009-116-113-توبة

بی‌گمان الله، فرمانرواییِ آسمان‌ها و زمین از آنِ اوست؛ زنده می‌کند و می‌میراند؛ و شما جز الله هیچ سرپرست و هیچ یاوری ندارید.

إِنَّ اللَّهَ لَهُ مُلكُ السَّماواتِ وَالأَرضِ

بی‌گمان الله، فرمانرواییِ آسمان‌ها و زمین از آنِ اوست.

إِنَّ: حرف تأکید و نصب؛ ریشه ندارد؛ برای تأکید خبر می‌آید و اسم خود را منصوب می‌کند؛ معنا: «همانا»، «بی‌گمان»، «قطعاً».

اللَّهَ: اسم خاص ذات پروردگار؛ ریشهٔ اشتقاقی قطعی برای آن محل اختلاف است؛ از نظر گرامری اسمِ «إِنَّ» و منصوب است؛ معنا: «الله»، خدای یگانه.

لَهُ: «لِـ» حرف جر + «هُ» ضمیر متصل مفرد مذکر غایب؛ ریشه ندارد؛ جار و مجرور و در اینجا خبرِ مقدم برای «مُلكُ» است؛ معنا: «برای او»، «از آنِ او».

مُلكُ: ریشه: م‌ل‌ک؛ اسم، مفرد، مذکر، مرفوع؛ مبتدای مؤخر و مضاف؛ معنا: «فرمانروایی»، «مالکیت»، «سلطنت»، «حاکمیت».

السَّماواتِ: ریشه: س‌م‌و / س‌م‌ی؛ اسم جمع مؤنث سالم، مجرور؛ مضافٌ‌إلیه برای «مُلكُ»؛ معنا: «آسمان‌ها».

وَ: حرف عطف؛ ریشه ندارد؛ برای پیوند دادن دو واژه یا جمله می‌آید؛ معنا: «و».

الأَرضِ: ریشه: أ‌ر‌ض؛ اسم مفرد مؤنث، مجرور؛ معطوف بر «السَّماواتِ»؛ معنا: «زمین».

يُحيي وَيُميتُ

زنده می‌کند و می‌میراند.

يُحيي: ریشه: ح‌ی‌ی؛ فعل مضارع، باب إفعال، صیغهٔ مفرد مذکر غایب؛ فاعل آن ضمیر مستتر «هو» است که به الله برمی‌گردد؛ معنا: «زنده می‌کند»، «حیات می‌بخشد».

وَ: حرف عطف؛ ریشه ندارد؛ برای پیوند دادن دو فعل آمده است؛ معنا: «و».

يُميتُ: ریشه: م‌و‌ت؛ فعل مضارع، باب إفعال، صیغهٔ مفرد مذکر غایب؛ فاعل آن ضمیر مستتر «هو» است که به الله برمی‌گردد؛ معنا: «می‌میراند»، «مرگ می‌دهد».

وَما لَكُم مِن دونِ اللَّهِ مِن وَلِيٍّ وَلا نَصيرٍ

و شما جز الله هیچ سرپرست و هیچ یاوری ندارید.

وَ: حرف عطف یا آغاز جمله؛ ریشه ندارد؛ جمله را به بخش پیشین پیوند می‌دهد؛ معنا: «و».

ما: حرف نفی؛ ریشه ندارد؛ برای نفی جمله آمده است؛ معنا: «نیست»، «ندارید»، «هیچ نیست».

لَكُم: «لِـ» حرف جر + «كُم» ضمیر متصل جمع مخاطب؛ ریشه ندارد؛ جار و مجرور، خبر مقدم در ساختار جمله؛ معنا: «برای شما»، «شما دارید/ندارید» بسته به نفی جمله.

مِن: حرف جر؛ ریشه ندارد؛ در اینجا برای بیان جدایی و استثنا از غیر الله آمده است؛ معنا: «از»، «جز»، «غیر از».

دونِ: ریشه: د‌و‌ن؛ اسم مجرور به «مِن» و مضاف؛ معنا: «غیر»، «جز»، «فروتر از»، «به‌جای».

اللَّهِ: اسم خاص ذات پروردگار؛ ریشهٔ اشتقاقی قطعی برای آن محل اختلاف است؛ مضافٌ‌إلیه و مجرور؛ معنا: «الله»، خدای یگانه.

مِن: حرف جر زائد برای تأکید نفی؛ ریشه ندارد؛ از نظر معنا نفی را فراگیرتر می‌کند؛ معنا: «هیچ»، «هیچ‌گونه».

وَلِيٍّ: ریشه: و‌ل‌ی؛ اسم مفرد مذکر، مجرور لفظاً به «مِن» زائد و از نظر جایگاه جمله در حکم مبتدای مؤخر است؛ معنا: «سرپرست»، «دوستدار»، «حامی»، «عهده‌دار کار».

وَ: حرف عطف؛ ریشه ندارد؛ برای پیوند دادن «نصیر» به «وليّ» آمده است؛ معنا: «و».

لا: حرف نفی؛ ریشه ندارد؛ در اینجا برای تأکید نفیِ جداگانه دربارهٔ «نصیر» آمده است؛ معنا: «نه»، «هیچ».

نَصيرٍ: ریشه: ن‌ص‌ر؛ اسم مفرد مذکر، صیغهٔ مبالغه یا صفت مشبهه به معنای بسیار یاری‌کننده؛ مجرور لفظاً و معطوف بر «وَلِيٍّ»؛ معنا: «یاور»، «کمک‌کننده»، «پشتیبان».