| هُوَ الَّذي أَرسَلَ رَسولَهُ بِالهُدىٰ وَدينِ الحَقِّ لِيُظهِرَهُ عَلَى الدّينِ كُلِّهِ ۚ وَكَفىٰ بِاللَّهِ شَهيدًا او همان کسی است که پیامبرش را با هدایت و دین حق فرستاد، تا آن را بر همهٔ دینها پیروز و آشکار گرداند؛ و الله برای گواه بودن کافی است. هُوَ الَّذي أَرسَلَ رَسولَهُ بِالهُدىٰ وَدينِ الحَقِّاو همان کسی است که پیامبرش را با هدایت و دین حق فرستاد. شرح واژهها: - هُوَ: ضمیر منفصل مفرد مذکر غایب؛ در این جمله نقش مبتدا دارد؛ معنی: «او».
- الَّذي: اسم موصول مفرد مذکر؛ در نقش خبر برای «هُوَ»؛ معنی: «کسی که»، «همان که».
- أَرسَلَ: فعل ماضی، باب إفعال از ریشهٔ ر س ل؛ فاعل آن ضمیر پنهان «هو» است که به الله برمیگردد؛ معنی: «فرستاد»، «گسیل داشت».
- رَسولَهُ:
- رَسولَ: اسم، مفعولبه منصوب برای «أرسل»؛ از ریشهٔ ر س ل؛ معنی: «فرستاده»، «پیامبر».
- ـهُ: ضمیر متصل مفرد مذکر غایب در جایگاه مضافالیه؛ معنی: «او / خودش»؛ یعنی «پیامبرش».
- بِالهُدىٰ:
- بِـ: حرف جر؛ معنی: «با»، «به همراه».
- الهُدىٰ: اسم مجرور به حرف جر «بـ»؛ از ریشهٔ ه د ي؛ معنی: «هدایت»، «راهنمایی»، «راه درست».
- وَدينِ:
- وَ: حرف عطف؛ معنی: «و».
- دينِ: اسم مجرور، عطف بر «الهُدىٰ»؛ از ریشهٔ د ي ن؛ معنی: «دین»، «آیین»، «روش پرستش و زندگی».
- الحَقِّ: اسم مجرور به اضافه، مضافالیه برای «دين»؛ از ریشهٔ ح ق ق؛ معنی: «حق»، «راستی»، «ثابت و درست»؛ ترکیب دينِ الحَقِّ یعنی «دین حق» یا «آیین راستین».
لِيُظهِرَهُ عَلَى الدّينِ كُلِّهِتا آن را بر همهٔ دینها پیروز و آشکار گرداند. شرح واژهها: - لِـ: لام تعلیل؛ معنی: «تا»، «برای اینکه».
- يُظهِرَ: فعل مضارع منصوب به لام تعلیل؛ باب إفعال از ریشهٔ ظ ه ر؛ فاعل آن ضمیر پنهان «هو» است که به الله برمیگردد؛ معنی: «آشکار کند»، «پیروز گرداند»، «غالب سازد».
- ـهُ: ضمیر متصل مفرد مذکر غایب، مفعولبه برای «يُظهِرَ»؛ مرجع آن در ساختار آیه به «دين الحق» برمیگردد؛ معنی: «آن را».
- عَلَى: حرف جر؛ معنی: «بر»، «بر فراز»، در اینجا به معنی «بر ضد / بر همهٔ».
- الدّينِ: اسم مجرور به «على»؛ از ریشهٔ د ي ن؛ معنی: «دین»، «آیین»؛ در اینجا به صورت جنس آمده و مقصود «همهٔ دینها و آیینها» است.
- كُلِّهِ:
- كُلِّ: اسم مجرور، تأکید یا بدل برای «الدين»؛ معنی: «همه»، «تمام».
- ـهُ: ضمیر متصل مفرد مذکر غایب در جایگاه مضافالیه؛ به «الدين» برمیگردد؛ معنی ترکیب: «همهٔ آن»، یعنی «تمام دینها».
وَكَفىٰ بِاللَّهِ شَهيدًاو الله برای گواه بودن کافی است. شرح واژهها: - وَ: حرف عطف یا استیناف؛ معنی: «و».
- كَفىٰ: فعل ماضی جامد از ریشهٔ ك ف ي؛ در این ساختار معنی فعلی آن «کافی است» میباشد؛ معنی: «بس است»، «کفایت میکند».
- بِاللَّهِ:
- بِـ: حرف جر زائد از نظر اعراب ظاهری در این ساختار؛ برای تأکید آمده است.
- الله: اسم جلاله؛ لفظاً مجرور به «بـ»، ولی از نظر نقش معنایی فاعل «كَفىٰ» است؛ معنی: «الله».
- شَهيدًا: اسم منصوب، تمییز برای «كَفىٰ»؛ از ریشهٔ ش ه د؛ معنی: «گواه»، «شاهد»، «آگاه و حاضر بر حقیقت». در این جمله یعنی: «الله به عنوان گواه کافی است».
| 