| أَلَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللهَ لَهُ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ يُعَذِّبُ مَنْ يَشَاءُ وَيَغْفِرُ لِمَنْ يَشَاءُ ۗ وَاللهُ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ آیا ندانستهای که فرمانروایی آسمانها و زمین از آنِ الله است؟ هر کس را بخواهد عذاب میکند و هر کس را بخواهد میآمرزد، و الله بر هر چیزی تواناست. أَلَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللهَ لَهُ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِآیا ندانستهای که فرمانروایی آسمانها و زمین از آنِ الله است؟ - أَلَمْ: از دو جزء أَ + لَمْ؛ أَ همزهٔ پرسشی برای استفهام، لَمْ حرف نفی و جزم؛ از نظر معنا: «آیا نه؟»، «مگر ندانستی؟»، برای یادآوری و تأکید.
- تَعْلَمْ: ریشه: ع ل م؛ فعل مضارع، مخاطب مفرد، مجزوم به لَمْ با سکون آخر؛ معنا: «میدانی»، و با لَمْ: «ندانستی / ندانستهای».
- أَنَّ: حرف تأکید و نصب؛ جملهٔ اسمیه را داخل میکند و اسم خود را منصوب میسازد؛ معنا: «که»، همراه با تأکید.
- اللهَ: اسم جلاله؛ ریشه/اصل مشهور: أ ل ه از «إله»؛ اسم أَنَّ و منصوب با فتحه؛ معنا: «الله».
- لَهُ: لِـ حرف جر + ـهُ ضمیر متصل غایب مفرد مذکر؛ جار و مجرور، در ساختار جمله خبر مقدم برای مُلْكُ و بخشی از خبر أَنَّ؛ معنا: «برای اوست»، «از آنِ اوست».
- مُلْكُ: ریشه: م ل ك؛ اسم مفرد، مرفوع، مبتدای مؤخر، و مضاف به السَّمَاوَاتِ؛ معنا: «فرمانروایی»، «مالکیت»، «سلطنت».
- السَّمَاوَاتِ: ریشه: س م و؛ جمع مؤنث سالمِ «سَمَاء»، مجرور بهسبب مضافالیه بودن برای مُلْكُ؛ معنا: «آسمانها».
- وَالْأَرْضِ: وَ حرف عطف + الأَرْضِ؛ ریشه: أ ر ض؛ اسم مفرد مؤنث، مجرور و عطفشده بر السَّمَاوَاتِ؛ معنا: «و زمین».
يُعَذِّبُ مَنْ يَشَاءُهر کس را بخواهد عذاب میکند. - يُعَذِّبُ: ریشه: ع ذ ب؛ فعل مضارع مرفوع، صیغهٔ سومشخص مفرد مذکر، از باب تفعیل؛ فاعل آن ضمیر پنهان «هو» و مرجع آن الله است؛ معنا: «عذاب میکند»، «کیفر میدهد».
- مَنْ: اسم موصول عام برای انسان، در جایگاه مفعولبه برای يُعَذِّبُ؛ معنا: «کسی را که»، «هر کس را که».
- يَشَاءُ: ریشه: ش ي أ؛ فعل مضارع مرفوع، صیغهٔ سومشخص مفرد مذکر؛ فاعل آن ضمیر پنهان «هو» و مرجع آن الله است؛ معنا: «میخواهد»، «اراده میکند».
وَيَغْفِرُ لِمَنْ يَشَاءُو هر کس را بخواهد میآمرزد. - وَيَغْفِرُ: وَ حرف عطف + يَغْفِرُ؛ ریشه: غ ف ر؛ فعل مضارع مرفوع، صیغهٔ سومشخص مفرد مذکر؛ فاعل آن ضمیر پنهان «هو» و مرجع آن الله است؛ معنا: «و میآمرزد»، «و میبخشد».
- لِمَنْ: لِـ حرف جر + مَنْ اسم موصول عام برای انسان؛ جار و مجرور متعلق به يَغْفِرُ؛ معنا: «برای کسی که»، در فارسی روان: «کسی را که».
- يَشَاءُ: ریشه: ش ي أ؛ فعل مضارع مرفوع، صیغهٔ سومشخص مفرد مذکر؛ فاعل آن ضمیر پنهان «هو» و مرجع آن الله است؛ معنا: «میخواهد»، «اراده میکند».
وَاللهُ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌو الله بر هر چیزی تواناست. - وَاللهُ: وَ حرف عطف یا استیناف + اللهُ؛ اسم جلاله، مبتدا، مرفوع با ضمه؛ معنا: «و الله».
- عَلَىٰ: حرف جر؛ برای بیان تسلط، توانایی و احاطه در این ساختار؛ معنا: «بر».
- كُلِّ: ریشه: ك ل ل؛ اسم برای شمول و فراگیری، مجرور به عَلَىٰ، و مضاف به شَيْءٍ؛ معنا: «هر»، «همهٔ».
- شَيْءٍ: ریشه: ش ي أ؛ اسم مفرد نکره، مضافالیه و مجرور؛ معنا: «چیز»، «هر موجود یا امر».
- قَدِيرٌ: ریشه: ق د ر؛ صفت مشبهه بر وزن فعيل، خبر برای اللهُ، مرفوع با تنوین ضم؛ معنا: «توانا»، «دارای قدرت کامل».
| 