وَالسَّماءِ وَما بَناهاسوگند به آسمان و آنکه آن را بنا کرد. وَ
حرفِ عطف و قسم است؛ «و» در اینجا برای سوگند آمده و معنای «سوگند به» میدهد. السَّماءِ
ریشه: س م و؛ اسم، مفرد، مؤنث، معرفه با «ال»، مجرور به حرف قسم، و نشانهٔ جرّ آن کسرهٔ ظاهر است؛ به معنای آسمان، هرچه در بالاست، و فضای فرازین. وَ
حرفِ عطف است؛ «و» در اینجا «آسمان» را به «ما» پیوند میدهد و در معنای قسم شریک میسازد. ما
اسم موصول، مبنی در محل جرّ، معطوف بر «السَّماءِ»؛ به معنای «آنکه» و اشاره به آفریننده و برپادارندهٔ آسمان دارد. برخی آن را مصدریه دانستهاند؛ در آن صورت، معنا چنین است: «سوگند به آسمان و بنای آن». بَناها
ریشه: ب ن ي؛ فعل ماضی، مبنی بر فتح مقدر بر الف برای تعذر؛ «ها» ضمیر پیوسته در محل نصب مفعولبه و اشاره به «السَّماءِ» است؛ به معنای آن را بنا کرد، برپا داشت و استوار آفرید. | 