| این قَسم ها و این مشاهداتِ تاریخی، هر دو بر آن گواهند که پرورنده ی تو یعنی کسی که پیغمبران را پرورش داده در آن کمینگاه معروف است (یعنی مواظبِ اعمالِ بشر است تا در دنیا و آخرت به حسابشان برسد) (تبصره: خلاصه ی استدلالِ قرآن بر اثباتِ قیامت و آخرت که کمینگاه اصلى الله است، این است که از نظر طبیعی و اجتماعی قرار داد هائی که در میان بشر مانند شب و روز و شبهای ده گانه (آن شبهای دهگانه که با توجه به آیه ۱۰۳ از سوره طه شبهای خوشی مانندِ خوشگذارانی های بعضی ثروتمندان امروز بود) و جفت و تاق (محاسبات عددی بشر) و امثال اینهاست، همه برای این است که بشر حسابگر شود و حسابهای آینده خود را بوسیله ی این حسابها یاد داشت نماید، تا بداند که در زندگی خود چه کارهائی کند که در آینده نتیجه خوبی بگیرد، والّا بدیهای خلقت در کمین او نشسته و ناگهان دچار آن میشوند. البته استدلالِ فوق برای مغزهای خردمندِ طبیعتِ شناس قابلِ درک است، بشرطی که فسادکار نباشند، ولی از استدلال فوق آسانتر، استدلال از روی گذشته ی تاریخ بشر است که خلاصه اش اینست، همانطور که پیغمبران راست می گفتند که اگر رهبری ایشان را نپذیرند، دچارِ عذابِ دنیائی آینده می شوند، همان طور هم باید مردم يقين کنند که سخن پیغمبران راست است که در آینده ای دورتر و از پس مرگ دچار عذابِ سختِ جهنم خواهند شد. و این آیات موقعی نازل شده بود که کسی باور نمی کرد، پیشگوئی پیغمبر اسلام نیز به حقیقت خواهد پیوست و کفار مکه نیز دچارِ عذابِ قتل و شکست از مسلمین خواهند شد. چون مردمِ ظاهربین همیشه تصور میکردند که هر کس در دنیا به ثروت و مقامی رسیده، مورد لطفِ الله است و هر کس که بدبخت است، مورد غضبِ اوست.) (14) |
إِنَّ رَبَّكَ لَبِالمِرصادِبهراستی پروردگار تو در کمینگاه است. إِنَّ: حرف تأکید و نصب؛ بهراستی، همانا. |
089-014-010-فجر
« Back to Glossary Index