| پناه میبرم به الله از شرِّ شیطانِ مَطرود | أَعُوذُ بِاللّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ |
سوره فتح که در قرآنهای معمولی سوره ۴۸ است، از بیست و نه آیه تشکیل شده است. این آیات مجموعاً در یک زمان نازل شدهاند و از متن آیات پیداست که پس از فتح حدیبیه و قبل از فتح خیبر نازل شدهاند. اگر آیات سورههای بین این سوره و سوره احزاب را با هم مقایسه کنید، متوجه خواهید شد که پس از آنکه کافران مکه، که دشمنان سرسخت مسلمانان بودند، حزبها و لشگرهای مختلفی برای نابودی اسلام و مسلمانان گرد آوردند و از هر سو به مدینه، مرکز قدرت مسلمانان، هجوم آوردند، مجبور شدند بدون جنگ و خونریزی و به علت وزش تندبادی سرد که به نفع مسلمانان بود، از محاصره مدینه دست بردارند و به مکانهای خود بازگردند. تمام دشمنان اسلام یقین کردند که خداوند پشتیبان مسلمانان است و دیگر به فکر حمله به آنان نبودند. از این پس نوبت به قدرتنمایی مسلمانان رسید و به دستور خداوند، پیامبر اسلام تلاش کرد تا اولاً در مدینه تشکیلات حکومتی مسلمانان را توسعه دهد؛ ثانیاً برای تربیت اجتماعی بهتر، مردم مدینه و اطراف آن را با قوانین اجتماعی که پی در پی از خداوند میرسید آماده سازد؛ ثالثاً گروههای کوچکی را که بارها به دشمنان اسلام کمک کرده بودند، چه از طریق تبلیغ، معاهده یا جنگ، از قدرت خرابکارانه بیندازد؛ رابعاً مراقب جاسوسان و اخلالگرانی باشد که ظاهراً مسلمان بودند اما در باطن با دشمنان اسلام ارتباط داشتند؛ و خامساً لشگریان اسلام را از هر جهت نیرومند، بیدار و متحد گرداند تا برای پیروزی کامل بر کافران مکه که سالها وعده آن به مسلمانان داده شده بود، آماده شوند. در سورههای گذشته، این اقدامات از سوی پیامبر اسلام و مسلمانان مشاهده میشود و در ادامه آنها، در آیات سوره فتح نیز دیده میشود. مدتی پیش از نزول این سوره، پیامبر خواب دیده بود که یقین داشت آنچه در خواب دیده واقع خواهد شد و مسلمانان با امنیت کامل به عمره خواهند رفت. با توجه به این خواب و تأیید غیرمستقیم وحی الهی، پیامبر مسلمانان را برای رفتن به مکه و انجام حج کوچک (عمره) تشویق کرد. البته گوشزد کرد که ممکن است آنان اجازه ندهند و جنگی میان مسلمانان و کافران مکه و طرفدارانشان در گیرد؛ بنابراین باید مسلمانان مسلح باشند. اگرچه تعبیر خواب در سال بعد تحقق یافت، همین حرکت باعث شد که مسلمانان سال بعد به حج عمره روند و این مقدمات فتح مکه بدون خونریزی را فراهم کرد. زیرا مردم مکه پس از شنیدن چنین حرکتی از لشگریان اسلام ترسیدند و با پیامبر اسلام در میان راه مکه که محل آن حدیبیه نام داشت، صلحنامهای امضا کردند که در آن پیامبر آمدن به حج را یک سال به تأخیر انداخت و به مدینه بازگشت. این صلحنامه سبب شد اولاً مسلمانان بتوانند با خیال راحت وضع خود را قویتر کنند و برخی دشمنان داخل قلمرو اسلام را سرکوب نمایند؛ ثانیاً بسیاری از بزرگان مکه به اسلام گرویدند و قدرت دشمنان مکه ضعیف شد. اما مدت کوتاهی پس از اجرای صلحنامه، مردم مکه عهدشکنی کردند و پیامبر برای سرکوبی آنان به مکه حمله برد. مردم مکه مجبور شدند بدون خونریزی تسلیم مسلمانان شوند و مکه فتح گردید. اکنون پس از این مقدمه، به ترجمه و تفسیر متن آیات این سوره توجه فرمایید: |
| بِسْمِ اللَّـهِ الرَّحْمَـٰنِ الرَّحِيمِ |
01 شروع پیروزی و آمرزش گناهان | ||
| ما برای تو گشایشی روشن و آشکار فراهم کردیم؛ گشایشی واقعی و بیتردید که راه را هموار میکند و نتیجهای قطعی و پیروزمندانه به همراه دارد. (1) | إِنّا فَتَحنا لَكَ فَتحًا مُبينًا | 48:1 |
| تا الله خطاها و لغزشهای پیشین و بعدی تو را بیامرزد، نعمت خود را بر تو کامل کند و تو را به راهی درست، روشن و استوار هدایت نماید. (2) | لِيَغفِرَ لَكَ اللَّهُ ما تَقَدَّمَ مِن ذَنبِكَ وَما تَأَخَّرَ وَيُتِمَّ نِعمَتَهُ عَلَيكَ وَيَهدِيَكَ صِراطًا مُستَقيمًا | 48:2 |
| و الله تو را با یاریای نیرومند، پایدار و شکستناپذیر حمایت میکند؛ یاریای که از سوی اوست و عزت، اقتدار و برتری واقعی را برایت به همراه میآورد. (3) | وَيَنصُرَكَ اللَّهُ نَصرًا عَزيزًا | 48:3 |
04 نزول آرامش در جنگ بدر، وعده رحمت و عذاب | ||
| او همان کسی است که آرامش و اطمینان را در دلهای مؤمنان فرو فرستاد تا ایمانشان همراه با ایمان پیشینشان افزوده شود، و همه نیروها و توانهای آسمانها و زمین از آنِ الله است، و الله همواره دانا و خردمند است. (4) | هُوَ الَّذي أَنزَلَ السَّكينَةَ في قُلوبِ المُؤمِنينَ لِيَزدادوا إيمانًا مَعَ إيمانِهِم ۗ وَلِلَّهِ جُنودُ السَّماواتِ وَالأَرضِ ۚ وَكانَ اللَّهُ عَليمًا حَكيمًا | 48:4 |
| تا مردان و زنان باایمان را وارد باغهایی کند که رودها از زیر آنها جاری است و آنان برای همیشه در آنجا بمانند و بدیها و گناهانشان را از آنان بپوشاند و بیامرزد و این نزد الله پیروزیای بسیار بزرگ به شمار میآید. (5) | لِيُدخِلَ المُؤمِنينَ وَالمُؤمِناتِ جَنّاتٍ تَجري مِن تَحتِهَا الأَنهارُ خالِدينَ فيها وَيُكَفِّرَ عَنهُم سَيِّئَاتِهِم ۚ وَكانَ ذٰلِكَ عِندَ اللَّهِ فَوزًا عَظيمًا | 48:5 |
| و تا مردان و زنان دورو و نیز مردان و زنان مشرکی را که درباره الله گمان بد دارند، کیفر دهد؛ بدی و پیامد شوم همان گمانها به خودشان بازمیگردد. الله بر آنان خشم گرفته، آنان را از رحمت خود دور کرده و دوزخ را برایشان آماده ساخته است، و چه سرانجام بد و ناخوشایندی است. (6) | وَيُعَذِّبَ المُنافِقينَ وَالمُنافِقاتِ وَالمُشرِكينَ وَالمُشرِكاتِ الظّانّينَ بِاللَّهِ ظَنَّ السَّوءِ ۚ عَلَيهِم دائِرَةُ السَّوءِ ۖ وَغَضِبَ اللَّهُ عَلَيهِم وَلَعَنَهُم وَأَعَدَّ لَهُم جَهَنَّمَ ۖ وَساءَت مَصيرًا | 48:6 |
| همه نیروها و قدرتهای آسمانها و زمین از آنِ الله هستند و الله همواره شکستناپذیر است و هر کاری را با دانایی و سنجیدگی کامل انجام میدهد (7) | وَلِلَّهِ جُنودُ السَّماواتِ وَالأَرضِ ۚ وَكانَ اللَّهُ عَزيزًا حَكيمًا | 48:7 |
| ما تو را فرستادیم تا گواه بر حق باشی، تا پیامآور امید و بشارت برای مردم باشی و همزمان هشداردهندهای نسبت به پیامدهای نافرمانی و انحراف از راه درست (8) | إِنّا أَرسَلناكَ شاهِدًا وَمُبَشِّرًا وَنَذيرًا | 48:8 |
| تا به الله و پیامبرش ایمان بیاورید، و الله را پشتیبانی کنید، برایش احترام عمیق قائل باشید، و در آغاز روز و در پایان روز ستایش و تسبیح کنید. (9) | لِتُؤمِنوا بِاللَّهِ وَرَسولِهِ وَتُعَزِّروهُ وَتُوَقِّروهُ وَتُسَبِّحوهُ بُكرَةً وَأَصيلًا | 48:9 |
10 پیمان وفاداری، بهانه آوردن برای خودداری از جنگ | ||
| کسانی که با تو بیعت میکنند، در حقیقت با الله بیعت میکنند؛ دست الله بالاتر از دستهای آنان است. پس هر کس پیمان خود را بشکند، در واقع به زیان خود آن را شکسته است، و هر کس به عهدی که با الله بسته وفادار بماند، الله به او پاداشی بسیار بزرگ خواهد داد. (10) | إِنَّ الَّذينَ يُبايِعونَكَ إِنَّما يُبايِعونَ اللَّهَ يَدُ اللَّهِ فَوقَ أَيديهِم ۚ فَمَن نَكَثَ فَإِنَّما يَنكُثُ عَلىٰ نَفسِهِ ۖ وَمَن أَوفىٰ بِما عاهَدَ عَلَيهُ اللَّهَ فَسَيُؤتيهِ أَجرًا عَظيمًا | 48:10 |
| بهزودی کسانی از بادیهنشینان که جا ماندند، به تو خواهند گفت: داراییها و خانوادههایمان ما را سرگرم و گرفتار کرد، پس برای ما آمرزش بخواه. آنان چیزی را با زبانشان میگویند که در دلشان نیست. بگو چه کسی میتواند در برابر الله برای شما کاری بکند، اگر او بخواهد به شما زیان برساند یا اگر بخواهد به شما سودی برساند. بلکه الله به آنچه انجام میدهید کاملاً آگاه است. (11) | سَيَقولُ لَكَ المُخَلَّفونَ مِنَ الأَعرابِ شَغَلَتنا أَموالُنا وَأَهلونا فَاستَغفِر لَنا ۚ يَقولونَ بِأَلسِنَتِهِم ما لَيسَ في قُلوبِهِم ۚ قُل فَمَن يَملِكُ لَكُم مِنَ اللَّهِ شَيئًا إِن أَرادَ بِكُم ضَرًّا أَو أَرادَ بِكُم نَفعًا ۚ بَل كانَ اللَّهُ بِما تَعمَلونَ خَبيرًا | 48:11 |
| بلکه شما در دل خود چنین پنداشتید که پیامبر و مؤمنان هرگز به سوی خانوادههایشان بازنخواهند گشت و این گمان در دلهای شما آراسته و پذیرفتنی جلوه داده شد و شما درباره خدا و سرانجام کار بدگمان شدید و در نتیجه مردمی تباه و بیفرجام بودید. (12) | بَل ظَنَنتُم أَن لَن يَنقَلِبَ الرَّسولُ وَالمُؤمِنونَ إِلىٰ أَهليهِم أَبَدًا وَزُيِّنَ ذٰلِكَ في قُلوبِكُم وَظَنَنتُم ظَنَّ السَّوءِ وَكُنتُم قَومًا بورًا | 48:12 |
| و هر کسی که به الله و فرستادهاش ایمان نیاورد، بداند که ما برای کسانی که حقیقت را انکار میکنند، آتشی بسیار سوزان و آماده فراهم کردهایم. (13) | وَمَن لَم يُؤمِن بِاللَّهِ وَرَسولِهِ فَإِنّا أَعتَدنا لِلكافِرينَ سَعيرًا | 48:13 |
| فرمانروایی و اختیار کامل آسمانها و زمین از آنِ الله است. هر کس را که بخواهد میآمرزد و هر کس را که بخواهد به کیفر میرساند، و الله همواره بسیار آمرزنده و مهربان است. (14) | وَلِلَّهِ مُلكُ السَّماواتِ وَالأَرضِ ۚ يَغفِرُ لِمَن يَشاءُ وَيُعَذِّبُ مَن يَشاءُ ۚ وَكانَ اللَّهُ غَفورًا رَحيمًا | 48:14 |
| آنهایی که جا ماندند خواهند گفت وقتی شما برای بهدست آوردن غنیمتها حرکت میکنید ما را هم بگذارید همراهتان بیاییم اینها میخواهند سخن و حکم الله را تغییر بدهند بگو هرگز اجازه ندارید دنبال ما بیایید این همان چیزی است که الله از پیش گفته بود پس خواهند گفت نه شما فقط به ما حسادت میکنید نه چنین نیست بلکه آنها جز اندکی نمیفهمند. (15) | سَيَقولُ المُخَلَّفونَ إِذَا انطَلَقتُم إِلىٰ مَغانِمَ لِتَأخُذوها ذَرونا نَتَّبِعكُم ۖ يُريدونَ أَن يُبَدِّلوا كَلامَ اللَّهِ ۚ قُل لَن تَتَّبِعونا كَذٰلِكُم قالَ اللَّهُ مِن قَبلُ ۖ فَسَيَقولونَ بَل تَحسُدونَنا ۚ بَل كانوا لا يَفقَهونَ إِلّا قَليلًا | 48:15 |
16 پیشگویی الله درباره فتح مکّه، معافیت از جنگ و پاداش اطاعت، رضایت الله از پیمان، وعده غنایم بسیار، روش الله | ||
| به آن بادیهنشینانی که جا ماندند بگو که در آینده به سوی مردمی نیرومند و سختجنگ فراخوانده خواهید شد، مردمی که یا باید با آنان بجنگید یا آنان تسلیم شوند. اگر فرمان ببرید، خدا پاداشی نیکو به شما خواهد داد، و اگر روی برگردانید همانگونه که پیش از این روی گرداندید، شما را به عذابی دردناک گرفتار خواهد کرد. (16) | قُل لِلمُخَلَّفينَ مِنَ الأَعرابِ سَتُدعَونَ إِلىٰ قَومٍ أُولي بَأسٍ شَديدٍ تُقاتِلونَهُم أَو يُسلِمونَ ۖ فَإِن تُطيعوا يُؤتِكُمُ اللَّهُ أَجرًا حَسَنًا ۖ وَإِن تَتَوَلَّوا كَما تَوَلَّيتُم مِن قَبلُ يُعَذِّبكُم عَذابًا أَليمًا | 48:16 |
| برای نابینا هیچ گناه و فشاری نیست، و برای کسی که لنگ است هیچ گناه و فشاری نیست، و برای بیمار نیز هیچ گناه و فشاری وجود ندارد. و هر کس از الله و فرستاده او فرمان ببرد، الله او را در باغهایی وارد میکند که از زیر آنها رودها جاری است، و هر کس روی برگرداند و نافرمانی کند، او را به عذابی دردناک گرفتار میسازد. (17) | لَيسَ عَلَى الأَعمىٰ حَرَجٌ وَلا عَلَى الأَعرَجِ حَرَجٌ وَلا عَلَى المَريضِ حَرَجٌ ۗ وَمَن يُطِعِ اللَّهَ وَرَسولَهُ يُدخِلهُ جَنّاتٍ تَجري مِن تَحتِهَا الأَنهارُ ۖ وَمَن يَتَوَلَّ يُعَذِّبهُ عَذابًا أَليمًا | 48:17 |
| الله از مؤمنان خشنود شد، آنگاه که زیر درخت با تو بیعت میکردند. او آنچه را در دلهایشان بود میدانست، پس آرامش و اطمینان را بر آنان نازل کرد و در برابر آن پایداری و وفاداری، پیروزیای نزدیک و دستیافتنی به آنان بخشید. (18) | لَقَد رَضِيَ اللَّهُ عَنِ المُؤمِنينَ إِذ يُبايِعونَكَ تَحتَ الشَّجَرَةِ فَعَلِمَ ما في قُلوبِهِم فَأَنزَلَ السَّكينَةَ عَلَيهِم وَأَثابَهُم فَتحًا قَريبًا | 48:18 |
| و غنیمتهای فراوانی که آنها به دست میآورند؛ و الله توانای شکستناپذیر و در عین حال صاحب حکمت و تدبیر است. (19) | وَمَغانِمَ كَثيرَةً يَأخُذونَها ۗ وَكانَ اللَّهُ عَزيزًا حَكيمًا | 48:19 |
| آرى الله به شما وعدهٔ غنیمتهای فراوانی داده بود که آنها را به دست خواهید آورد؛ پس این یکی را زودتر برای شما فراهم کرد و دست مردم را از آسیب رساندن به شما بازداشت، تا این رویداد نشانهای برای مؤمنان باشد و شما را به راهی راست و درست هدایت کند. (20) | وَعَدَكُمُ اللَّهُ مَغانِمَ كَثيرَةً تَأخُذونَها فَعَجَّلَ لَكُم هٰذِهِ وَكَفَّ أَيدِيَ النّاسِ عَنكُم وَلِتَكونَ آيَةً لِلمُؤمِنينَ وَيَهدِيَكُم صِراطًا مُستَقيمًا | 48:20 |
| و پیروزیها و دستاوردهای دیگری هم هست که شما هنوز توان دستیافتن به آنها را نداشتید، اما الله آنها را در اختیار و تدبیر خود دارد، و الله بر هر چیزی توانایی کامل دارد (21) | وَأُخرىٰ لَم تَقدِروا عَلَيها قَد أَحاطَ اللَّهُ بِها ۚ وَكانَ اللَّهُ عَلىٰ كُلِّ شَيءٍ قَديرًا | 48:21 |
| اگر کسانی که کفر ورزیدهاند با شما وارد جنگ میشدند، بدون تردید رو به فرار میگذاشتند و پشت به میدان میکردند، و پس از آن نه هیچ سرپرست و پناهی برای خود مییافتند و نه هیچ یاور و کمککنندهای که بتواند از آنان حمایت کند. (22) | وَلَو قاتَلَكُمُ الَّذينَ كَفَروا لَوَلَّوُا الأَدبارَ ثُمَّ لا يَجِدونَ وَلِيًّا وَلا نَصيرًا | 48:22 |
| روش همیشگی و قانون ثابت الله است که از پیش نیز چنین بوده و همواره در تاریخ جریان داشته است، و هرگز برای قانون و روش الله هیچ دگرگونی، جایگزینی یا تغییری پیدا نخواهی کرد. (23) | سُنَّةَ اللَّهِ الَّتي قَد خَلَت مِن قَبلُ ۖ وَلَن تَجِدَ لِسُنَّةِ اللَّهِ تَبديلًا | 48:23 |
24 حفاظت با پیمان حدیبیه، دلیل تأخیر جنگ، رؤیای محمّد، پیروزی اسلام بر همه ادیان | ||
| او همان کسی است که در دل مکه دستهای آنان را از شما و دستهای شما را از آنان بازداشت، پس از آنکه شما را بر آنان چیره و پیروز گردانید، و الله همواره به آنچه انجام میدهید آگاه و بیناست. (24) | وَهُوَ الَّذي كَفَّ أَيدِيَهُم عَنكُم وَأَيدِيَكُم عَنهُم بِبَطنِ مَكَّةَ مِن بَعدِ أَن أَظفَرَكُم عَلَيهِم ۚ وَكانَ اللَّهُ بِما تَعمَلونَ بَصيرًا | 48:24 |
| آنان کسانی بودند که کفر ورزیدند و شما را از مسجدالحرام بازداشتند و نیز قربانیهایی را که همراه شما بود نگذاشتند به جایگاه مقرر خود برسد. و اگر مردان و زنانی با ایمان در میان آنان نبودند که شما آنان را نمیشناختید و بیم آن میرفت که ناآگاهانه به آنان آسیب برسانید و از این راه دچار گناه و پیامد ناخواسته شوید، چنین نمیشد. الله این بازداشت را قرار داد تا هر که را بخواهد در رحمت خود درآورد. اگر این مؤمنان از کافران جدا و شناخته بودند، قطعاً کسانی از آنان را که کافر بودند به عذابی دردناک گرفتار میکردیم. (25) | هُمُ الَّذينَ كَفَروا وَصَدّوكُم عَنِ المَسجِدِ الحَرامِ وَالهَديَ مَعكوفًا أَن يَبلُغَ مَحِلَّهُ ۚ وَلَولا رِجالٌ مُؤمِنونَ وَنِساءٌ مُؤمِناتٌ لَم تَعلَموهُم أَن تَطَئوهُم فَتُصيبَكُم مِنهُم مَعَرَّةٌ بِغَيرِ عِلمٍ ۖ لِيُدخِلَ اللَّهُ في رَحمَتِهِ مَن يَشاءُ ۚ لَو تَزَيَّلوا لَعَذَّبنَا الَّذينَ كَفَروا مِنهُم عَذابًا أَليمًا | 48:25 |
| آنگاه که کافران در دلهای خود تعصب و لجاجت نهادند، همان تعصب ناآگاهانه و کور دوران جاهلیت، پس الله آرامش عمیق خود را بر پیامبرش و بر مؤمنان فرو فرستاد و آنان را به پایبندی به سخن تقوا و درستکاری ملتزم کرد، و آنان شایستهتر و سزاوارتر به آن بودند و توان نگهداشتن آن را داشتند، و الله به هر چیز داناست. (26) | إِذ جَعَلَ الَّذينَ كَفَروا في قُلوبِهِمُ الحَمِيَّةَ حَمِيَّةَ الجاهِلِيَّةِ فَأَنزَلَ اللَّهُ سَكينَتَهُ عَلىٰ رَسولِهِ وَعَلَى المُؤمِنينَ وَأَلزَمَهُم كَلِمَةَ التَّقوىٰ وَكانوا أَحَقَّ بِها وَأَهلَها ۚ وَكانَ اللَّهُ بِكُلِّ شَيءٍ عَليمًا | 48:26 |
| به یقین الله خواب پیامبرش را به حق راست و درست نشان داد: اگر الله بخواهد، شما بیتردید در امنیت وارد مسجدالحرام خواهید شد، در حالی که سرهای خود را تراشیدهاید یا موهای خود را کوتاه کردهاید، و هیچ ترسی نخواهید داشت. پس الله چیزی را میدانست که شما نمیدانستید، و پیش از آن، پیروزی نزدیکی برای شما قرار داد. (27) | لَقَد صَدَقَ اللَّهُ رَسولَهُ الرُّؤيا بِالحَقِّ ۖ لَتَدخُلُنَّ المَسجِدَ الحَرامَ إِن شاءَ اللَّهُ آمِنينَ مُحَلِّقينَ رُءوسَكُم وَمُقَصِّرينَ لا تَخافونَ ۖ فَعَلِمَ ما لَم تَعلَموا فَجَعَلَ مِن دونِ ذٰلِكَ فَتحًا قَريبًا | 48:27 |
| او همان کسی است که فرستادهاش را با هدایت و دین حق فرستاد تا آن را بر همه دینها چیره گرداند، و الله برای گواه بودن کافی است. (28) | هُوَ الَّذي أَرسَلَ رَسولَهُ بِالهُدىٰ وَدينِ الحَقِّ لِيُظهِرَهُ عَلَى الدّينِ كُلِّهِ ۚ وَكَفىٰ بِاللَّهِ شَهيدًا | 48:28 |
29 دشمنی با کافران، مهربانی با مؤمنان، تشبیح کشتزار به صورت مؤمنان از دید پیامبران، وعده آمرزش و پاداش | ||
| محمد فرستاده الله است و کسانی که با او هستند، در برابر کافران سخت و استوارند و در میان خود مهرباناند. آنان را پیوسته در حال رکوع و سجده میبینی، در حالی که فضل و خشنودی الله را میجویند. نشانه آنان در چهرههایشان از اثر سجده پیداست. این وصف آنان در تورات است و وصفشان در انجیل مانند کشتزاری است که جوانه خود را بیرون میآورد، سپس آن را نیرو میدهد تا محکم و ستبر میشود و بر ساقههای خود میایستد، چنانکه کشاورزان را به شگفت میآورد، تا الله به وسیله آنان کافران را به خشم آورد. الله به کسانی از آنان که ایمان آوردهاند و کارهای شایسته انجام دادهاند، آمرزش و پاداشی بزرگ وعده داده است. (29) | مُحَمَّدٌ رَسولُ اللَّهِ ۚ وَالَّذينَ مَعَهُ أَشِدّاءُ عَلَى الكُفّارِ رُحَماءُ بَينَهُم ۖ تَراهُم رُكَّعًا سُجَّدًا يَبتَغونَ فَضلًا مِنَ اللَّهِ وَرِضوانًا ۖ سيماهُم في وُجوهِهِم مِن أَثَرِ السُّجودِ ۚ ذٰلِكَ مَثَلُهُم فِي التَّوراةِ ۚ وَمَثَلُهُم فِي الإِنجيلِ كَزَرعٍ أَخرَجَ شَطأَهُ فَآزَرَهُ فَاستَغلَظَ فَاستَوىٰ عَلىٰ سوقِهِ يُعجِبُ الزُّرّاعَ لِيَغيظَ بِهِمُ الكُفّارَ ۗ وَعَدَ اللَّهُ الَّذينَ آمَنوا وَعَمِلُوا الصّالِحاتِ مِنهُم مَغفِرَةً وَأَجرًا عَظيمًا | 48:29 |