27 شمس

پناه میبرم به الله از شرِّ شیطانِ مَطرودأَعُوذُ بِاللّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ
سوره بیست‌وهفتم که به نام سوره شمس (خورشید) شناخته می‌شود، با دو نوع استدلال مردم را متوجه این حقیقت می‌سازد: هر کس با پیروی از دستورهای پیامبران به پاکی روح خود بپردازد، در آخرت رستگار خواهد شد؛ و هر کس در پی هوس‌های نامشروع برود، روح خویش را فاسد می‌کند و پس از مرگ گرفتار بدبختی‌هایی می‌شود که رهایی از آن‌ها ممکن نیست. این دو استدلال عبارت‌اند از: نخست، دقت در قوانین طبیعی و آگاهی از هدف آفرینش؛ و دوم، تحقق پیش‌گویی‌های تهدیدآمیز پیامبران درباره کافران زمان خود، که در تاریخ همه ملت‌ها ثبت شده است. متن این سوره چنین است:
بِسْمِ اللَّـهِ الرَّحْمَـٰنِ الرَّحِيمِ

با انتخاب شمارهٔ آیه، جزئیاتِ بیشتری دربارهٔ آیه نمایش داده می‌شود.

01  گواهی خورشید، ماه، روز، شب، آسمان، زمین

به گواهی خورشید و روشناییِ بامدادیِ آن. (1)وَالشَّمسِ وَضُحاها91:1
و به شهادتِ ماه، آن‌گاه که از پیِ خورشید آید. (2)وَالقَمَرِ إِذا تَلاها91:2
و به گواهی به روز، هنگامی که خورشید را آشکار می‌کند. (3)وَالنَّهارِ إِذا جَلّاها91:3
و به گواهی شب، آن‌گاه که خورشید را می‌پوشاند. (4)وَاللَّيلِ إِذا يَغشاها91:4
و به گواهی آسمان و آن‌چه آن را بنا کرد. (5)وَالسَّماءِ وَما بَناها91:5
و به گواهی زمین و آن‌چه آن را گسترد. (6)وَالأَرضِ وَما طَحاها91:6

07  گواهی نفس، رستگار و زیان‌کار

و به گواهی نفس، و به آن‌چه آن را به‌درستی سامان داد. (7)وَنَفسٍ وَما سَوّاها91:7
پس بدکاری‌اش و پرهیزگاری‌اش را به او الهام کرد. (8)فَأَلهَمَها فُجورَها وَتَقواها91:8
به‌راستی رستگار شد آن‌که آن نفس را پاک ساخت. (9)قَد أَفلَحَ مَن زَكّاها91:9
و بی‌گمان، هر که آن نفس را آلوده و پنهان کرد، نومید و زیان‌کار شد. (10)وَقَد خابَ مَن دَسّاها91:10

11  قوم ثمود

قوم ثمود به سبب سرکشیِ خود تکذیب کردند. (11)كَذَّبَت ثَمودُ بِطَغواها91:11
آنگاه که بدبخت‌ترینِ آنان برخاست و برای انجام آن کار پیش‌قدم شد. (12)إِذِ انبَعَثَ أَشقاها91:12
پس فرستادهٔ الله به آنان گفت: «مواظبِ شترِ الله و آب‌دادنِ آن باشید.» (13)فَقالَ لَهُم رَسولُ اللَّهِ ناقَةَ اللَّهِ وَسُقياها91:13
پس او را تکذیب کردند و آن ماده‌شتر را پی کردند؛ پس پروردگارشان به سبب گناهشان عذاب را بر آنان فروکوبید و همه را با زمین یکسان کرد. (14)فَكَذَّبوهُ فَعَقَروها فَدَمدَمَ عَلَيهِم رَبُّهُم بِذَنبِهِم فَسَوّاها91:14

15 الله پاسخگوی هیچ‌کس نیست

و الله از پیامدِ آن عذاب بیمی ندارد. (15)وَلا يَخافُ عُقباها91:15
ضمیر «ها» در آیات سورهٔ شمس، در بیشتر موارد به «الشَّمْس» یا «النَّفْس» و در چند مورد به اسم‌های مؤنث دیگر برمی‌گردد:
آیهعبارتمرجع ضمیر «ها»
۲تَلَاهَاالشَّمْس؛ ماه که پس از خورشید می‌آید
۳جَلَّاهَاالشَّمْس؛ روز خورشید را آشکار می‌کند
۴يَغْشَاهَاالشَّمْس؛ شب خورشید را می‌پوشاند
۵بَنَاهَاالسَّمَاء؛ خدا آسمان را بنا کرد
۶طَحَاهَاالأَرْض؛ خدا زمین را گسترد
۷سَوَّاهَاالنَّفْس؛ خدا نفس را درست و متعادل آفرید
۸فَأَلْهَمَهَاالنَّفْس؛ خدا به نفس الهام کرد
۸فُجُورَهَاالنَّفْس؛ فجورِ نفس
۸تَقْوَاهَاالنَّفْس؛ تقوای نفس
۹زَكَّاهَاالنَّفْس؛ هرکس نفس خود را پاک کند
۱۰دَسَّاهَاالنَّفْس؛ هرکس نفس خود را آلوده و پنهان کند
۱۳نَاقَةَ اللَّهِدر سُقْيَاهَا، ضمیر به نَاقَة برمی‌گردد؛ آبشخور یا نوبت آبِ ناقه
۱۴عَقَرُوهَانَاقَةُ اللَّه؛ ناقهٔ صالح را پی کردند
۱۴فَدَمْدَمَ عَلَيْهِمْ رَبُّهُم بِذَنبِهِمْ فَسَوَّاهَاطبق نظر مشهور، ثَمُود؛ خدا آنان را به سبب گناهشان نابود و با خاک یکسان کرد
۱۵عُقْبَاهَادر تفسیر مشهور، به دَمْدَمَة یا تسویهٔ آنان برمی‌گردد؛ یعنی خدا از پیامد این کار بیمی ندارد

نکته: در آیهٔ ۱۴، برخی مفسران «فَسَوَّاهَا» را به دَمْدَمَة برمی‌گردانند؛ یعنی عذاب را بر آنان یکسان و کامل فرود آوردند. برخی نیز مرجع را ثمود می‌دانند.

Nach oben scrollen