089-021-010-فجر

چنین نیست؛ هنگامی که زمین به‌کلی درهم کوبیده و خرد شود، آن‌هم کوبیدنی پیاپی و کامل.

كَلَّا

چنین نیست؛ هرگز.

شرح واژه‌ها

• كَلَّا: واژه‌ای برای ردّ و انکار؛ مبنی و غیرمُعرب؛ در اینجا به معنای «چنین نیست» یا «هرگز» است.

إِذَا دُكَّتِ الْأَرْضُ دَكًّا دَكًّا

هنگامی که زمین به‌کلی درهم کوبیده و خرد شود، آن‌هم کوبیدنی پیاپی و کامل.

شرح واژه‌ها

• إِذَا: از ادات شرط و ظرف زمان؛ مبنی؛ به معنای «هنگامی که» یا «زمانی که»؛ فعل پس از خود را به آینده‌ای قطعی پیوند می‌دهد.
• دُكَّتِ: فعل ماضی مجهول؛ از ریشهٔ «دَكَّ ـ يَدُكُّ»؛ به معنای «کوبیده شد»، «درهم کوبیده شد» یا «خرد و متلاشی گردید». «ت» در پایان، تاءِ تأنیث است و به فاعل مؤنث، یعنی «الأرض»، مربوط می‌شود.
• الْأَرْضُ: اسم؛ از ریشهٔ «أَرَضَ»؛ به معنای «زمین». معرفه با «ال» و مرفوع است؛ نائب فاعلِ فعل مجهول «دُكَّت» به شمار می‌آید.
• دَكًّا: مصدر منصوب از ریشهٔ «دَكَّ ـ يَدُكُّ»؛ به معنای «کوبیدن»، «درهم کوبیدن» و «خرد کردن». مفعول مطلق است و برای تأکید معنای فعل آمده است.
• دَكًّا: تکرار همان مصدر برای تأکید بیشتر و نشان دادن شدت و استمرار درهم‌کوبیده شدن زمین؛ به معنای «کوبیدنی پیاپی و کامل» است.