| وَما مَنَعَهُم أَن تُقبَلَ مِنهُم نَفَقاتُهُم إِلّا أَنَّهُم كَفَروا بِاللَّهِ وَبِرَسولِهِ وَلا يَأتونَ الصَّلاةَ إِلّا وَهُم كُسالىٰ وَلا يُنفِقونَ إِلّا وَهُم كارِهونَ و هیچ چیز مانع پذیرفته شدن انفاقهایشان از آنان نشد، جز اینکه آنان به الله و پیامبرش کفر ورزیدند، و به نماز نمیآیند مگر در حالی که تنبل و بیحالاند، و انفاق نمیکنند مگر در حالی که ناخشنود و ناراضیاند. وَما مَنَعَهُم أَن تُقبَلَ مِنهُم نَفَقاتُهُمو هیچ چیز مانع پذیرفته شدن انفاقهایشان از آنان نشد. - وَ: ریشه ندارد؛ حرف عطف یا آغاز جمله؛ معنای «و».
- ما: ریشه ندارد؛ حرف نفی؛ معنای «نه / هیچ چیز … نشد»؛ در این ساختار برای نفی بهکار رفته است.
- مَنَعَ: ریشه: م ن ع؛ فعل ماضی، سومشخص مفرد مذکر؛ معنای «بازداشت، منع کرد، مانع شد».
- هُم: ریشه ندارد؛ ضمیر متصل، سومشخص جمع مذکر؛ در محل نصب مفعولبه؛ معنای «آنان / ایشان».
- أَن: ریشه ندارد؛ حرف مصدری و نصب؛ فعل مضارع بعد از خود را منصوب میکند؛ معنای «اینکه».
- تُقبَلَ: ریشه: ق ب ل؛ فعل مضارع مجهول، منصوب به سبب أَن؛ سومشخص مفرد مؤنث؛ معنای «پذیرفته شود»؛ مؤنث آمده چون با نَفَقاتُهُم هماهنگ است.
- مِن: ریشه ندارد؛ حرف جر؛ معنای «از».
- هُم: ریشه ندارد؛ ضمیر متصل به حرف جر، سومشخص جمع مذکر؛ در محل جر؛ معنای «آنان / ایشان».
- نَفَقاتُ: ریشه: ن ف ق؛ اسم جمع، مرفوع؛ نائب فاعل برای فعل مجهول تُقبَلَ؛ معنای «انفاقها، هزینهها، بخششهای مالی».
- هُم: ریشه ندارد؛ ضمیر متصل، سومشخص جمع مذکر؛ مضافالیه؛ معنای «شان / آنان».
إِلّا أَنَّهُم كَفَروا بِاللَّهِ وَبِرَسولِهِجز اینکه آنان به الله و پیامبرش کفر ورزیدند. - إِلّا: ریشه ندارد؛ حرف استثنا و حصر؛ معنای «جز، مگر».
- أَنَّ: ریشه ندارد؛ حرف تأکید و نصب؛ اسم خود را منصوب و خبر خود را مرفوع میکند؛ معنای «اینکه، همانا».
- هُم: ریشه ندارد؛ ضمیر متصل، سومشخص جمع مذکر؛ اسم أَنَّ؛ معنای «آنان».
- كَفَروا: ریشه: ك ف ر؛ فعل ماضی، سومشخص جمع مذکر؛ واو فاعل است؛ معنای «کفر ورزیدند، انکار کردند، ناسپاسی کردند».
- بِـ: ریشه ندارد؛ حرف جر؛ معنای «به».
- اللهِ: ریشه: در کاربرد قرآنی نام خاص ذات الهی است؛ اسم جلاله، مجرور به حرف جر بِـ؛ معنای «الله».
- وَ: ریشه ندارد؛ حرف عطف؛ معنای «و».
- بِـ: ریشه ندارد؛ حرف جر؛ معنای «به».
- رَسولِ: ریشه: ر س ل؛ اسم مفرد، مجرور به حرف جر بِـ؛ مضاف؛ معنای «پیامبر، فرستاده».
- هِ: ریشه ندارد؛ ضمیر متصل، سومشخص مفرد مذکر؛ مضافالیه؛ معنای «او / ـش»، یعنی پیامبرِ الله.
وَلا يَأتونَ الصَّلاةَ إِلّا وَهُم كُسالىٰو به نماز نمیآیند مگر در حالی که تنبل و بیحالاند. - وَ: ریشه ندارد؛ حرف عطف؛ معنای «و».
- لا: ریشه ندارد؛ حرف نفی؛ معنای «نه / نمیـ».
- يَأتونَ: ریشه: أ ت ي؛ فعل مضارع، سومشخص جمع مذکر؛ مرفوع به ثبوت نون؛ واو فاعل است؛ معنای «میآیند، حاضر میشوند».
- الصَّلاةَ: ریشه: ص ل و / ص ل ي؛ اسم مفرد مؤنث، منصوب؛ مفعولبه برای يَأتونَ؛ معنای «نماز».
- إِلّا: ریشه ندارد؛ حرف حصر؛ معنای «مگر، جز».
- وَ: ریشه ندارد؛ واو حالیه؛ جملهٔ پس از خود را در جایگاه حال میآورد؛ معنای «در حالی که».
- هُم: ریشه ندارد؛ ضمیر منفصل، سومشخص جمع مذکر؛ مبتدا؛ معنای «آنان».
- كُسالىٰ: ریشه: ك س ل؛ اسم جمع یا جمع شکسته، خبر برای هُم؛ معنای «تنبلان، سستها، بیحالان».
وَلا يُنفِقونَ إِلّا وَهُم كارِهونَو انفاق نمیکنند مگر در حالی که ناخشنود و ناراضیاند. - وَ: ریشه ندارد؛ حرف عطف؛ معنای «و».
- لا: ریشه ندارد؛ حرف نفی؛ معنای «نه / نمیـ».
- يُنفِقونَ: ریشه: ن ف ق؛ فعل مضارع از باب إفعال، سومشخص جمع مذکر؛ مرفوع به ثبوت نون؛ واو فاعل است؛ معنای «انفاق میکنند، خرج میکنند، میبخشند».
- إِلّا: ریشه ندارد؛ حرف حصر؛ معنای «مگر، جز».
- وَ: ریشه ندارد؛ واو حالیه؛ جملهٔ پس از خود را در جایگاه حال میآورد؛ معنای «در حالی که».
- هُم: ریشه ندارد؛ ضمیر منفصل، سومشخص جمع مذکر؛ مبتدا؛ معنای «آنان».
- كارِهونَ: ریشه: ك ر ه؛ اسم فاعل، جمع مذکر سالم، مرفوع به واو؛ خبر برای هُم؛ معنای «ناخشنودان، ناراضیان، کسانی که با اکراه انجام میدهند».
| 