048-012-110-فتح

بلکه شما گمان بردید که پیامبر و مؤمنان هرگز به سوی خانواده‌های خود بازنخواهند گشت، و این پندار در دل‌های شما آراسته شد، و گمان بد بردید، و شما مردمی تباه بودید.

بَلْ ظَنَنتُمْ

بلکه شما گمان بردید.
شرح واژه‌ها:

• بَلْ: حرف اضراب؛ برای برگشتن از سخن پیشین و تصحیح یا رد آن.
• ظَنَنتُمْ: فعل ماضی؛ ریشه ظ ن ن؛ «گمان بردن». فاعل: واو جماعت (شما).

أَن لَّن يَنقَلِبَ الرَّسُولُ وَالْمُؤْمِنُونَ

که پیامبر و مؤمنان هرگز بازنگردند.
شرح واژه‌ها:

• أَن: حرف مصدریه و ناصبه.
• لَّن: حرف نفی و تأکید برای آینده.
• يَنقَلِبَ: فعل مضارع منصوب؛ ریشه ق ل ب؛ «بازگشتن».
• الرَّسُولُ: اسم؛ فاعل مرفوع؛ «پیامبر».
• وَ: حرف عطف.
• الْمُؤْمِنُونَ: اسم جمع؛ معطوف بر الرسول؛ فاعل مرفوع؛ «ایمان‌آورندگان».

إِلَىٰ أَهْلِيهِمْ أَبَدًا

به سوی خانواده‌هایشان هرگز.
شرح واژه‌ها:

• إِلَىٰ: حرف جر؛ «به سوی».
• أَهْلِيهِمْ: اسم مجرور؛ ریشه أ ه ل؛ «خانواده»، ضمیر هم مضافٌ‌الیه.
• أَبَدًا: ظرف زمان منصوب؛ برای نفی همیشگی.

وَزُيِّنَ ذَٰلِكَ فِي قُلُوبِكُمْ

و این [پندار] در دل‌های شما آراسته شد.
شرح واژه‌ها:

• وَ: حرف عطف.
• زُيِّنَ: فعل ماضی مجهول؛ ریشه ز ي ن؛ «زیبا و آراسته گردانده شد».
• ذَٰلِكَ: اسم اشاره؛ مبتدا یا نائب فاعل معنایی؛ اشاره به همان گمان.
• فِي: حرف جر.
• قُلُوبِكُمْ: اسم مجرور؛ ریشه ق ل ب؛ «دل‌ها»، ضمیر کم مضافٌ‌الیه.

وَظَنَنتُمْ ظَنَّ السَّوْءِ

و گمان بد بردید.
شرح واژه‌ها:

• وَ: حرف عطف.
• ظَنَنتُمْ: فعل ماضی؛ ریشه ظ ن ن؛ «گمان بردید».
• ظَنَّ: مفعول مطلق؛ برای تأکید.
• السَّوْءِ: مضافٌ‌الیه؛ ریشه س و أ؛ «بدی».

وَكُنتُمْ قَوْمًا بُورًا

و شما مردمی تباه بودید.
شرح واژه‌ها:

• وَ: حرف عطف.
• كُنتُمْ: فعل ناقص ماضی؛ ریشه ك و ن؛ «بودید».
• قَوْمًا: خبر «کان» منصوب؛ «گروه، قوم».
• بُورًا: صفت برای «قومًا»؛ ریشه ب و ر؛ «هلاک‌شده، تباه، بی‌ثمر».