009-018-113-توبة

مساجد الله را تنها کسی آباد می‌کند که به الله و روز آخرت ایمان آورده، نماز را برپا داشته، زکات را پرداخته و جز از الله نترسیده است؛ پس امید است که آنان از هدایت‌یافتگان باشند.

إِنَّما يَعمُرُ مَساجِدَ اللهِ مَن آمَنَ بِاللهِ وَاليَومِ الآخِرِ

مساجد الله را تنها کسی آباد می‌کند که به الله و روز آخرت ایمان آورده است.

إِنَّما: ریشه: ندارد؛ از «إِنَّ» حرف تأکید و نصب + «ما» بازدارنده/کافّه ساخته شده است؛ از نظر گرامری: ادات حصر و تأکید؛ معنی: فقط، تنها، جز این نیست که.

يَعمُرُ: ریشه: «ع م ر»؛ فعل مضارع، صیغهٔ مفرد مذکر غایب، مرفوع؛ فاعل آن «مَن» است؛ معنی: آباد می‌کند، تعمیر و نگهداری می‌کند، رونق می‌دهد، رسیدگی می‌کند.

مَساجِدَ: ریشه: «س ج د»؛ اسم جمعِ «مَسجِد»، مفعولٌ‌به، منصوب؛ معنی: مسجدها، جایگاه‌های سجده، عبادتگاه‌ها.

اللهِ: ریشه: در کاربرد قرآنی اسم خاص برای الله؛ اسم جلاله، مضافٌ‌إلیه، مجرور؛ معنی: الله.

مَن: ریشه: ندارد؛ اسم موصول برای عاقل، مبنی؛ در این جمله فاعلِ «يَعمُرُ» است؛ معنی: کسی که، هر کس که.

آمَنَ: ریشه: «أ م ن»؛ فعل ماضی، صیغهٔ مفرد مذکر غایب؛ فاعل آن ضمیر پنهان «هو» است که به «مَن» برمی‌گردد؛ معنی: ایمان آورد، باور کرد، اقرار همراه با اطمینان کرد.

بِاللهِ: «بِـ» ریشه ندارد؛ حرف جر؛ معنی: به، بر، با. «اللهِ» اسم جلاله، مجرور به حرف جر «بِـ»؛ معنی: الله.

وَاليَومِ: «وَ» ریشه ندارد؛ حرف عطف؛ معنی: و. «اليَومِ» ریشه: «ي و م»؛ اسم، مجرور چون معطوف بر «اللهِ» است؛ معنی: روز.

الآخِرِ: ریشه: «أ خ ر»؛ صفت برای «اليَومِ»، مجرور و معرفه؛ معنی: آخر، پایانی، واپسین؛ در این ترکیب: روز آخرت.

وَأَقامَ الصَّلاةَ

و نماز را برپا داشت.

وَ: ریشه ندارد؛ حرف عطف؛ معنی: و.

أَقامَ: ریشه: «ق و م»؛ فعل ماضی باب إفعال، صیغهٔ مفرد مذکر غایب؛ فاعل آن ضمیر پنهان «هو» است که به «مَن» برمی‌گردد؛ معنی: برپا داشت، پابرجا کرد، به‌درستی انجام داد.

الصَّلاةَ: ریشه: «ص ل و / ص ل ي»؛ اسم، مفعولٌ‌به، منصوب و معرفه؛ معنی: نماز، عبادت ویژه با قیام و رکوع و سجود.

وَآتَى الزَّكاةَ

و زکات را پرداخت.

وَ: ریشه ندارد؛ حرف عطف؛ معنی: و.

آتَى: ریشه: «أ ت ي»؛ فعل ماضی باب إفعال، صیغهٔ مفرد مذکر غایب؛ فاعل آن ضمیر پنهان «هو» است که به «مَن» برمی‌گردد؛ معنی: داد، پرداخت، رساند، عطا کرد.

الزَّكاةَ: ریشه: «ز ك و / ز ك ي»؛ اسم، مفعولٌ‌به، منصوب و معرفه؛ معنی: زکات، مال واجب پرداختنی، پاکی و رشد مالی و معنوی.

وَلَم يَخشَ إِلَّا اللهَ

و جز از الله نترسید.

وَ: ریشه ندارد؛ حرف عطف؛ معنی: و.

لَم: ریشه ندارد؛ حرف نفی و جزم؛ فعل مضارع پس از خود را مجزوم می‌کند؛ معنی: نه، هرگز در گذشته انجام نداد.

يَخشَ: ریشه: «خ ش ي»؛ فعل مضارع مجزوم به «لَم»، صیغهٔ مفرد مذکر غایب؛ علامت جزم حذف حرف علّه از پایان فعل است؛ فاعل آن ضمیر پنهان «هو» است که به «مَن» برمی‌گردد؛ معنی: بترسد، بیم داشته باشد، با شناخت و احترام عمیق پروا کند.

إِلَّا: ریشه ندارد؛ حرف استثناء و حصر؛ معنی: مگر، جز، به‌جز.

اللهَ: ریشه: در کاربرد قرآنی اسم خاص برای الله؛ اسم جلاله، منصوب در ساختار استثناء؛ معنی: الله.

فَعَسىٰ أُولٰئِكَ أَن يَكونوا مِنَ المُهتَدينَ

پس امید است که آنان از هدایت‌یافتگان باشند.

فَـ: ریشه ندارد؛ حرف عطف یا نتیجه؛ معنی: پس، بنابراین.

عَسىٰ: ریشه: «ع س ي»؛ فعل ماضی جامد از افعال رجاء؛ معنی: امید است، باشد که، چه‌بسا.

أُولٰئِكَ: ریشه ندارد؛ اسم اشاره برای جمع دور، مبنی؛ در این جمله اسمِ «عَسىٰ» است؛ معنی: آنان، آن گروه.

أَن: ریشه ندارد؛ حرف مصدری و نصب؛ فعل مضارع پس از خود را منصوب می‌کند؛ معنی: که، اینکه.

يَكونوا: ریشه: «ك و ن»؛ فعل مضارع ناقص، منصوب به «أَن»؛ صیغهٔ جمع مذکر غایب؛ علامت نصب حذف نون از پایان فعل است؛ معنی: باشند، قرار گیرند، شوند.

مِنَ: ریشه ندارد؛ حرف جر؛ معنی: از، از میان، جزو.

المُهتَدينَ: ریشه: «ه د ي»؛ اسم فاعل از باب افتعال «اهتدى»، جمع مذکر سالم، مجرور به «مِن» و علامت جر آن «ياء» است؛ معنی: هدایت‌یافتگان، راه‌یافتگان، کسانی که راه درست را یافته‌اند.