| قالوا يا موسىٰ إِنّا لَن نَدخُلَها أَبَدًا ما داموا فيها ۖ فَاذهَب أَنتَ وَرَبُّكَ فَقاتِلا إِنّا هاهُنا قاعِدونَ گفتند: «ای موسی، تا وقتی آنان در آنجا هستند، ما هرگز وارد آن نخواهیم شد؛ پس تو و پروردگارت بروید و بجنگید؛ ما همینجا نشستهایم.» قالوا يا موسىٰگفتند: ای موسی! - قالوا: ریشه: ق و ل؛ فعل ماضی، صیغهٔ سومشخص جمع مذکر؛ «واو» ضمیر فاعلی است؛ معنا: گفتند.
- يا: حرف ندا؛ ریشه ندارد؛ برای خطاب کردن به کار میرود؛ معنا: ای.
- موسىٰ: اسم خاص و غیرعربی؛ منادا، مفرد علم، مبنی بر ضمّهٔ تقدیری به سبب پایان یافتن به الف؛ معنا: موسی.
إِنّا لَن نَدخُلَها أَبَدًا ما داموا فيهاما هرگز وارد آن نخواهیم شد، تا وقتی آنان در آنجا هستند. - إِنّا: مرکب از إِنَّ و نا؛ إِنَّ حرف تأکید و نصب، ریشه ندارد؛ نا ضمیر متصل در جایگاه اسم «إِنَّ»؛ معنا: همانا ما، قطعاً ما.
- لَن: حرف نفی و نصب برای فعل مضارع؛ ریشه ندارد؛ نفی آینده را میرساند؛ معنا: هرگز نخواهیم.
- نَدخُلَها: نَدخُلَ از ریشهٔ د خ ل؛ فعل مضارع منصوب به «لَن»، فاعل آن ضمیر پنهان «نحن» است؛ ها ضمیر متصل در جایگاه مفعولبه و اشاره به آن سرزمین/شهر دارد؛ معنا: وارد آن شویم.
- أَبَدًا: ریشه: أ ب د؛ قید زمان منصوب؛ در جملهٔ منفی بر نفی همیشگی تأکید میکند؛ معنا: هرگز، تا ابد.
- ما: حرف مصدریِ ظرفی؛ ریشه ندارد؛ مدت و استمرار را بیان میکند؛ معنا: تا وقتی که، مادامی که.
- داموا: ریشه: د و م؛ فعل ماضی ناقص، سومشخص جمع مذکر؛ «واو» اسم فعل ناقص است؛ معنا: باقی بودند، ماندند، حضور داشتند.
- فيها: مرکب از في و ها؛ في حرف جر، ریشه ندارد؛ ها ضمیر متصل در جایگاه مجرور و اشاره به همان مکان دارد؛ متعلق به خبر «داموا» است؛ معنا: در آنجا، در آن.
فَاذهَب أَنتَ وَرَبُّكَ فَقاتِلاپس تو و پروردگارت بروید و بجنگید. - فَاذهَب: مرکب از فَـ و اذهَب؛ فَـ حرف پیوند و نتیجه، ریشه ندارد؛ اذهَب از ریشهٔ ذ ه ب، فعل امر، دومشخص مفرد مذکر، فاعل آن ضمیر پنهان «أنت» است؛ معنا: پس برو.
- أَنتَ: ضمیر منفصل مخاطب، دومشخص مفرد مذکر؛ در جایگاه تأکید برای فاعل پنهان «اذهَب»؛ معنا: تو.
- وَرَبُّكَ: مرکب از وَ + رَبُّ + كَ؛ وَ حرف عطف؛ رَبُّ از ریشهٔ ر ب ب، اسم مرفوع و معطوف، مضاف؛ كَ ضمیر متصل مخاطب در جایگاه مضافالیه؛ معنا: و پروردگارت.
- فَقاتِلا: مرکب از فَـ و قاتِلا؛ فَـ حرف عطف و ترتیب؛ قاتِلا از ریشهٔ ق ت ل، فعل امر باب مفاعله، صیغهٔ تثنیهٔ مذکر، مبنی بر حذف نون، «الف» ضمیر فاعلی تثنیه است؛ معنا: پس آن دو بجنگید، پس شما دو تن بجنگید.
إِنّا هاهُنا قاعِدونَما همینجا نشستهایم. - إِنّا: مرکب از إِنَّ و نا؛ إِنَّ حرف تأکید و نصب، ریشه ندارد؛ نا ضمیر متصل در جایگاه اسم «إِنَّ»؛ معنا: همانا ما، قطعاً ما.
- هاهُنا: مرکب از های تنبیه و هُنا؛ ظرف مکان، مبنی؛ ریشه ندارد؛ معنا: همینجا، در اینجا.
- قاعِدونَ: ریشه: ق ع د؛ اسم فاعل جمع مذکر سالم، مرفوع با واو، خبر «إِنَّ»؛ معنا: نشستهها، ماندگان، کسانی که کاری نمیکنند و در جای خود میمانند.
| 