048-029-110-فتح

محمد فرستادهٔ الله است، و کسانی که با او هستند، بر کافران سخت‌گیر و در میان خود مهربان‌اند. آنان را می‌بینی که رکوع‌کنان و سجده‌کنان‌اند و فضل و خشنودی الله را می‌جویند. نشانهٔ آنان در چهره‌هایشان از اثر سجده است. این وصف آنان در تورات است؛ و وصف آنان در انجیل همانند کِشته‌ای است که جوانهٔ خود را بیرون آورد، سپس آن را نیرومند ساخت، پس ستبر شد، و بر ساقه‌های خود ایستاد؛ کشاورزان را به شگفتی می‌آورد، تا به وسیلهٔ آنان کافران را به خشم آورد. الله به کسانی از آنان که ایمان آورده و کارهای شایسته کرده‌اند، آمرزش و پاداشی بزرگ وعده داده است.

مُحَمَّدٌ رَسولُ اللهِ

محمد فرستادهٔ الله است.

مُحَمَّدٌ: ریشه: ح م د؛ اسم خاص، مفرد، مذکر، مرفوع؛ مبتدا؛ معنا: محمد، بسیار ستوده‌شده.
رَسولُ: ریشه: ر س ل؛ اسم، مفرد، مذکر، مرفوع؛ خبر برای «مُحَمَّدٌ» و در حالت اضافه به «الله»؛ معنا: فرستاده، پیامبر، مأمور رساندن پیام.
اللهِ: ریشه: دربارهٔ اشتقاق آن اختلاف است؛ در تحلیل رایج از أ ل ه دانسته می‌شود؛ اسم خاص خداوند، مجرور به‌سبب اضافه؛ مضاف‌الیه برای «رَسولُ»؛ معنا: الله، خدای یگانه.

وَالَّذينَ مَعَهُ أَشِدّاءُ عَلَى الكُفّارِ رُحَماءُ بَينَهُم

و کسانی که با او هستند، بر کافران سخت‌گیر و در میان خود مهربان‌اند.

وَ: ریشه: ندارد؛ حرف عطف؛ معنا: و.
الَّذينَ: ریشه: ندارد؛ اسم موصول جمع مذکر، مبنی؛ مبتدا؛ معنا: کسانی که.
مَعَهُ: «مَعَ» ریشه: ندارد؛ ظرف مکان/همراهی، منصوب؛ «هُ» ضمیر متصل مفرد مذکر، در محل جرّ اضافه؛ معنا: با او، همراه او.
أَشِدّاءُ: ریشه: ش د د؛ جمع «شَديد»، صفت/خبر مرفوع؛ معنا: سخت‌گیران، نیرومندان، استواران.
عَلَى: ریشه: ندارد؛ حرف جر؛ معنا: بر، علیه، در برابر.
الكُفّارِ: ریشه: ك ف ر؛ جمع «كافر»، اسم مجرور به «عَلَى»؛ معنا: کافران، پوشانندگان حق، منکران.
رُحَماءُ: ریشه: ر ح م؛ جمع «رَحيم»، خبر دوم/صفت مرفوع؛ معنا: مهربانان، دل‌رحمان.
بَينَهُم: «بَينَ» ریشه: ب ي ن؛ ظرف مکان، منصوب و مضاف؛ «هُم» ضمیر متصل جمع مذکر، مضاف‌الیه؛ معنا: میانشان، در بین خودشان.

تَراهُم رُكَّعًا سُجَّدًا يَبتَغونَ فَضلًا مِنَ اللهِ وَرِضوانًا

آنان را می‌بینی که رکوع‌کنان و سجده‌کنان‌اند و فضل و خشنودی الله را می‌جویند.

تَراهُم: ریشه: ر أ ي؛ فعل مضارع، دوم‌شخص مفرد مذکر، مرفوع؛ «هُم» ضمیر متصل جمع مذکر، مفعول‌به؛ معنا: آنان را می‌بینی.
رُكَّعًا: ریشه: ر ك ع؛ جمع «راكع»، حال منصوب؛ معنا: رکوع‌کنان، خم‌شدگان در نماز.
سُجَّدًا: ریشه: س ج د؛ جمع «ساجد»، حال منصوب؛ معنا: سجده‌کنان، پیشانی‌نهندگان برای عبادت.
يَبتَغونَ: ریشه: ب غ ي؛ فعل مضارع، سوم‌شخص جمع مذکر، از باب افتعال «ابتغى»، مرفوع به ثبوت نون؛ واو فاعل؛ معنا: می‌جویند، طلب می‌کنند، می‌خواهند.
فَضلًا: ریشه: ف ض ل؛ اسم مفرد، منصوب، مفعول‌به؛ معنا: فضل، بخشش، افزونیِ خیر، لطف.
مِنَ: ریشه: ندارد؛ حرف جر؛ معنا: از، از جانب.
اللهِ: ریشه: دربارهٔ اشتقاق آن اختلاف است؛ در تحلیل رایج از أ ل ه دانسته می‌شود؛ اسم خاص خداوند، مجرور به «مِن»؛ معنا: الله، خدای یگانه.
وَ: ریشه: ندارد؛ حرف عطف؛ معنا: و.
رِضوانًا: ریشه: ر ض و / ر ض ي؛ اسم مصدر، منصوب و عطف بر «فَضلًا»؛ معنا: خشنودی، رضایت کامل، پسند الهی.

سيماهُم في وُجوهِهِم مِن أَثَرِ السُّجودِ

نشانهٔ آنان در چهره‌هایشان از اثر سجده است.

سيماهُم: ریشه: و س م / س و م؛ اسم، مفرد، مرفوع؛ مبتدا؛ «هُم» ضمیر متصل جمع مذکر، مضاف‌الیه؛ معنا: نشانهٔ آنان، علامت آنان، اثر شناخته‌شدن آنان.
في: ریشه: ندارد؛ حرف جر؛ معنا: در.
وُجوهِهِم: ریشه: و ج ه؛ جمع «وجه»، اسم مجرور به «في»؛ «هُم» ضمیر متصل جمع مذکر، مضاف‌الیه؛ معنا: چهره‌هایشان، صورت‌هایشان.
مِن: ریشه: ندارد؛ حرف جر؛ معنا: از، برآمده از، به‌سبب.
أَثَرِ: ریشه: أ ث ر؛ اسم مفرد، مجرور به «مِن» و مضاف؛ معنا: اثر، نشانه، ردّ و نشان.
السُّجودِ: ریشه: س ج د؛ مصدر/اسم، مجرور به‌سبب اضافه؛ معنا: سجده، به خاک افتادن در عبادت.

ذٰلِكَ مَثَلُهُم فِي التَّوراةِ

این وصف آنان در تورات است.

ذٰلِكَ: ریشه: ندارد؛ اسم اشارهٔ مفرد مذکر، مبنی؛ مبتدا؛ معنا: آن، این.
مَثَلُهُم: ریشه: م ث ل؛ اسم مفرد، مرفوع؛ خبر برای «ذٰلِكَ»؛ «هُم» ضمیر متصل جمع مذکر، مضاف‌الیه؛ معنا: وصف آنان، نمونهٔ آنان، صفت و حال آنان.
فِي: ریشه: ندارد؛ حرف جر؛ معنا: در.
التَّوراةِ: ریشه: در عربی جامد/معرّب دانسته می‌شود؛ اسم خاص کتاب آسمانی، مجرور به «في»؛ معنا: تورات.

وَمَثَلُهُم فِي الإِنجيلِ كَزَرعٍ أَخرَجَ شَطأَهُ فَآزَرَهُ فَاستَغلَظَ فَاستَوىٰ عَلىٰ سوقِهِ يُعجِبُ الزُّرّاعَ لِيَغيظَ بِهِمُ الكُفّارَ

و وصف آنان در انجیل همانند کِشته‌ای است که جوانهٔ خود را بیرون آورد، سپس آن را نیرومند ساخت، پس ستبر شد، و بر ساقه‌های خود ایستاد؛ کشاورزان را به شگفتی می‌آورد، تا به وسیلهٔ آنان کافران را به خشم آورد.

وَ: ریشه: ندارد؛ حرف عطف؛ معنا: و.
مَثَلُهُم: ریشه: م ث ل؛ اسم مفرد، مرفوع؛ مبتدا؛ «هُم» ضمیر متصل جمع مذکر، مضاف‌الیه؛ معنا: وصف آنان، نمونهٔ آنان، صفت آنان.
فِي: ریشه: ندارد؛ حرف جر؛ معنا: در.
الإِنجيلِ: ریشه: در عربی جامد/معرّب دانسته می‌شود؛ اسم خاص کتاب آسمانی، مجرور به «في»؛ معنا: انجیل.
كَزَرعٍ: «كَـ» حرف جر تشبیه؛ «زَرعٍ» ریشه: ز ر ع؛ اسم مفرد، مجرور به کاف تشبیه؛ معنا: مانند کِشت، مانند زراعت، مانند گیاه کِشته‌شده.
أَخرَجَ: ریشه: خ ر ج؛ فعل ماضی، سوم‌شخص مفرد مذکر، باب افعال؛ معنا: بیرون آورد، ظاهر کرد، رویاند.
شَطأَهُ: ریشه: ش ط أ؛ اسم مفرد، منصوب، مفعول‌به؛ «هُ» ضمیر متصل مفرد مذکر، مضاف‌الیه؛ معنا: جوانه‌اش، شاخهٔ نوخاسته‌اش، پاجوش آن.
فَآزَرَهُ: «فَـ» حرف عطف/ترتیب؛ «آزَرَ» ریشه: أ ز ر؛ فعل ماضی، سوم‌شخص مفرد مذکر، باب مفاعله؛ «هُ» ضمیر متصل مفرد مذکر، مفعول‌به؛ معنا: پس آن را نیرو داد، پشتیبانی کرد، استوار ساخت.
فَاستَغلَظَ: «فَـ» حرف عطف/ترتیب؛ «استَغلَظَ» ریشه: غ ل ظ؛ فعل ماضی، سوم‌شخص مفرد مذکر، باب استفعال؛ معنا: پس ستبر شد، ضخیم شد، نیرومند گردید.
فَاستَوىٰ: «فَـ» حرف عطف/ترتیب؛ «استَوىٰ» ریشه: س و ي؛ فعل ماضی، سوم‌شخص مفرد مذکر، باب افتعال؛ معنا: پس راست و استوار شد، کامل ایستاد، به اعتدال رسید.
عَلىٰ: ریشه: ندارد؛ حرف جر؛ معنا: بر، روی.
سوقِهِ: ریشه: س و ق؛ «سوق» جمع «ساق»، اسم مجرور به «عَلىٰ»؛ «هُ» ضمیر متصل مفرد مذکر، مضاف‌الیه؛ معنا: ساقه‌هایش، پایه‌هایش.
يُعجِبُ: ریشه: ع ج ب؛ فعل مضارع، سوم‌شخص مفرد مذکر، مرفوع؛ معنا: به شگفت می‌آورد، خوشایند می‌شود، شگفتی ایجاد می‌کند.
الزُّرّاعَ: ریشه: ز ر ع؛ جمع «زارع»، اسم منصوب، مفعول‌به برای «يُعجِبُ»؛ معنا: کشاورزان، کِشت‌کاران.
لِيَغيظَ: «لِـ» لام تعلیل؛ «يَغيظَ» ریشه: غ ي ظ؛ فعل مضارع منصوب به لام تعلیل؛ فاعل آن به الله یا به رویاندن و نیرومند ساختن مؤمنان برمی‌گردد؛ معنا: تا به خشم آورد، تا خشمگین کند.
بِهِمُ: «بِـ» حرف جر؛ «هِم» ضمیر متصل جمع مذکر، مجرور؛ معنا: به وسیلهٔ آنان، با آنان.
الكُفّارَ: ریشه: ك ف ر؛ جمع «كافر»، اسم منصوب، مفعول‌به برای «يَغيظَ»؛ معنا: کافران، منکران، پوشانندگان حق.

وَعَدَ اللهُ الَّذينَ آمَنوا وَعَمِلُوا الصّالِحاتِ مِنهُم مَغفِرَةً وَأَجرًا عَظيمًا

الله به کسانی از آنان که ایمان آورده و کارهای شایسته کرده‌اند، آمرزش و پاداشی بزرگ وعده داده است.

وَعَدَ: ریشه: و ع د؛ فعل ماضی، سوم‌شخص مفرد مذکر؛ معنا: وعده داد، نوید داد.
اللهُ: ریشه: دربارهٔ اشتقاق آن اختلاف است؛ در تحلیل رایج از أ ل ه دانسته می‌شود؛ اسم خاص خداوند، مرفوع، فاعل فعل «وَعَدَ»؛ معنا: الله، خدای یگانه.
الَّذينَ: ریشه: ندارد؛ اسم موصول جمع مذکر، منصوب؛ مفعول‌به برای «وَعَدَ»؛ معنا: کسانی که.
آمَنوا: ریشه: أ م ن؛ فعل ماضی، سوم‌شخص جمع مذکر، باب افعال؛ واو فاعل؛ معنا: ایمان آوردند، باور کردند، به امن و اطمینانِ ایمانی رسیدند.
وَ: ریشه: ندارد؛ حرف عطف؛ معنا: و.
عَمِلُوا: ریشه: ع م ل؛ فعل ماضی، سوم‌شخص جمع مذکر؛ واو فاعل؛ معنا: انجام دادند، عمل کردند.
الصّالِحاتِ: ریشه: ص ل ح؛ جمع مؤنث سالم «صالحة»، اسم منصوب، مفعول‌به برای «عَمِلُوا»؛ معنا: کارهای شایسته، اعمال درست، کارهای نیک.
مِنهُم: «مِن» حرف جر؛ «هُم» ضمیر متصل جمع مذکر، مجرور؛ معنا: از آنان، در میان آنان.
مَغفِرَةً: ریشه: غ ف ر؛ اسم مصدر، منصوب؛ مفعول‌به دوم/مورد وعده؛ معنا: آمرزش، پوشاندن گناه، بخشایش.
وَ: ریشه: ندارد؛ حرف عطف؛ معنا: و.
أَجرًا: ریشه: أ ج ر؛ اسم مفرد، منصوب و عطف بر «مَغفِرَةً»؛ معنا: پاداش، مزد، ثواب.
عَظيمًا: ریشه: ع ظ م؛ صفت مفرد مذکر، منصوب، صفت برای «أَجرًا»؛ معنا: بزرگ، عظیم، بسیار ارزشمند.