068-032-003-قلم

عَسَىٰ رَبُّنَا أَنْ يُبْدِلَنَا خَيْرًا مِنْهَا إِنَّا إِلَىٰ رَبِّنَا رَاغِبُونَ

امید است پروردگارمان چیزی بهتر از آن را به ما بدهد؛ زیرا ما به‌سوی پروردگارمان مشتاق و امیدواریم.

عَسَىٰ
ریشه: «ع س ي». فعل ماضی جامد و ناقص، برای بیان امید و انتظار به‌کار می‌رود. معنای آن: «امید است»، «باشد که».

رَبُّنَا
«رَبّ» از ریشه «ر ب ب» و به‌معنای پروردگار، مالک، تربیت‌کننده و تدبیرکننده است. «رَبُّ» اسمِ «عَسَىٰ» و مرفوع است؛ «نا» ضمیر متصل در محل جرّ مضاف‌الیه و به‌معنای «ما» است؛ یعنی: «پروردگار ما».

أَنْ
حرف مصدری و نصب است و فعل مضارع پس از خود را منصوب می‌کند. با فعلِ پس از خود، در تأویل مصدر می‌آید؛ یعنی: «این‌که».

يُبْدِلَنَا
ریشه: «ب د ل». فعل مضارع منصوب به «أَنْ» است و نشانهٔ نصب آن فتحهٔ آشکار بر لام فعل است. از باب إفعال، «أبدلَ يُبدِلُ»؛ به‌معنای عوض کردن، جانشین ساختن و بدل دادن. «نا» ضمیر متصل در محل نصب، مفعول‌به نخست است؛ یعنی: «به ما بدل دهد» یا «برای ما جایگزین کند».

خَيْرًا
ریشه: «خ ي ر». اسم منصوب و مفعول‌به دومِ «يُبْدِلَ» است. معنای آن: چیزی بهتر، نیکوتر و سودمندتر. تنوینِ فتحه بر نکره‌بودن آن دلالت دارد.

مِنْهَا
«مِنْ» حرف جر است و در اینجا برای بیان جایگزینی و برتری می‌آید؛ یعنی: «به‌جایِ» یا «از آن». «ها» ضمیر متصل در محل جرّ به «مِنْ» است و به باغ یا داراییِ از دست‌رفته اشاره دارد. معنای مجموع: «بهتر از آن».

إِنَّا
«إِنَّ» حرف تأکید و نصب است. «نا» ضمیر متصل در محل نصب، اسمِ «إِنَّ» است؛ یعنی: «همانا ما» یا «بی‌گمان ما».

إِلَىٰ
حرف جر است و جهت و مقصد را می‌رساند. معنای آن: «به‌سوی».

رَبِّنَا
«رَبّ» از ریشه «ر ب ب»؛ به‌معنای پروردگار، صاحب اختیار و تدبیرکننده. «رَبِّ» اسم مجرور به «إِلَىٰ» و نشانهٔ جرّ آن کسره است. «نا» ضمیر متصل در محل جرّ مضاف‌الیه است؛ یعنی: «پروردگار ما».

رَاغِبُونَ
ریشه: «ر غ ب». اسم فاعلِ جمع مذکر سالم از «رَغِبَ يَرْغَبُ» است و خبرِ «إِنَّ» به‌شمار می‌آید؛ مرفوع و نشانهٔ رفع آن واو است. معنای آن: خواهان، مشتاق، امیدوار و روی‌آورنده. در اینجا یعنی: «ما با امید و رغبت به پروردگارمان روی می‌آوریم».