053-045-024-نجم

وَأَنَّهُ خَلَقَ الزَّوْجَيْنِ الذَّكَرَ وَالْأُنثَىٰ

و اینکه او دو جفت، یعنی نر و ماده را آفرید.

وَ حرف عطف است؛ از ریشه نیست و برای پیوند دادن این جمله با جمله‌های پیشین به‌کار رفته است. معنا: «و».

أَنَّ حرف مشبّه بالفعل و نصب‌دهنده است؛ از ریشه نیست. «هُ» اسم آن است و جملهٔ فعلیِ پس از آن خبر آن به‌شمار می‌آید. معنا: «اینکه، همانا».

هُ ضمیر متصلِ مبنی در محل نصب، اسمِ «أَنَّ» است؛ به الله بازمی‌گردد. معنا: «او».

خَلَقَ فعل ماضی، مفرد، مذکر، غایب؛ از ریشهٔ «خ ل ق». معنای اصلی ریشه: آفریدن، پدید آوردن، اندازه‌گیری و سامان‌دادن. معنا در آیه: «آفرید».

الزَّوْجَيْنِ اسم مثنّی، منصوب، با نشانهٔ نصب «یاء»؛ از ریشهٔ «ز و ج». معنای ریشه: جفت شدن، همراه و قرین بودن. «الـ» برای معرفه‌کردن است. معنا: «دو جفت»؛ مقصود دو جنسِ نر و ماده است.

الذَّكَرَ بدل یا عطف بیان برای «الزَّوْجَيْنِ»، منصوب؛ از ریشهٔ «ذ ك ر». معنای ریشه: یاد کردن و ذکر؛ و «ذَکَر» در کاربرد اسمی به معنای جنس نر است. معنا: «نر».

وَ حرف عطف است؛ از ریشه نیست و میان «الذَّكَرَ» و «الْأُنثَىٰ» پیوند برقرار می‌کند. معنا: «و».

الْأُنثَىٰ اسم مفرد، مؤنث، منصوب با فتحهٔ مقدر بر الف مقصوره؛ از ریشهٔ «أ ن ث». معنای ریشه: نرمی، لطافت و مؤنث بودن. «الـ» برای معرفه‌کردن است. معنا: «ماده».