009-090-113-توبة

و عذرآورندگان از بادیه‌نشینان آمدند تا به آنان اجازه داده شود، و کسانی که به الله و پیامبرش دروغ گفتند، بر جای نشستند. به‌زودی کسانی از آنان که کافر شدند، عذابی دردناک خواهد رسید.

وَجاءَ المُعَذِّرونَ مِنَ الأَعرابِ لِيُؤذَنَ لَهُم

و عذرآورندگان از بادیه‌نشینان آمدند تا به آنان اجازه داده شود.

وَ: حرف عطف؛ برای پیوند دادن این جمله به جمله یا سخن پیشین؛ معنا: «و».

جاءَ: ریشه: ج ي أ؛ فعل ماضی، صیغهٔ سوم‌شخص مفرد مذکر؛ فاعل آن «المُعَذِّرونَ» است؛ معنا: «آمد»، «حاضر شد».

المُعَذِّرونَ: ریشه: ع ذ ر؛ اسم فاعل از باب تفعیل، از فعل «عَذَّرَ»؛ جمع مذکر سالم، مرفوع با واو، فاعلِ «جاءَ»؛ با «ال» معرفه شده است؛ معنا: «عذرآورندگان»، «کسانی که عذر می‌آورند»، و در کاربرد تفسیری می‌تواند به کسانی اشاره کند که برای گرفتن اجازه، عذر خود را مطرح کردند؛ برخی نیز آن را دربارهٔ عذرهای ظاهری و ادعایی دانسته‌اند.

مِنَ: حرف جر؛ معنا: «از»، «از میان».

الأَعرابِ: ریشه: ع ر ب؛ اسم جمع برای عرب‌های بادیه‌نشین؛ مجرور به «مِن»، علامت جر: کسره؛ معنا: «بادیه‌نشینان»، «عرب‌های صحراگرد».

لِـ: لام تعلیل؛ حرف جر که علت و هدف را می‌رساند؛ معنا: «برای اینکه»، «تا».

يُؤذَنَ: ریشه: أ ذ ن؛ فعل مضارع مجهول، منصوب به سبب لام تعلیل، صیغهٔ سوم‌شخص مفرد مذکر؛ معنا: «اجازه داده شود»، «رخصت داده شود».

لَهُم: «لِـ» حرف جر به معنای «برای، به» + «هُم» ضمیر متصل سوم‌شخص جمع مذکر؛ جار و مجرور، وابسته به «يُؤذَنَ»؛ معنا: «به آنان»، «برای آنان».

وَقَعَدَ الَّذينَ كَذَبُوا اللَّهَ وَرَسولَهُ

و کسانی که به الله و پیامبرش دروغ گفتند، بر جای نشستند.

وَ: حرف عطف؛ معنا: «و».

قَعَدَ: ریشه: ق ع د؛ فعل ماضی، صیغهٔ سوم‌شخص مفرد مذکر؛ فاعل آن عبارت موصولی «الَّذينَ كَذَبُوا…» است؛ معنا: «نشست»، «بر جای ماند»، «از حرکت و همراهی بازماند».

الَّذينَ: اسم موصول، جمع مذکر؛ در جایگاه فاعل برای «قَعَدَ»؛ معنا: «کسانی که».

كَذَبُوا: ریشه: ك ذ ب؛ فعل ماضی، صیغهٔ سوم‌شخص جمع مذکر؛ واو، ضمیر فاعلی؛ معنا: «دروغ گفتند»، «دروغ بستند».

اللَّهَ: لفظ جلاله؛ مفعولٌ‌به برای «كَذَبُوا»، منصوب با فتحه؛ معنا: «الله».

وَ: حرف عطف؛ معنا: «و».

رَسولَهُ: ریشه: ر س ل؛ «رَسولَ» اسم، معطوف بر «اللَّهَ»، منصوب با فتحه؛ «هُ» ضمیر متصل سوم‌شخص مفرد مذکر، مضافٌ‌الیه، مرجع آن الله است؛ معنا: «پیامبر او»، «فرستادهٔ او».

سَيُصيبُ الَّذينَ كَفَروا مِنهُم عَذابٌ أَليمٌ

به‌زودی کسانی از آنان که کافر شدند، عذابی دردناک خواهد رسید.

سَـ: حرف استقبال؛ پیشوندی بر فعل مضارع که وقوع فعل را در آیندهٔ نزدیک یا آینده نشان می‌دهد؛ معنا: «به‌زودی»، «خواهد».

يُصيبُ: ریشه: ص و ب؛ فعل مضارع از باب إفعال، صیغهٔ سوم‌شخص مفرد مذکر؛ مرفوع با ضمه؛ معنا: «می‌رسد»، «اصابت می‌کند»، «دامن‌گیر می‌شود».

الَّذينَ: اسم موصول، جمع مذکر؛ مفعولٌ‌به برای «يُصيبُ»؛ معنا: «کسانی که».

كَفَروا: ریشه: ك ف ر؛ فعل ماضی، صیغهٔ سوم‌شخص جمع مذکر؛ واو، ضمیر فاعلی؛ جملهٔ صله برای «الَّذينَ»؛ معنا: «کافر شدند»، «حق را پوشاندند»، «ایمان نیاوردند».

مِنهُم: «مِن» حرف جر به معنای «از، از میان» + «هُم» ضمیر متصل سوم‌شخص جمع مذکر؛ جار و مجرور، بیان‌کنندهٔ بخشی از همان گروه؛ معنا: «از آنان»، «از میان آنان».

عَذابٌ: ریشه: ع ذ ب؛ اسم، مفرد، نکره، مرفوع با تنوین ضم؛ فاعلِ «يُصيبُ» است؛ معنا: «عذاب»، «کیفر»، «رنج سخت».

أَليمٌ: ریشه: أ ل م؛ صفت برای «عَذابٌ»، مفرد مذکر، نکره، مرفوع با تنوین ضم؛ معنا: «دردناک»، «رنج‌آور».