025-004-044-فرقان

و کسانی که کافر شدند گفتند: «این جز دروغی که او آن را ساخته است، چیز دیگری نیست؛ و گروهی دیگر او را در ساختن آن یاری داده‌اند.» آنان با این سخن، ستم و دروغی بزرگ آوردند.

وَقالَ الَّذينَ كَفَروا

و کسانی که کافر شدند، گفتند.

وَ: حرف عطف؛ از ریشهٔ مستقل اشتقاقی نیست؛ به معنای «و».

قالَ: فعل ماضی، مفرد مذکر غایب؛ از ریشهٔ «ق‌و‌ل»؛ به معنای «گفت».

الَّذينَ: اسم موصول جمع مذکر؛ مبنی؛ به معنای «کسانی که».

كَفَروا: فعل ماضی، جمع مذکر غایب؛ از ریشهٔ «ک‌ف‌ر»؛ به معنای «کافر شدند» یا «حق را پوشاندند».

إِن هٰذا إِلّا إِفكٌ

این جز دروغی نیست.

إِن: در این کاربرد، حرف نفی؛ به معنای «نیست»؛ همراه با «إِلّا» ساختار حصر می‌سازد.

هٰذا: اسم اشارهٔ مفرد مذکر؛ مبنی؛ به معنای «این».

إِلّا: ادات حصر و استثنا؛ در اینجا به معنای «جز» یا «مگر».

إِفكٌ: اسم، نکره و مرفوع؛ از ریشهٔ «أ‌ف‌ک»؛ به معنای «دروغ بزرگ»، «سخن واژگونه» یا «تهمت».

افتَراهُ

که او آن را ساخته است.

افتَرى: فعل ماضی، مفرد مذکر غایب؛ از باب افتعال، از ریشهٔ «ف‌ر‌ی»؛ به معنای «به دروغ ساخت» یا «از خود جعل کرد».

هُ: ضمیر متصل، مفعول‌به؛ به «این سخن» یا «این دروغ» بازمی‌گردد؛ به معنای «آن را».

وَأَعانَهُ عَلَيهِ قَومٌ آخَرونَ

و گروهی دیگر او را در ساختن آن یاری داده‌اند.

وَ: حرف عطف؛ به معنای «و».

أَعانَ: فعل ماضی، مفرد مذکر غایب؛ از باب إفعال، از ریشهٔ «ع‌و‌ن»؛ به معنای «یاری کرد».

هُ: ضمیر متصل، مفعول‌به؛ به معنای «او را».

عَلَيهِ: «عَلى» حرف جر و «هِ» ضمیر متصل؛ به معنای «بر آن» یا «در مورد آن»؛ ضمیر به «إِفك» بازمی‌گردد.

قَومٌ: اسم، نکره و مرفوع؛ از ریشهٔ «ق‌و‌م»؛ به معنای «گروه» یا «مردم».

آخَرونَ: صفت جمع مذکر سالم، مرفوع؛ از ریشهٔ «أ‌خ‌ر»؛ به معنای «دیگر».

فَقَد جاءوا ظُلمًا وَزورًا

پس آنان ستم و دروغی آوردند.

فَ: حرف تفریع؛ به معنای «پس» یا «بنابراین».

قَد: حرف تحقیق که بر سر فعل ماضی آمده است؛ برای تأکید؛ به معنای «به‌راستی» یا «قطعاً».

جاءوا: فعل ماضی، جمع مذکر غایب؛ از ریشهٔ «ج‌ی‌ء»؛ به معنای «آوردند» یا «مرتکب شدند».

ظُلمًا: اسم، منصوب؛ از ریشهٔ «ظ‌ل‌م»؛ به معنای «ستم»، «بی‌انصافی» یا «سخن ناحق».

وَ: حرف عطف؛ به معنای «و».

زورًا: اسم، منصوب؛ از ریشهٔ «ز‌و‌ر»؛ به معنای «دروغ»، «باطل» یا «سخن ساختگی».