009-024-113-توبة

بگو: اگر پدرانتان و فرزندانتان و برادرانتان و همسرانتان و خویشاوندانتان، و اموالی که به دست آورده‌اید، و تجارتی که از کساد شدنش می‌ترسید، و خانه‌هایی که به آن‌ها دل خوش دارید، نزد شما دوست‌داشتنی‌تر از الله و پیامبر او و جهاد در راه اوست، پس منتظر بمانید تا الله فرمان خود را بیاورد؛ و الله گروه نافرمانان را هدایت نمی‌کند.

قُل

بگو.

قُل: ریشه: «ق و ل»؛ فعل امر، صیغهٔ مفرد مذکر مخاطب؛ از فعل «قالَ/یَقولُ»؛ معنی: بگو، بیان کن.

إِن كانَ آباؤُكُم وَأَبناؤُكُم وَإِخوانُكُم وَأَزواجُكُم وَعَشيرَتُكُم

اگر پدرانتان و فرزندانتان و برادرانتان و همسرانتان و خویشاوندانتان باشند.

إِن: حرف شرط؛ معنی: اگر؛ جملهٔ شرطی را آغاز می‌کند.

كانَ: ریشه: «ك و ن»؛ فعل ماضی ناقص، صیغهٔ سوم‌شخص مفرد مذکر؛ در اینجا برای بیان فرض و شرط آمده است؛ معنی: بود، باشد.

آباؤُكُم: ریشه: «أ ب و / أ ب»؛ «آباء» جمع «أب» به معنی پدران؛ اسم «كانَ» و مرفوع، نشانهٔ رفع: ضمه؛ «كُم» ضمیر متصل، دوم‌شخص جمع، در جایگاه مضاف‌الیه؛ معنی: پدران شما.

وَأَبناؤُكُم: «وَ» حرف عطف، معنی: و؛ «أبناء» جمع «ابن»، ریشه: «ب ن و / ب ن ي»؛ معطوف بر «آباؤكم» و مرفوع؛ «كُم» ضمیر متصل مضاف‌الیه؛ معنی: و فرزندان شما، پسران شما.

وَإِخوانُكُم: «وَ» حرف عطف؛ «إخوان» جمع «أخ»، ریشه: «أ خ و»؛ معطوف و مرفوع؛ «كُم» ضمیر متصل مضاف‌الیه؛ معنی: و برادران شما.

وَأَزواجُكُم: «وَ» حرف عطف؛ «أزواج» جمع «زوج»، ریشه: «ز و ج»؛ معطوف و مرفوع؛ «كُم» ضمیر متصل مضاف‌الیه؛ معنی: و همسران شما.

وَعَشيرَتُكُم: «وَ» حرف عطف؛ «عشيرة» اسم مفرد مؤنث، ریشه: «ع ش ر»؛ معطوف و مرفوع، نشانهٔ رفع: ضمه؛ «كُم» ضمیر متصل مضاف‌الیه؛ معنی: و خویشاوندان نزدیک شما، خاندان شما، بستگان قبیله‌ای شما.

وَأَموالٌ اقتَرَفتُموها وَتِجارَةٌ تَخشَونَ كَسادَها وَمَساكِنُ تَرضَونَها

و اموالی که آن‌ها را به دست آورده‌اید، و تجارتی که از کساد شدنش می‌ترسید، و خانه‌هایی که به آن‌ها دل خوش دارید.

وَأَموالٌ: «وَ» حرف عطف؛ «أموال» جمع «مال»، ریشه: «م و ل»؛ معطوف بر اسم‌های پیشین و مرفوع، اما به صورت نکره آمده است؛ معنی: و اموال، دارایی‌ها، ثروت‌ها.

اقتَرَفتُموها: ریشه: «ق ر ف»؛ فعل ماضی باب افتعال «اقتَرَفَ»، صیغهٔ دوم‌شخص جمع مذکر؛ «تُم» فاعل: شما؛ «و» برای پیوند آوایی با ضمیر بعدی؛ «ها» ضمیر متصل مفعولی، سوم‌شخص مفرد مؤنث، برگشت به «أموال» از نظر لفظ جمع غیرعاقل؛ معنی: آن‌ها را کسب کردید، به دست آوردید، فراهم کردید.

وَتِجارَةٌ: «وَ» حرف عطف؛ «تجارة» اسم مفرد مؤنث، ریشه: «ت ج ر»؛ معطوف و مرفوع؛ معنی: و تجارت، دادوستد، کسب‌وکار.

تَخشَونَ: ریشه: «خ ش ي»؛ فعل مضارع، صیغهٔ دوم‌شخص جمع مذکر، از «خَشِيَ/يَخشى»؛ فاعل: شما؛ معنی: می‌ترسید، بیم دارید.

كَسادَها: ریشه: «ك س د»؛ «كساد» مصدر یا اسم مصدر، مفعول‌به برای «تخشون» و منصوب؛ «ها» ضمیر متصل مضاف‌الیه، برگشت به «تجارة»؛ معنی: کساد شدن آن، بی‌رونق شدن آن، از بازار افتادن آن.

وَمَساكِنُ: «وَ» حرف عطف؛ «مساكن» جمع «مسكن»، ریشه: «س ك ن»؛ معطوف و مرفوع؛ معنی: و خانه‌ها، جایگاه‌های سکونت، مسکن‌ها.

تَرضَونَها: ریشه: «ر ض و / ر ض ي»؛ فعل مضارع، صیغهٔ دوم‌شخص جمع مذکر؛ «واو» فاعل: شما؛ «ها» ضمیر متصل مفعولی، برگشت به «مساكن»؛ معنی: آن‌ها را می‌پسندید، از آن‌ها خشنودید، به آن‌ها دل خوش دارید.

أَحَبَّ إِلَيكُم مِنَ اللَّهِ وَرَسولِهِ وَجِهادٍ في سَبيلِهِ

نزد شما دوست‌داشتنی‌تر از الله و پیامبر او و جهاد در راه او باشد.

أَحَبَّ: ریشه: «ح ب ب»؛ اسم تفضیل به معنی «دوست‌داشتنی‌تر، محبوب‌تر»؛ خبر «كانَ» و منصوب از نظر جایگاه نحوی، ولی چون وزن «أفعل» دارد و در این ساختار به صورت «أحبَّ» آمده است؛ معنی: محبوب‌تر، دوست‌داشتنی‌تر.

إِلَيكُم: «إلى» حرف جر، معنی: به سوی، نزد، برای؛ «كُم» ضمیر متصل دوم‌شخص جمع در محل جر؛ معنی: نزد شما، برای شما.

مِنَ: حرف جر؛ در ساختار تفضیل برای مقایسه آمده است؛ معنی: از.

اللَّهِ: نام خاص ذات پروردگار؛ مجرور به «مِن»، نشانهٔ جر: کسره؛ معنی: الله.

وَرَسولِهِ: «وَ» حرف عطف؛ «رسول» اسم، ریشه: «ر س ل»، معطوف بر «الله» و مجرور؛ «هِ» ضمیر متصل مضاف‌الیه، برگشت به الله؛ معنی: و پیامبر او، فرستادهٔ او.

وَجِهادٍ: «وَ» حرف عطف؛ «جهاد» مصدر باب مفاعله، ریشه: «ج ه د»؛ معطوف بر «الله» و «رسوله» در ساختار «مِن»، مجرور؛ معنی: و جهاد، کوشش سخت در راه دین، پیکار در راه حق.

في: حرف جر؛ معنی: در.

سَبيلِهِ: «سبيل» اسم، ریشه: «س ب ل»؛ مجرور به «في»؛ «هِ» ضمیر متصل مضاف‌الیه، برگشت به الله؛ معنی: راه او، مسیر او، راهی که به رضای اوست.

فَتَرَبَّصوا حَتّىٰ يَأتِيَ اللَّهُ بِأَمرِهِ

پس منتظر بمانید تا الله فرمان خود را بیاورد.

فَتَرَبَّصوا: «فَ» حرف جواب شرط، معنی: پس؛ «تَرَبَّصوا» فعل امر، صیغهٔ دوم‌شخص جمع مذکر، ریشه: «ر ب ص»، باب تفعّل؛ معنی: منتظر بمانید، چشم‌به‌راه باشید، درنگ کنید.

حَتّىٰ: حرف غایت و پایان زمان؛ معنی: تا، تا آن‌گاه که.

يَأتِيَ: ریشه: «أ ت ي»؛ فعل مضارع منصوب پس از «حتى»، صیغهٔ سوم‌شخص مفرد مذکر؛ معنی: بیاورد، بیاید.

اللَّهُ: نام خاص ذات پروردگار؛ فاعلِ «يأتي» و مرفوع، نشانهٔ رفع: ضمه؛ معنی: الله.

بِأَمرِهِ: «بِـ» حرف جر؛ «أمر» اسم، ریشه: «أ م ر»؛ مجرور به «بـ»؛ «هِ» ضمیر متصل مضاف‌الیه، برگشت به الله؛ معنی: با فرمان او، به حکم او، فرمان خود.

وَاللَّهُ لا يَهدِي القَومَ الفاسِقينَ

و الله گروه نافرمانان را هدایت نمی‌کند.

وَاللَّهُ: «وَ» حرف عطف یا آغاز جملهٔ تازه؛ «الله» نام خاص ذات پروردگار، مبتدا و مرفوع، نشانهٔ رفع: ضمه؛ معنی: و الله.

لا: حرف نفی؛ معنی: نه، نمی؛ فعل مضارع پس از خود را نفی می‌کند.

يَهدِي: ریشه: «ه د ي»؛ فعل مضارع، صیغهٔ سوم‌شخص مفرد مذکر؛ فاعل آن «الله» است؛ معنی: هدایت می‌کند، راهنمایی می‌کند، به راه درست می‌رساند.

القَومَ: ریشه: «ق و م»؛ اسم مفرد با معنای جمعی؛ مفعول‌به برای «يَهدي» و منصوب، نشانهٔ نصب: فتحه؛ معنی: قوم، گروه، مردم.

الفاسِقينَ: ریشه: «ف س ق»؛ اسم فاعل جمع مذکر سالم از «فاسق»؛ صفت برای «القوم» و منصوب، نشانهٔ نصب: یاء؛ معنی: نافرمانان، بیرون‌روندگان از فرمان الله، کسانی که از حدود اطاعت خارج شده‌اند.