| صِرَاطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّالِّينَ راهِ کسانی که به آنان نعمت دادهای؛ نه راهِ کسانی که بر آنان خشم گرفته شده است و نه گمراهان. صِرَاطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْراهِ کسانی که به آنان نعمت دادهای. صِرَاطَ
ریشه: «ص ر ط». اسم به معنای راهِ روشن، راهِ گسترده و مسیر. از نظر گرامری: اسم منصوب و مضاف است؛ وابسته به «الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيمَ» در آیهٔ پیشین و بیانکنندهٔ همان راه است. الَّذِينَ
ریشه: اسم موصول است و ریشهٔ فعلی ندارد. به معنای «کسانی که». از نظر گرامری: اسم موصول جمع مذکر، مبنی بر فتح، در محل جرّ به سبب مضافالیه بودن برای «صراط». أَنْعَمْتَ
ریشه: «ن ع م». فعل ماضی از باب اِفعال، «أَنْعَمَ»؛ به معنای نعمت دادن، برخوردار کردن و لطف کردن. از نظر گرامری: فعل ماضی مبنی بر سکون به سبب پیوستن ضمیر «تَ»؛ «تَ» ضمیر متصل در محل رفع فاعل و خطاب به الله است. عَلَيْهِمْ
ریشه: «علی» حرف جر است و ریشهٔ فعلی ندارد. به معنای «بر آنان» یا «به آنان». از نظر گرامری: «علی» حرف جر و «هم» ضمیر متصل در محل جرّ؛ این ترکیب متعلق به «أَنْعَمْتَ» است. غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّالِّينَنه کسانی که بر آنان خشم گرفته شده است و نه گمراهان. غَيْرِ
ریشه: «غ ي ر». اسم به معنای «جز، غیرِ، نه». از نظر گرامری: اسم مجرور و مضاف است؛ صفت یا بدل برای «الَّذِينَ» و بیان میکند که نعمتیافتگان، غیر از گروهِ خشمگرفتهشدگاناند. الْمَغْضُوبِ
ریشه: «غ ض ب». اسم مفعول از فعل «غَضِبَ»؛ به معنای «کسی که بر او خشم گرفته شده است». از نظر گرامری: اسم مجرور با کسره، مضافالیه برای «غیر»؛ «الـ» برای معرفهکردن آن آمده است. عَلَيْهِمْ
ریشه: «علی» حرف جر است و ریشهٔ فعلی ندارد. به معنای «بر آنان». از نظر گرامری: «علی» حرف جر و «هم» ضمیر متصل در محل جرّ؛ متعلق به «المغضوب» است. وَلَا
ریشه: «و» و «لا» حرفاند و ریشهٔ فعلی ندارند. «و» به معنای «و» و برای پیوند است؛ «لا» برای تأکید نفی آمده است، یعنی: «و نه». الضَّالِّينَ
ریشه: «ض ل ل». اسم فاعل جمع از «ضالّ»؛ به معنای گمراهان، راهگمکردگان و کسانی که از راه حق دور شدهاند. از نظر گرامری: اسم مجرور با «یاء» چون جمع مذکر سالم است؛ بر «المغضوب» عطف شده و «الـ» آن را معرفه کرده است. | 