025-003-044-فرقان

و آنان به جای او معبودانی گرفتند که چیزی نمی‌آفرینند، در حالی که خود آفریده می‌شوند؛ و برای خویشتن نه زیانی در اختیار دارند و نه سودی، و مالک مرگ و زندگی و رستاخیز نیستند.

وَاتَّخَذوا مِن دونِهِ آلِهَةً

و آنان به جای او معبودانی گرفتند.

وَاتَّخَذوا: از ریشهٔ «أخذ»؛ فعل ماضی، باب «افتعال»، صیغهٔ جمع مذکر غایب؛ یعنی گرفتند، برگزیدند و قرار دادند.
مِن: حرف جر؛ به معنای «از» یا «به جای».
دونِهِ: «دون» اسم و به معنای غیر، پایین‌تر یا به جایِ؛ «هِ» ضمیر متصل، سوم‌شخص مفرد مذکر، در جایگاه مضاف‌الیه؛ یعنی غیرِ او یا به جای او.
آلِهَةً: جمع «إله»؛ اسم جمع، منصوب و نکره، در جایگاه مفعول‌به؛ یعنی معبودان و خدایان.

لا يَخلُقونَ شَيئًا

که چیزی نمی‌آفرینند.

لا: حرف نفی؛ برای نفی فعل مضارع.
يَخلُقونَ: از ریشهٔ «خلق»؛ فعل مضارع، صیغهٔ جمع مذکر غایب؛ «واو» نشانهٔ فاعل و «نون» نشانهٔ رفع؛ یعنی می‌آفرینند و خلق می‌کنند.
شَيئًا: از ریشهٔ «شاء»؛ اسم نکره، منصوب و مفعول‌به؛ یعنی چیزی.

وَهُم يُخلَقونَ

در حالی که خود آفریده می‌شوند.

وَ: حرف عطف یا حال؛ یعنی و، در حالی که.
هُم: ضمیر منفصل، سوم‌شخص جمع مذکر؛ مبتدا و به معنای آنان یا خودشان.
يُخلَقونَ: از ریشهٔ «خلق»؛ فعل مضارع مجهول، صیغهٔ جمع مذکر غایب؛ «واو» نشانهٔ فاعلِ دستوری و «نون» نشانهٔ رفع؛ یعنی آفریده می‌شوند.

وَلا يَملِكونَ لِأَنفُسِهِم ضَرًّا

و برای خویشتن زیانی در اختیار ندارند.

وَ: حرف عطف؛ یعنی و.
لا: حرف نفی؛ برای نفی فعل مضارع.
يَملِكونَ: از ریشهٔ «ملك»؛ فعل مضارع، صیغهٔ جمع مذکر غایب؛ یعنی مالک نیستند و اختیار ندارند.
لِأَنفُسِهِم: «لِـ» حرف جر، به معنای برای؛ «أنفس» جمع «نفس» و به معنای خویشتن‌ها؛ «هم» ضمیر متصل، سوم‌شخص جمع مذکر، در جایگاه مضاف‌الیه؛ یعنی برای خودشان.
ضَرًّا: از ریشهٔ «ضرر»؛ اسم، منصوب و مفعول‌به؛ یعنی زیان و آسیب.

وَلا نَفعًا

و نه سودی.

وَ: حرف عطف؛ یعنی و.
لا: حرف نفی؛ برای نفی معطوف بر «ضَرًّا».
نَفعًا: از ریشهٔ «نفع»؛ اسم، منصوب و معطوف به «ضَرًّا»؛ یعنی سود، فایده و منفعت.

وَلا يَملِكونَ مَوتًا

و مالک مرگ نیستند.

وَ: حرف عطف؛ یعنی و.
لا: حرف نفی؛ برای نفی فعل مضارع.
يَملِكونَ: از ریشهٔ «ملك»؛ فعل مضارع، صیغهٔ جمع مذکر غایب؛ یعنی اختیار ندارند و مالک نیستند.
مَوتًا: از ریشهٔ «موت»؛ اسم، منصوب و مفعول‌به؛ یعنی مرگ.

وَلا حَياةً

و نه زندگی.

وَ: حرف عطف؛ یعنی و.
لا: حرف نفی؛ برای نفی معطوف بر «مَوتًا».
حَياةً: از ریشهٔ «حيي»؛ اسم، منصوب و معطوف به «مَوتًا»؛ یعنی زندگی و حیات.

وَلا نُشورًا

و نه رستاخیز.

وَ: حرف عطف؛ یعنی و.
لا: حرف نفی؛ برای نفی معطوف بر «مَوتًا».
نُشورًا: از ریشهٔ «نشر»؛ اسم، منصوب و معطوف به «مَوتًا»؛ یعنی برانگیخته‌شدن، زنده‌شدن دوباره و رستاخیز.