005-023-114-مائدة

دو مرد از کسانی که می‌ترسیدند و الله بر آن دو نعمت بخشیده بود، گفتند: «از دروازه بر آنان وارد شوید؛ پس هنگامی که وارد آن شدید، بی‌گمان شما پیروز خواهید بود؛ و اگر مؤمن هستید، پس بر الله توکل کنید.»

قالَ رَجُلانِ مِنَ الَّذينَ يَخافونَ أَنعَمَ الله عَلَيهِمَا

دو مرد از کسانی که می‌ترسیدند و الله بر آن دو نعمت بخشیده بود، گفتند:

قالَ: ریشه: «ق و ل»؛ فعل ماضی، سوم‌شخص مفرد مذکر؛ معنی: گفت.
رَجُلانِ: ریشه: «ر ج ل»؛ اسم، مثنای مذکر، مرفوع با «الف»، فاعلِ «قالَ»؛ معنی: دو مرد.
مِنَ: حرف جر؛ ریشهٔ صرفی ندارد؛ معنی: از، از میان.
الَّذينَ: اسم موصول، جمع مذکر؛ مبنی؛ معنی: کسانی که، آنان که.
يَخافونَ: ریشه: «خ و ف»؛ فعل مضارع، سوم‌شخص جمع مذکر، مرفوع با ثبوت نون، «واو» فاعل؛ معنی: می‌ترسند، بیم دارند.
أَنعَمَ: ریشه: «ن ع م»؛ فعل ماضی، باب إفعال، سوم‌شخص مفرد مذکر؛ معنی: نعمت داد، لطف کرد، برخوردار ساخت.
الله: لفظ جلاله؛ اسم خاص، فاعلِ «أَنعَمَ»، مرفوع؛ معنی: الله.
عَلَيهِمَا: «عَلى» حرف جر + «هِما» ضمیر متصل مثنای غایب؛ جار و مجرور متعلق به «أَنعَمَ»؛ معنی: بر آن دو، به آن دو.

ادخُلوا عَلَيهِمُ البابَ

از دروازه بر آنان وارد شوید.

ادخُلوا: ریشه: «د خ ل»؛ فعل امر، خطاب به جمع مذکر، مبنی بر حذف نون، «واو» فاعل؛ معنی: وارد شوید، داخل شوید.
عَلَيهِمُ: «عَلى» حرف جر + «هِم» ضمیر متصل جمع مذکر غایب؛ جار و مجرور؛ معنی: بر آنان، به سوی آنان.
البابَ: ریشه: «ب و ب»؛ اسم مفرد مذکر، منصوب؛ مفعولٌ‌به یا منصوب بر جهت/محل ورود؛ معنی: در، دروازه.

فَإِذا دَخَلتُموهُ فَإِنَّكُم غالِبونَ

پس هنگامی که وارد آن شدید، بی‌گمان شما پیروز خواهید بود.

فَـ: حرف عطف یا پیوند نتیجه؛ ریشهٔ صرفی ندارد؛ معنی: پس، آنگاه.
إِذا: ظرف زمان برای آینده، دارای معنی شرط؛ ریشهٔ صرفی ندارد؛ معنی: هرگاه، هنگامی که.
دَخَلتُموهُ: ریشه: «د خ ل»؛ فعل ماضی، دوم‌شخص جمع مذکر؛ «تُم» فاعل، «هُ» ضمیر متصل مفعول‌به؛ معنی: وارد آن شدید.
فَـ: حرف جواب شرط یا نتیجه؛ ریشهٔ صرفی ندارد؛ معنی: پس، آنگاه.
إِنَّكُم: «إِنَّ» حرف تأکید و نصب + «كُم» ضمیر متصل خطاب جمع مذکر، اسم «إِنَّ»؛ معنی: بی‌گمان شما، همانا شما.
غالِبونَ: ریشه: «غ ل ب»؛ اسم فاعل، جمع مذکر سالم، مرفوع با «واو»، خبر «إِنَّ»؛ معنی: پیروزمندان، چیره‌شوندگان.

وَعَلَى الله فَتَوَكَّلوا إِن كُنتُم مُؤمِنينَ

و اگر مؤمن هستید، پس بر الله توکل کنید.

وَ: حرف عطف؛ ریشهٔ صرفی ندارد؛ معنی: و.
عَلَى: حرف جر؛ ریشهٔ صرفی ندارد؛ معنی: بر، بر عهدهٔ، به.
الله: لفظ جلاله؛ اسم خاص، مجرور به «عَلَى»؛ معنی: الله.
فَـ: حرف پیوند و نتیجه؛ ریشهٔ صرفی ندارد؛ معنی: پس.
تَوَكَّلوا: ریشه: «و ك ل»؛ فعل امر، باب تفعّل، خطاب به جمع مذکر، مبنی بر حذف نون، «واو» فاعل؛ معنی: توکل کنید، کار را بسپارید و اعتماد کنید.
إِن: حرف شرط؛ ریشهٔ صرفی ندارد؛ معنی: اگر.
كُنتُم: ریشه: «ك و ن»؛ فعل ماضی ناقص، دوم‌شخص جمع مذکر؛ «تُم» اسم «كانَ»؛ معنی: بودید، هستید.
مُؤمِنينَ: ریشه: «أ م ن»؛ اسم فاعل از باب إفعال، جمع مذکر سالم، منصوب با «یاء»، خبر «كانَ»؛ معنی: مؤمنان، ایمان‌آورندگان.