عَلَّمَ الْإِنسَانَ مَا لَمْ يَعْلَمْبه انسان آنچه را نمیدانست، آموخت. عَلَّمَ
ریشه: «ع ل م». فعل ماضی، باب تفعیل، سومشخص مفرد مذکر؛ یعنی «آموخت»، «تعلیم داد»، «دانش بخشید». فاعل آن در این آیه ضمیری پنهان است که به الله بازمیگردد. الْإِنسَانَ
ریشه: «أ ن س» یا «ن س ي»؛ اسم، مفرد، معرفه با «ال»، مذکر، منصوب و مفعولبهِ فعل «عَلَّمَ». یعنی «انسان»؛ مراد، جنس انسان یا همهٔ انسانهاست. مَا
اسم موصول مبنی بر سکون، در محل نصب مفعولبه دومِ «عَلَّمَ». یعنی «آنچه»، «چیزی که». لَمْ
حرف نفی و جزم و قلب؛ فعل مضارع پس از خود را مجزوم میکند و معنای آن را به گذشته برمیگرداند. یعنی «نکرد»، «نمیدانست». يَعْلَمْ
ریشه: «ع ل م». فعل مضارع، سومشخص مفرد مذکر، مجزوم به «لَمْ» و نشانهٔ جزم آن سکون است. یعنی «بداند»، «آگاه باشد»؛ در ترکیب با «لَمْ»: «نمیدانست». | 