091-001-027-شمس

وَالشَّمسِ وَضُحاها

سوگند به خورشید و روشناییِ بامدادیِ آن.

وَ: حرفِ قسم و حرفِ جرّ است؛ برای سوگند به‌کار می‌رود؛ «سوگند به».

الشَّمسِ: اسم، مفرد، مؤنث، معرفه با «الـ»؛ مجرور به حرف قسم «وَ» و نشانهٔ جرّ آن کسره است؛ ریشه: ش م س؛ به‌معنای خورشید. فعل این ریشه «شَمَسَ» به‌معنای گرم و سوزان شدن نیز آمده است.

وَ: حرف عطف است؛ دو چیز را به هم پیوند می‌دهد؛ «و».

ضُحاها: «ضُحى» اسم، مفرد، مذکر، منصوب به سبب عطف بر «الشَّمسِ» در محلّ جرّ، و مضاف است؛ ریشه: ض ح و؛ به‌معنای روشناییِ گستردهٔ پس از طلوع خورشید تا پیش از نیمروز، هنگام چاشت. «ها» ضمیر پیوسته، مؤنث، مفرد، در محلّ جرّ مضاف‌الیه است و به «الشَّمس» بازمی‌گردد؛ «روشناییِ آن / روشناییِ خورشید».