| قُل يا أَهلَ الكِتابِ لا تَغلوا في دينِكُم غَيرَ الحَقِّ وَلا تَتَّبِعوا أَهواءَ قَومٍ قَد ضَلّوا مِن قَبلُ وَأَضَلّوا كَثيرًا وَضَلّوا عَن سَواءِ السَّبيلِ بگو: ای اهل کتاب، در دین خود به ناحق زیادهروی نکنید و از خواستههای گروهی پیروی نکنید که پیش از این گمراه شدند و بسیاری را گمراه کردند و از راه راست دور افتادند. قُل يا أَهلَ الكِتابِبگو: ای اهل کتاب! قُل
ریشه: «ق و ل»؛ فعل امر، مفرد مذکر، از «قالَ يَقولُ»؛ یعنی: بگو. يا
حرف ندا؛ برای فراخواندن و خطابکردن؛ یعنی: ای. أَهلَ
ریشه: «أ ه ل»؛ منادا، منصوب، و مضاف؛ یعنی: اهل، وابستگان، پیروان. الكِتابِ
ریشه: «ك ت ب»؛ اسم، مجرور به سبب اضافه، مضافالیه؛ یعنی: کتاب. مقصود، پیروان کتابهای آسمانی پیشیناند. لا تَغلوا في دينِكُم غَيرَ الحَقِّدر دین خود، به غیر حق زیادهروی نکنید. لا
حرف نهی؛ فعل مضارع پس از آن را مجزوم میکند؛ یعنی: نکنید. تَغلوا
ریشه: «غ ل و»؛ فعل مضارع مجزوم به «لا»ی نهی، با حذف نون؛ واو، ضمیر پیوسته و فاعل است؛ یعنی: زیادهروی میکنید / زیادهروی نکنید. في
حرف جر؛ یعنی: در. دينِكُم
ریشه: «د ي ن»؛ «دين» اسم مجرور با «في» و مضاف است؛ «كُم» ضمیر پیوسته در جایگاه مضافالیه؛ یعنی: دینِ شما. غَيرَ
ریشه: «غ ي ر»؛ اسم منصوب و مضاف؛ در اینجا وصفِ مصدرِ محذوف است؛ یعنی: غیر، جز، بهگونهای غیر از. الحَقِّ
ریشه: «ح ق ق»؛ اسم مجرور، مضافالیه برای «غير»؛ یعنی: حق، حقیقت، آنچه درست و شایسته است. وَلا تَتَّبِعوا أَهواءَ قَومٍو از هوسها و خواستههای گروهی پیروی نکنید. وَ
حرف عطف؛ یعنی: و. لا
حرف نهی؛ یعنی: نکنید. تَتَّبِعوا
ریشه: «ت ب ع»؛ فعل مضارع مجزوم به «لا»ی نهی، با حذف نون؛ واو، ضمیر پیوسته و فاعل است؛ یعنی: پیروی میکنید / پیروی نکنید. أَهواءَ
ریشه: «ه و ي»؛ جمع «هَوى»، مفعولبه منصوب و مضاف؛ یعنی: هوسها، خواستههای نفسانی، تمایلات. قَومٍ
ریشه: «ق و م»؛ اسم مجرور، مضافالیه برای «أهواء»؛ یعنی: گروه، مردمی. قَد ضَلّوا مِن قَبلُکه پیش از این گمراه شدند. قَد
حرف تحقیق، هنگامی که بر فعل ماضی وارد شود؛ یعنی: بهراستی، قطعاً. ضَلّوا
ریشه: «ض ل ل»؛ فعل ماضی؛ واو، ضمیر پیوسته و فاعل است؛ یعنی: گمراه شدند، راه را گم کردند. مِن
حرف جر؛ یعنی: از. قَبلُ
ریشه: «ق ب ل»؛ اسم مبنی بر ضم در محل جر با «مِن»؛ یعنی: پیش، پیش از این. وَأَضَلّوا كَثيرًاو بسیاری را گمراه کردند. وَ
حرف عطف؛ یعنی: و. أَضَلّوا
ریشه: «ض ل ل»؛ فعل ماضی از باب اِفعال؛ واو، ضمیر پیوسته و فاعل است؛ یعنی: گمراه کردند. كَثيرًا
ریشه: «ك ث ر»؛ اسم منصوب و مفعولبه؛ یعنی: بسیاری را، افراد فراوانی را. وَضَلّوا عَن سَواءِ السَّبيلِو از راه راست دور افتادند. وَ
حرف عطف؛ یعنی: و. ضَلّوا
ریشه: «ض ل ل»؛ فعل ماضی؛ واو، ضمیر پیوسته و فاعل است؛ یعنی: گمراه شدند، دور افتادند. عَن
حرف جر؛ یعنی: از، دور از. سَواءِ
ریشه: «س و ي»؛ اسم مجرور با «عَن» و مضاف؛ یعنی: میانه، استواری، راستبودن. السَّبيلِ
ریشه: «س ب ل»؛ اسم مجرور، مضافالیه برای «سواء»؛ یعنی: راه. «سواءِ السبيل» یعنی: راه راست و درست. | 