حَبِطَت أَعمالُهُم فِي الدُّنيا وَالآخِرَةِ ۖ وَأُولٰئِكَ هُمُ الخاسِرونَ9:69

070  اخبار پیامبران گذشته، صفات مؤمنان و وعده الله

  
آیا خبر کسانی که پیش از آنان بودند به ایشان نرسیده است؟ قوم نوح، عاد، ثمود، قوم ابراهیم، مردم مدین و شهرهای زیر و رو شده؛ پیامبرانشان با نشانه‌های روشن نزدشان آمدند، پس الله بر آن نبود که به آنان ستم کند، بلکه آنان خود به خویشتن ستم می‌کردند. (70)أَلَم يَأتِهِم نَبَأُ الَّذينَ مِن قَبلِهِم قَومِ نوحٍ وَعادٍ وَثَمودَ وَقَومِ إِبراهيمَ وَأَصحابِ مَديَنَ وَالمُؤتَفِكاتِ ۚ أَتَتهُم رُسُلُهُم بِالبَيِّناتِ ۖ فَما كانَ اللَّهُ لِيَظلِمَهُم وَلٰكِن كانوا أَنفُسَهُم يَظلِمونَ9:70
مردان مؤمن و زنان مؤمن، یار و پشتیبان یکدیگرند؛ به کار پسندیده فرمان می‌دهند و از کار ناپسند بازمی‌دارند، نماز را برپا می‌دارند، زکات می‌دهند و از الله و رسولش فرمان می‌برند؛ آنان کسانی‌اند که الله به‌زودی آنان را مشمول رحمت خود می‌کند؛ بی‌گمان الله شکست‌ناپذیر و حکیم است.(71)وَالمُؤمِنونَ وَالمُؤمِناتُ بَعضُهُم أَولِياءُ بَعضٍ ۚ يَأمُرونَ بِالمَعروفِ وَيَنهَونَ عَنِ المُنكَرِ وَيُقيمونَ الصَّلاةَ وَيُؤتونَ الزَّكاةَ وَيُطيعونَ اللَّهَ وَرَسولَهُ ۚ أُولٰئِكَ سَيَرحَمُهُمُ اللَّهُ ۗ إِنَّ اللَّهَ عَزيزٌ حَكيمٌ9:71
الله به مردان مؤمن و زنان مؤمن باغ‌هایی را وعده داده است که از زیر درختانشان نهرها جاری است و آنان در آنجا جاودانه می‌مانند، و نیز خانه‌هایی پاکیزه و دلپذیر در بهشت‌های ماندگار عدن؛ و خشنودی الله از همه اینها بزرگ‌تر است؛ این همان کامیابی بزرگ است. (72)وَعَدَ اللَّهُ المُؤمِنينَ وَالمُؤمِناتِ جَنّاتٍ تَجري مِن تَحتِهَا الأَنهارُ خالِدينَ فيها وَمَساكِنَ طَيِّبَةً في جَنّاتِ عَدنٍ ۚ وَرِضوانٌ مِنَ اللَّهِ أَكبَرُ ۚ ذٰلِكَ هُوَ الفَوزُ العَظيمُ9:72

073  ای پیامبر، جهاد، کلمه کفر، صدقه و دروغ، تمسخر

  
ای پیامبر، با کافران و منافقان جهاد کن و بر آنان سخت بگیر؛ جایگاهشان جهنم است و چه بد سرانجامی دارند. (73)يا أَيُّهَا النَّبِيُّ جاهِدِ الكُفّارَ وَالمُنافِقينَ وَاغلُظ عَلَيهِم ۚ وَمَأواهُم جَهَنَّمُ ۖ وَبِئسَ المَصيرُ9:73
به الله سوگند می‌خورند که نگفته‌اند، در حالی که بی‌گمان سخن کفرآمیز گفتند و پس از اسلام آوردنشان کافر شدند، و قصد کاری را کردند که به آن نرسیدند؛ و هیچ چیزی را بر آنان عیب نگرفتند مگر این که الله و فرستاده‌اش آنان را از فضل او بی‌نیاز کردند؛ پس اگر توبه کنند، برایشان بهتر است، و اگر روی بگردانند، الله آنان را در دنیا و آخرت به عذابی دردناک گرفتار می‌کند، و آنان در زمین هیچ سرپرست و هیچ یاوری ندارند. (74)يَحلِفونَ بِاللَّهِ ما قالوا وَلَقَد قالوا كَلِمَةَ الكُفرِ وَكَفَروا بَعدَ إِسلامِهِم وَهَمّوا بِما لَم يَنالوا ۚ وَما نَقَموا إِلّا أَن أَغناهُمُ اللَّهُ وَرَسولُهُ مِن فَضلِهِ ۚ فَإِن يَتوبوا يَكُ خَيرًا لَهُم ۖ وَإِن يَتَوَلَّوا يُعَذِّبهُمُ اللَّهُ عَذابًا أَليمًا فِي الدُّنيا وَالآخِرَةِ ۚ وَما لَهُم فِي الأَرضِ مِن وَلِيٍّ وَلا نَصيرٍ9:74
و از میان آنان کسانی هستند که با الله پیمان بستند که اگر از فضل خود به ما عطا کند، حتما صدقه خواهیم داد و حتما از شایستگان خواهیم بود.  (75)وَمِنهُم مَن عاهَدَ اللَّهَ لَئِن آتانا مِن فَضلِهِ لَنَصَّدَّقَنَّ وَلَنَكونَنَّ مِنَ الصّالِحينَ9:75
پس وقتی الله از فضل و بخششِ خود به آنان داد، نسبت به آن بخل ورزیدند و روی برتافتند و در حالی که روی‌گردان بودند، از او اعراض کردند (76)فَلَمّا آتاهُم مِن فَضلِهِ بَخِلوا بِهِ وَتَوَلَّوا وَهُم مُعرِضونَ9:76
پس خدا به سبب آن‌که با او پیمانشان را شکستند و به سبب آن‌که دروغ می‌گفتند، نفاق را تا روزی که او را ملاقات کنند در دل‌هایشان بر جا گذاشت. (77)فَأَعقَبَهُم نِفاقًا في قُلوبِهِم إِلىٰ يَومِ يَلقَونَهُ بِما أَخلَفُوا اللَّهَ ما وَعَدوهُ وَبِما كانوا يَكذِبونَ9:77
آیا آنان ندانستند که الله رازهایشان و گفت‌وگوهای پنهانی‌شان را می‌داند و اینکه الله به همه نادیدنی‌ها بسیار داناست (78)أَلَم يَعلَموا أَنَّ اللَّهَ يَعلَمُ سِرَّهُم وَنَجواهُم وَأَنَّ اللَّهَ عَلّامُ الغُيوبِ9:78
کسانی که از مؤمنانی که داوطلبانه صدقه می‌دهند عیب‌جویی می‌کنند و نیز کسانی را که جز به اندازه توان و تلاش خود چیزی برای بخشیدن ندارند مسخره می‌کنند، الله آنان را به سزای تمسخرشان می‌رساند و برای آنان عذابی دردناک است. (79)الَّذينَ يَلمِزونَ المُطَّوِّعينَ مِنَ المُؤمِنينَ فِي الصَّدَقاتِ وَالَّذينَ لا يَجِدونَ إِلّا جُهدَهُم فَيَسخَرونَ مِنهُم ۙ سَخِرَ اللَّهُ مِنهُم وَلَهُم عَذابٌ أَليمٌ9:79

080  هفتادبار استغفار، گرما و آتش دوزخ، واکنش مخالفان و منافقان

  
برای آنان آمرزش بخواهی یا نخواهی، یکسان است؛ اگر هفتاد بار هم برایشان آمرزش بخواهی، الله هرگز آنان را نخواهد آمرزید، زیرا آنان به الله و فرستاده‌اش کفر ورزیدند، و الله گروه نافرمان را هدایت نمی‌کند. (80)استَغفِر لَهُم أَو لا تَستَغفِر لَهُم إِن تَستَغفِر لَهُم سَبعينَ مَرَّةً فَلَن يَغفِرَ اللَّهُ لَهُم ۚ ذٰلِكَ بِأَنَّهُم كَفَروا بِاللَّهِ وَرَسولِهِ ۗ وَاللَّهُ لا يَهدِي القَومَ الفاسِقينَ9:80
آن‌هایی که جا مانده بودند، از ماندنِ خود، بر خلافِ رسولِ الله، خوشحال شدند و نخواستند که با مال‌ها و جان‌هایشان در راهِ الله جهاد کنند و گفتند: در این گرما بیرون نروید. بگو: آتشِ جهنم از این هم سوزان‌تر است، اگر می‌فهمیدند. (81)فَرِحَ المُخَلَّفونَ بِمَقعَدِهِم خِلافَ رَسولِ اللَّهِ وَكَرِهوا أَن يُجاهِدوا بِأَموالِهِم وَأَنفُسِهِم في سَبيلِ اللَّهِ وَقالوا لا تَنفِروا فِي الحَرِّ ۗ قُل نارُ جَهَنَّمَ أَشَدُّ حَرًّا ۚ لَو كانوا يَفقَهونَ9:81
پس باید اندکی بخندند و بسیار بگریند، به سزای آنچه همواره به دست می‌آورند. (82)فَليَضحَكوا قَليلًا وَليَبكوا كَثيرًا جَزاءً بِما كانوا يَكسِبونَ9:82
اگر اللَّه تو را به سوی گروهی از آنان بازگرداند و از تو برای بیرون رفتن اجازه خواستند، بگو هرگز با من بیرون نخواهید رفت و هرگز با من با دشمنی نخواهید جنگید؛ شما بار نخست به ماندن در خانه راضی شدید، پس با بازماندگان بنشینید. (83)فَإِن رَجَعَكَ اللَّهُ إِلىٰ طائِفَةٍ مِنهُم فَاستَأذَنوكَ لِلخُروجِ فَقُل لَن تَخرُجوا مَعِيَ أَبَدًا وَلَن تُقاتِلوا مَعِيَ عَدُوًّا ۖ إِنَّكُم رَضيتُم بِالقُعودِ أَوَّلَ مَرَّةٍ فَاقعُدوا مَعَ الخالِفينَ9:83
هرگز بر هیچ‌یک از آنان که مرده‌اند توجه نکن و بر قبرش نیز نایست، زیرا آنان به الله و فرستاده‌اش کافر شدند و در حالی مردند که نافرمان بودند. (84)وَلا تُصَلِّ عَلىٰ أَحَدٍ مِنهُم ماتَ أَبَدًا وَلا تَقُم عَلىٰ قَبرِهِ ۖ إِنَّهُم كَفَروا بِاللَّهِ وَرَسولِهِ وَماتوا وَهُم فاسِقونَ9:84
اموال و فرزندانشان تو را به شگفت نیاورد؛ الله فقط می‌خواهد به وسیله آنها در این دنیا عذابشان کند و جانشان در حالی از تنشان بیرون رود که کافرند. (85)وَلا تُعجِبكَ أَموالُهُم وَأَولادُهُم ۚ إِنَّما يُريدُ اللَّهُ أَن يُعَذِّبَهُم بِها فِي الدُّنيا وَتَزهَقَ أَنفُسُهُم وَهُم كافِرونَ9:85
و هرگاه سوره‌ای نازل می‌شد که ایمان بیاورید به الله و همراه رسولش جهاد کنید، توانگرانِ آنان از تو اجازه می‌خواستند و می‌گفتند: ما را بگذار تا با نشسته‌ها بمانیم. (86)وَإِذا أُنزِلَت سورَةٌ أَن آمِنوا بِاللَّهِ وَجاهِدوا مَعَ رَسولِهِ استَأذَنَكَ أُولُو الطَّولِ مِنهُم وَقالوا ذَرنا نَكُن مَعَ القاعِدينَ9:86
راضی شدند که با بازماندگان و خانه‌نشینان بمانند و بر دل‌هایشان مهر زده شد، پس دیگر نمی‌فهمند (87)رَضوا بِأَن يَكونوا مَعَ الخَوالِفِ وَطُبِعَ عَلىٰ قُلوبِهِم فَهُم لا يَفقَهونَ9:87

088  واکنش پیامبر و مؤمنان، وعده عذاب

  
اما پیامبر و کسانی که همراه او ایمان آوردند با مال‌ها و جان‌هایشان جهاد کردند و اینان برایشان خوبی‌ها و نعمت‌های بسیار است و اینان همان رستگاران‌اند (88)لٰكِنِ الرَّسولُ وَالَّذينَ آمَنوا مَعَهُ جاهَدوا بِأَموالِهِم وَأَنفُسِهِم ۚ وَأُولٰئِكَ لَهُمُ الخَيراتُ ۖ وَأُولٰئِكَ هُمُ المُفلِحونَ9:88
الله برایشان باغ‌هایی آماده کرده که از زیرشان نهرها جاری است، و در آن جاودانه می‌مانند؛ این همان پیروزی بزرگ است (89)أَعَدَّ اللَّهُ لَهُم جَنّاتٍ تَجري مِن تَحتِهَا الأَنهارُ خالِدينَ فيها ۚ ذٰلِكَ الفَوزُ العَظيمُ9:89
بادیه‌نشینانی که عذر و بهانه می‌آوردند آمدند تا به آنان اجازه داده شود، و کسانی که به الله و رسولش دروغ گفته بودند، در خانه نشستند و از رفتن بازماندند؛ به‌زودی به کسانی از آنان که کفر ورزیدند، عذابی دردناک خواهد رسید. (90)وَجاءَ المُعَذِّرونَ مِنَ الأَعرابِ لِيُؤذَنَ لَهُم وَقَعَدَ الَّذينَ كَذَبُوا اللَّهَ وَرَسولَهُ ۚ سَيُصيبُ الَّذينَ كَفَروا مِنهُم عَذابٌ أَليمٌ9:90

091  وضعیت ناتوانان، بیماران و فقیران در جنگ، تقاضای ثروتمندان

  
بر ناتوانان و بر بیماران و بر کسانی که چیزی برای خرج کردن پیدا نمی‌کنند، هیچ گناهی نیست، اگر برای الله و رسولش خیرخواهی کنند؛ بر نیکوکاران هیچ راه سرزنش و بازخواستی نیست؛ و الله آمرزنده و مهربان است. (91)لَيسَ عَلَى الضُّعَفاءِ وَلا عَلَى المَرضىٰ وَلا عَلَى الَّذينَ لا يَجِدونَ ما يُنفِقونَ حَرَجٌ إِذا نَصَحوا لِلَّهِ وَرَسولِهِ ۚ ما عَلَى المُحسِنينَ مِن سَبيلٍ ۚ وَاللَّهُ غَفورٌ رَحيمٌ9:91
و نه بر آن کسانی که وقتی نزد تو آمدند تا آنان را سوار کنی، به آنان گفتی چیزی ندارم که شما را بر آن سوار کنم، پس برگشتند در حالی که چشمانشان از اندوه اشک می‌ریخت، از این که چیزی نداشتند تا در راه الله خرج کنند (92)وَلا عَلَى الَّذينَ إِذا ما أَتَوكَ لِتَحمِلَهُم قُلتَ لا أَجِدُ ما أَحمِلُكُم عَلَيهِ تَوَلَّوا وَأَعيُنُهُم تَفيضُ مِنَ الدَّمعِ حَزَنًا أَلّا يَجِدوا ما يُنفِقونَ9:92
تنها کسانی مورد سرزنش و بازخواست‌اند که از تو اجازه می‌خواهند، در حالی که ثروتمندند؛ به این راضی شده‌اند که با کسانی بمانند که از حرکت بازمانده‌اند، و الله بر دل‌هایشان مهر نهاده است، پس نمی‌دانند (93)إِنَّمَا السَّبيلُ عَلَى الَّذينَ يَستَأذِنونَكَ وَهُم أَغنِياءُ ۚ رَضوا بِأَن يَكونوا مَعَ الخَوالِفِ وَطَبَعَ اللَّهُ عَلىٰ قُلوبِهِم فَهُم لا يَعلَمونَ9:93
وقتی نزدشان برگردید برایتان عذرخواهی می‌کنند بگو عذرخواهی نکنید ما هرگز حرف شما را باور نمی‌کنیم، الله ما را از خبرهای شما آگاه کرده است و الله و رسولش کردار شما را خواهند دید، سپس به سوی دانای نهان و آشکار بازگردانده می‌شوید و او شما را از آنچه انجام می‌دادید باخبر می‌کند. (94)يَعتَذِرونَ إِلَيكُم إِذا رَجَعتُم إِلَيهِم ۚ قُل لا تَعتَذِروا لَن نُؤمِنَ لَكُم قَد نَبَّأَنَا اللَّهُ مِن أَخبارِكُم ۚ وَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُم وَرَسولُهُ ثُمَّ تُرَدّونَ إِلىٰ عالِمِ الغَيبِ وَالشَّهادَةِ فَيُنَبِّئُكُم بِما كُنتُم تَعمَلونَ9:94
وقتی به سویشان برمی‌گردید، برای شما به اللَّه سوگند می‌خورند تا از آنان روی بگردانید؛ پس از آنان روی بگردانید، زیرا آنان پلیدند و جایگاهشان جهنم است، به سزای آنچه انجام می‌دادند. (95)سَيَحلِفونَ بِاللَّهِ لَكُم إِذَا انقَلَبتُم إِلَيهِم لِتُعرِضوا عَنهُم ۖ فَأَعرِضوا عَنهُم ۖ إِنَّهُم رِجسٌ ۖ وَمَأواهُم جَهَنَّمُ جَزاءً بِما كانوا يَكسِبونَ9:95
برای اینکه از شما راضی شوید، برایتان سوگند می‌خورند. اما اگر شما از آنان راضی هم بشوید، الله از گروه نافرمانان و فاسقان راضی نمی‌شود. (96)يَحلِفونَ لَكُم لِتَرضَوا عَنهُم ۖ فَإِن تَرضَوا عَنهُم فَإِنَّ اللَّهَ لا يَرضىٰ عَنِ القَومِ الفاسِقينَ9:96

097  وضعیت بادیه‌نشینان، گروه های مختلف اجتماعی، پیشگامان نخستین

  
بادیه‌نشینان در کفر و نفاق سخت‌ترند و بیشتر سزاوارند که از حدود آنچه خدا بر فرستاده‌اش نازل کرده آگاه نباشند، و خدا دانا و حکیم است. (97)الأَعرابُ أَشَدُّ كُفرًا وَنِفاقًا وَأَجدَرُ أَلّا يَعلَموا حُدودَ ما أَنزَلَ اللَّهُ عَلىٰ رَسولِهِ ۗ وَاللَّهُ عَليمٌ حَكيمٌ9:97
و از بادیه‌نشینان کسانی هستند که آنچه را انفاق می‌کنند، باری سنگین و خسارت‌بار می‌دانند و در انتظارند که گردش‌های روزگار به شما برسد. بر خودشان است گردش بد. و الله شنوا و داناست. (98)وَمِنَ الأَعرابِ مَن يَتَّخِذُ ما يُنفِقُ مَغرَمًا وَيَتَرَبَّصُ بِكُمُ الدَّوائِرَ ۚ عَلَيهِم دائِرَةُ السَّوءِ ۗ وَاللَّهُ سَميعٌ عَليمٌ9:98
و از میان بادیه‌نشینان کسانی هستند که به الله و روز واپسین ایمان می‌آورند و آنچه را که انفاق می‌کنند وسیله‌ای برای نزدیک شدن به الله و برای توجه پیامبر می‌دانند. آگاه باشید که این خود برای آنان موجب نزدیکی است. الله آنان را در رحمت خویش وارد خواهد کرد. بی‌گمان الله آمرزنده و مهربان است. (99)وَمِنَ الأَعرابِ مَن يُؤمِنُ بِاللَّهِ وَاليَومِ الآخِرِ وَيَتَّخِذُ ما يُنفِقُ قُرُباتٍ عِندَ اللَّهِ وَصَلَواتِ الرَّسولِ ۚ أَلا إِنَّها قُربَةٌ لَهُم ۚ سَيُدخِلُهُمُ اللَّهُ في رَحمَتِهِ ۗ إِنَّ اللَّهَ غَفورٌ رَحيمٌ9:99
و پیشگامان نخستین از مهاجران و انصار، و کسانی که با نیکوکاری از آنان پیروی کردند، الله از آنان خشنود شد و آنان نیز از او خشنود شدند، و برایشان باغ‌هایی آماده کرده است که از زیرشان نهرها جاری است، و در آن جاودانه خواهند ماند، برای همیشه. این است رستگاری بزرگ. (100)وَالسّابِقونَ الأَوَّلونَ مِنَ المُهاجِرينَ وَالأَنصارِ وَالَّذينَ اتَّبَعوهُم بِإِحسانٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنهُم وَرَضوا عَنهُ وَأَعَدَّ لَهُم جَنّاتٍ تَجري تَحتَهَا الأَنهارُ خالِدينَ فيها أَبَدًا ۚ ذٰلِكَ الفَوزُ العَظيمُ9:100
و در میان کسانی که پیرامون شما از بادیه‌نشینان هستند، منافقانی‌اند، و نیز از مردم مدینه، کسانی هستند که به نفاق خو گرفته‌اند؛ تو آنان را نمی‌شناسی، ما آنان را می‌شناسیم. به‌زودی دو بار عذابشان می‌کنیم، سپس به عذابی بزرگ بازگردانده می‌شوند. (101)وَمِمَّن حَولَكُم مِنَ الأَعرابِ مُنافِقونَ ۖ وَمِن أَهلِ المَدينَةِ ۖ مَرَدوا عَلَى النِّفاقِ لا تَعلَمُهُم ۖ نَحنُ نَعلَمُهُم ۚ سَنُعَذِّبُهُم مَرَّتَينِ ثُمَّ يُرَدّونَ إِلىٰ عَذابٍ عَظيمٍ9:101
و گروهی دیگر به گناهان خود اعتراف کردند و کار نیک را با کار بد درآمیختند، امید است که الله بر آنان توبه بپذیرد؛ بی‌گمان الله بسیار آمرزنده و مهربان است. (102)وَآخَرونَ اعتَرَفوا بِذُنوبِهِم خَلَطوا عَمَلًا صالِحًا وَآخَرَ سَيِّئًا عَسَى اللَّهُ أَن يَتوبَ عَلَيهِم ۚ إِنَّ اللَّهَ غَفورٌ رَحيمٌ9:102
از اموالشان صدقه‌ای بگیر تا به‌وسیلهٔ آن آنان را پاکیزه و رشد‌یافته کنی و برایشان توجه کن؛ زیرا توجه تو برای آنان آرامش است، و خداوند شنوا و داناست. (103)خُذ مِن أَموالِهِم صَدَقَةً تُطَهِّرُهُم وَتُزَكّيهِم بِها وَصَلِّ عَلَيهِم ۖ إِنَّ صَلاتَكَ سَكَنٌ لَهُم ۗ وَاللَّهُ سَميعٌ عَليمٌ9:103
مگر نمی‌دانند که الله همان کسی است که توبه‌ی بندگانش را می‌پذیرد و صدقات را می‌گیرد و این‌که الله توبه‌پذیر و مهربان است. (104)أَلَم يَعلَموا أَنَّ اللَّهَ هُوَ يَقبَلُ التَّوبَةَ عَن عِبادِهِ وَيَأخُذُ الصَّدَقاتِ وَأَنَّ اللَّهَ هُوَ التَّوّابُ الرَّحيمُ9:104
و بگو: عمل کنید، پس الله عمل شما را خواهد دید و پیامبرش و مؤمنان هم، و به سوی دانای نهان و آشکار بازگردانده می‌شوید، آنگاه شما را از آنچه انجام می‌دادید باخبر می‌کند. (105)وَقُلِ اعمَلوا فَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُم وَرَسولُهُ وَالمُؤمِنونَ ۖ وَسَتُرَدّونَ إِلىٰ عالِمِ الغَيبِ وَالشَّهادَةِ فَيُنَبِّئُكُم بِما كُنتُم تَعمَلونَ9:105
و گروهی دیگر هستند که کارشان به فرمان الله واگذار شده است؛ یا آنان را عذاب می‌کند یا بر آنان توبه می‌پذیرد، و الله دانا و حکیم است. (106)وَآخَرونَ مُرجَونَ لِأَمرِ اللَّهِ إِمّا يُعَذِّبُهُم وَإِمّا يَتوبُ عَلَيهِم ۗ وَاللَّهُ عَليمٌ حَكيمٌ9:106

107  منکران مسجد می‌سازند، صفات و اعمال مؤمنان

  
و کسانی که مسجدی ساختند برای زیان رساندن و کفر ورزیدن و پراکندن میان مؤمنان و آماده‌باش دادن برای کسی که پیش از این با خدا و فرستاده‌اش جنگیده بود، و آنان سوگند هم خواهند خورد که ما جز نیکی و خیر مقصود دیگری نداشتیم؛ و خدا گواهی می‌دهد که آنان دروغ‌گویند. (107)وَالَّذينَ اتَّخَذوا مَسجِدًا ضِرارًا وَكُفرًا وَتَفريقًا بَينَ المُؤمِنينَ وَإِرصادًا لِمَن حارَبَ اللَّهَ وَرَسولَهُ مِن قَبلُ ۚ وَلَيَحلِفُنَّ إِن أَرَدنا إِلَّا الحُسنىٰ ۖ وَاللَّهُ يَشهَدُ إِنَّهُم لَكاذِبونَ9:107
هرگز در آن نایست؛ مسجدی که از همان روز نخست بر پایهٔ تقوا بنا شده، سزاوارتر است که در آن بایستی. در آن مردانی هستند که دوست دارند پاکیزه شوند، و الله پاکیزگان را دوست دارد. (108)لا تَقُم فيهِ أَبَدًا ۚ لَمَسجِدٌ أُسِّسَ عَلَى التَّقوىٰ مِن أَوَّلِ يَومٍ أَحَقُّ أَن تَقومَ فيهِ ۚ فيهِ رِجالٌ يُحِبّونَ أَن يَتَطَهَّروا ۚ وَاللَّهُ يُحِبُّ المُطَّهِّرينَ9:108
آیا کسی که بنای خود را بر پایهٔ تقوا از جانب الله و خشنودی او بنا کرده بهتر است، یا کسی که بنای خود را بر لبهٔ پرتگاهی سست نهاده و با آن به درون آتش جهنم فرو می‌ریزد؟ و الله گروه ستمکاران را هدایت نمی‌کند (109)أَفَمَن أَسَّسَ بُنيانَهُ عَلىٰ تَقوىٰ مِنَ اللَّهِ وَرِضوانٍ خَيرٌ أَم مَن أَسَّسَ بُنيانَهُ عَلىٰ شَفا جُرُفٍ هارٍ فَانهارَ بِهِ في نارِ جَهَنَّمَ ۗ وَاللَّهُ لا يَهدِي القَومَ الظّالِمينَ9:109
ساختمانی که بنا کردند همچنان مایه‌ی تردید و دودلی در دل‌هایشان است، مگر آنکه دل‌هایشان پاره‌پاره شود؛ و الله دانا و حکیم است. (110)لا يَزالُ بُنيانُهُمُ الَّذي بَنَوا ريبَةً في قُلوبِهِم إِلّا أَن تَقَطَّعَ قُلوبُهُم ۗ وَاللَّهُ عَليمٌ حَكيمٌ9:110
قطعاً الله از مؤمنان جان‌ها و اموالشان را خریده است، در برابر اینکه بهشت برای آنان باشد؛ آنان در راه الله می‌جنگند، پس می‌کشند و کشته می‌شوند. این وعده‌ای است که بر عهده او در تورات و انجیل و قرآن حق و ثابت است. و چه کسی از الله به پیمانش وفادارتر است؟ پس به این معامله‌ای که با آن بیعت کرده‌اید شاد باشید، و این همان پیروزی بزرگ است. (111)إِنَّ اللَّهَ اشتَرىٰ مِنَ المُؤمِنينَ أَنفُسَهُم وَأَموالَهُم بِأَنَّ لَهُمُ الجَنَّةَ ۚ يُقاتِلونَ في سَبيلِ اللَّهِ فَيَقتُلونَ وَيُقتَلونَ ۖ وَعدًا عَلَيهِ حَقًّا فِي التَّوراةِ وَالإِنجيلِ وَالقُرآنِ ۚ وَمَن أَوفىٰ بِعَهدِهِ مِنَ اللَّهِ ۚ فَاستَبشِروا بِبَيعِكُمُ الَّذي بايَعتُم بِهِ ۚ وَذٰلِكَ هُوَ الفَوزُ العَظيمُ9:111
توبه‌کنندگان، بندگانِ عبادت‌پیشه، ستایش‌گران، ره‌پویان راه طاعت، رکوع‌کنندگان، سجده‌کنندگان، فرمان‌دهندگان به کارِ نیک، بازدارندگان از کارِ بد، و پاسدارانِ حدودِ الله؛ و مؤمنان را مژده بده. (112)التّائِبونَ العابِدونَ الحامِدونَ السّائِحونَ الرّاكِعونَ السّاجِدونَ الآمِرونَ بِالمَعروفِ وَالنّاهونَ عَنِ المُنكَرِ وَالحافِظونَ لِحُدودِ اللَّهِ ۗ وَبَشِّرِ المُؤمِنينَ9:112

113  عدم آمرزش برای مشرکان، هیچ پناهی غیر از الله

  
برای پیامبر و کسانی که ایمان آورده‌اند، شایسته نبود که برای مشرکان آمرزش بخواهند، هرچند خویشاوند نزدیکشان باشند، پس از آن‌که برایشان روشن شد که آنان اهل دوزخ‌اند (113)ما كانَ لِلنَّبِيِّ وَالَّذينَ آمَنوا أَن يَستَغفِروا لِلمُشرِكينَ وَلَو كانوا أُولي قُربىٰ مِن بَعدِ ما تَبَيَّنَ لَهُم أَنَّهُم أَصحابُ الجَحيمِ9:113
و استغفار ابراهیم برای پدرش فقط به خاطر وعده‌ای بود که به او داده بود، اما وقتی برایش روشن شد که او دشمنِ الله است، از او بیزاری جست. بی‌گمان ابراهیم بسیار آه‌کش و بردبار بود. (114)وَما كانَ استِغفارُ إِبراهيمَ لِأَبيهِ إِلّا عَن مَوعِدَةٍ وَعَدَها إِيّاهُ فَلَمّا تَبَيَّنَ لَهُ أَنَّهُ عَدُوٌّ لِلَّهِ تَبَرَّأَ مِنهُ ۚ إِنَّ إِبراهيمَ لَأَوّاهٌ حَليمٌ9:114
و الله هیچ قومی را پس از آن‌که آنان را هدایت کرده است گمراه نمی‌کند، مگر آن‌که نخست برایشان روشن کند از چه چیزهایی باید پرهیز کنند. بی‌گمان الله به هر چیزی داناست. (115)وَما كانَ اللَّهُ لِيُضِلَّ قَومًا بَعدَ إِذ هَداهُم حَتّىٰ يُبَيِّنَ لَهُم ما يَتَّقونَ ۚ إِنَّ اللَّهَ بِكُلِّ شَيءٍ عَليمٌ9:115
بی‌گمان الله فرمانرواییِ آسمان‌ها و زمین را از آنِ خود دارد؛ او زنده می‌کند و می‌میراند، و شما جز الله هیچ سرپرست و یاوری ندارید. (116)إِنَّ اللَّهَ لَهُ مُلكُ السَّماواتِ وَالأَرضِ ۖ يُحيي وَيُميتُ ۚ وَما لَكُم مِن دونِ اللَّهِ مِن وَلِيٍّ وَلا نَصيرٍ9:116
الله بر پیامبر و مهاجران و انصار توبه و لطف خود را بازگرداند؛ همان کسانی که او را در آن هنگام سختی و تنگدستی همراهی کردند، پس از آن‌که نزدیک بود دل‌های گروهی از آنان بلغزد و از راه درست منحرف شود. سپس دوباره بر آنان توبه و رحمت آورد. بی‌گمان او نسبت به آنان بسیار مهربان و دلسوز است. (117)لَقَد تابَ اللَّهُ عَلَى النَّبِيِّ وَالمُهاجِرينَ وَالأَنصارِ الَّذينَ اتَّبَعوهُ في ساعَةِ العُسرَةِ مِن بَعدِ ما كادَ يَزيغُ قُلوبُ فَريقٍ مِنهُم ثُمَّ تابَ عَلَيهِم ۚ إِنَّهُ بِهِم رَءوفٌ رَحيمٌ9:117
و نیز بر آن سه نفری که بازماندند، تا آنجا که زمین با همه گستردگی‌اش بر آنان تنگ شد و جانشان بر ایشان تنگ آمد و یقین کردند که هیچ پناهی از الله جز به سوی او نیست؛ آنگاه بر آنان بازگشت تا آنان نیز بازگردند. بی‌گمان الله بسیار توبه‌پذیر و مهربان است. (118)وَعَلَى الثَّلاثَةِ الَّذينَ خُلِّفوا حَتّىٰ إِذا ضاقَت عَلَيهِمُ الأَرضُ بِما رَحُبَت وَضاقَت عَلَيهِم أَنفُسُهُم وَظَنّوا أَن لا مَلجَأَ مِنَ اللَّهِ إِلّا إِلَيهِ ثُمَّ تابَ عَلَيهِم لِيَتوبوا ۚ إِنَّ اللَّهَ هُوَ التَّوّابُ الرَّحيمُ9:118

119  ای مؤمنان، پروا از الله، شرایط جنگی و واکنش

  
ای کسانی که ایمان آورده‌اید، از الله پروا کنید و همراه راستگویان باشید. (119)يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَكونوا مَعَ الصّادِقينَ9:119
برای مردم مدینه و کسانی از بادیه‌نشینان که پیرامون آنان‌اند، سزاوار نبود که از رسولِ الله واپس بمانند و جانِ خود را بر جانِ او ترجیح دهند؛ زیرا هیچ تشنگی و رنج و گرسنگی‌ای در راه الله به آنان نمی‌رسد و هیچ گامی در جایی که کافران را خشمگین کند برنمی‌دارند و از هیچ دشمنی آسیبی وارد نمی‌کنند، مگر آن‌که به سبب آن برایشان کار نیکی نوشته می‌شود. بی‌گمان الله پاداش نیکوکاران را تباه نمی‌کند. (120)ما كانَ لِأَهلِ المَدينَةِ وَمَن حَولَهُم مِنَ الأَعرابِ أَن يَتَخَلَّفوا عَن رَسولِ اللَّهِ وَلا يَرغَبوا بِأَنفُسِهِم عَن نَفسِهِ ۚ ذٰلِكَ بِأَنَّهُم لا يُصيبُهُم ظَمَأٌ وَلا نَصَبٌ وَلا مَخمَصَةٌ في سَبيلِ اللَّهِ وَلا يَطَئونَ مَوطِئًا يَغيظُ الكُفّارَ وَلا يَنالونَ مِن عَدُوٍّ نَيلًا إِلّا كُتِبَ لَهُم بِهِ عَمَلٌ صالِحٌ ۚ إِنَّ اللَّهَ لا يُضيعُ أَجرَ المُحسِنينَ9:120
و هیچ خرجی، چه کم و چه زیاد، نمی‌کنند و هیچ دره‌ای را پشت سر نمی‌گذارند مگر این‌که برایشان ثبت می‌شود، تا الله آنچه را که همواره انجام می‌دادند به بهترین شکل به آنان پاداش دهد. (121)وَلا يُنفِقونَ نَفَقَةً صَغيرَةً وَلا كَبيرَةً وَلا يَقطَعونَ وادِيًا إِلّا كُتِبَ لَهُم لِيَجزِيَهُمُ اللَّهُ أَحسَنَ ما كانوا يَعمَلونَ9:121
و مؤمنان نباید همگی یکجا برای جنگ یا کوچ بیرون بروند؛ پس چرا از هر گروهی از آنان، دسته‌ای نمی‌روند تا در دین آگاهی پیدا کنند و وقتی به سوی قوم خود بازمی‌گردند، آنان را هشدار دهند، باشد که بترسند و پرهیز کنند. (122)وَما كانَ المُؤمِنونَ لِيَنفِروا كافَّةً ۚ فَلَولا نَفَرَ مِن كُلِّ فِرقَةٍ مِنهُم طائِفَةٌ لِيَتَفَقَّهوا فِي الدّينِ وَلِيُنذِروا قَومَهُم إِذا رَجَعوا إِلَيهِم لَعَلَّهُم يَحذَرونَ9:122

123  ای مؤمنان، سختگیری و صلابت، افزایش ایمان و پلیدی بر پلیدی‌، رنج و سختی پیامبر

  
ای کسانی که ایمان آورده‌اید، با آن کافران که به شما نزدیک‌ترند و در پیرامون شما هستند بجنگید، و باید در شما سختگیری و صلابت ببینند، و بدانید که الله با پرهیزگاران است. (123)يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنوا قاتِلُوا الَّذينَ يَلونَكُم مِنَ الكُفّارِ وَليَجِدوا فيكُم غِلظَةً ۚ وَاعلَموا أَنَّ اللَّهَ مَعَ المُتَّقينَ9:123
و هر وقت سوره‌ای نازل می‌شود، بعضی از آنان می‌گویند: این سوره ایمان کدام‌یک از شما را بیشتر کرد؟ اما کسانی که ایمان آورده‌اند، این سوره بر ایمانشان می‌افزاید و آنان شادمان می‌شوند (124)وَإِذا ما أُنزِلَت سورَةٌ فَمِنهُم مَن يَقولُ أَيُّكُم زادَتهُ هٰذِهِ إيمانًا ۚ فَأَمَّا الَّذينَ آمَنوا فَزادَتهُم إيمانًا وَهُم يَستَبشِرونَ9:124
اما کسانی که در دل‌هایشان بیماری بود، این موجب شد که پلیدی بر پلیدی‌شان افزوده شود و در حالی که کافر بودند مردند. (125)وَأَمَّا الَّذينَ في قُلوبِهِم مَرَضٌ فَزادَتهُم رِجسًا إِلىٰ رِجسِهِم وَماتوا وَهُم كافِرونَ9:125
آیا نمی‌بینند که هر سال یک بار یا دو بار در آزمون و گرفتاری قرار می‌گیرند، سپس نه توبه می‌کنند و نه پند می‌گیرند؟ (126)أَوَلا يَرَونَ أَنَّهُم يُفتَنونَ في كُلِّ عامٍ مَرَّةً أَو مَرَّتَينِ ثُمَّ لا يَتوبونَ وَلا هُم يَذَّكَّرونَ9:126
و هر وقت سوره‌ای نازل می‌شد، بعضی از آنان به بعضی دیگر نگاه می‌کردند که آیا کسی شما را می‌بیند؟ سپس می‌رفتند. الله دل‌هایشان را برگردانده است، زیرا آنان مردمی‌اند که نمی‌فهمند. (127)وَإِذا ما أُنزِلَت سورَةٌ نَظَرَ بَعضُهُم إِلىٰ بَعضٍ هَل يَراكُم مِن أَحَدٍ ثُمَّ انصَرَفوا ۚ صَرَفَ اللَّهُ قُلوبَهُم بِأَنَّهُم قَومٌ لا يَفقَهونَ9:127
بی‌گمان پیامبری از میان خودتان به سوی شما آمده است که رنج و سختی شما بر او گران است، بر هدایت و خیر شما بسیار حریص و دلسوز است، و نسبت به مؤمنان بسیار مهربان و رحمت‌ورز است. (128)لَقَد جاءَكُم رَسولٌ مِن أَنفُسِكُم عَزيزٌ عَلَيهِ ما عَنِتُّم حَريصٌ عَلَيكُم بِالمُؤمِنينَ رَءوفٌ رَحيمٌ9:128

129  الله کافی است

 
اگر روی برگردانند، بگو: الله برای من بس است؛ هیچ معبودی جز او نیست؛ بر او توکل کردم، و او پروردگار عرش بزرگ است. (129)فَإِن تَوَلَّوا فَقُل حَسبِيَ اللَّهُ لا إِلٰهَ إِلّا هُوَ ۖ عَلَيهِ تَوَكَّلتُ ۖ وَهُوَ رَبُّ العَرشِ العَظيمِ9:129
Nach oben scrollen