091-012-027-شمس

إِذِ انبَعَثَ أَشْقَاهَا

آنگاه که بدبخت‌ترینِ آنان برخاست و برای انجام آن کار پیش‌قدم شد.

إِذِ
ریشه: —؛ حرف یا اسم ظرف زمانِ مبنی.
گرامر: در اینجا ظرفِ زمان برای بیان رخدادی در گذشته است و به فعل «انبَعَثَ» وابسته است؛ کسرهٔ آن برای پیوند تلفظی با حرف بعدی است.
معانی: هنگامی که، آن‌گاه که، زمانی که.

انْبَعَثَ
ریشه: ب ع ث.
گرامر: فعل ماضی، مفرد، مذکر، غایب، باب اِنفعال از «بَعَثَ»؛ فاعل آن «أشقاها» است.
معانی: برانگیخته شد، برخاست، به حرکت درآمد، با شتاب پیش‌قدم شد.

أَشْقَاهَا
ریشه: ش ق و.
گرامر: اسم تفضیل بر وزن «أَفْعَل»، مضاف؛ «ها» ضمیر متصل در محل جرّ مضاف‌الیه و اشاره به گروه یا قوم ثمود دارد. «أشقاها» فاعلِ فعل «انبَعَثَ» است.
معانی: شقی‌ترینِ آنان، بدبخت‌ترینِ آنان، تیره‌بخت‌ترینِ آنان؛ مقصود فردی از قوم ثمود است که برای پی کردن شترِ صالح پیش‌قدم شد.