| المُنافِقونَ وَالمُنافِقاتُ بَعضُهُم مِن بَعضٍ ۚ يَأمُرونَ بِالمُنكَرِ وَيَنهَونَ عَنِ المَعروفِ وَيَقبِضونَ أَيدِيَهُم ۚ نَسُوا اللَّهَ فَنَسِيَهُم ۗ إِنَّ المُنافِقينَ هُمُ الفاسِقونَ مردان منافق و زنان منافق، برخی از آنان از برخی دیگرند؛ به کار ناپسند فرمان میدهند و از کار پسندیده بازمیدارند و دستهای خود را میبندند؛ الله را فراموش کردند، پس او آنان را به فراموشی سپرد؛ بیگمان منافقان همان نافرماناناند. المُنافِقونَ وَالمُنافِقاتُ بَعضُهُم مِن بَعضٍمردان منافق و زنان منافق، برخی از آنان از برخی دیگرند. - المُنافِقونَ: ریشه: ن ف ق؛ از فعل نافَقَ، اسم فاعل؛ جمع مذکر سالم، معرفه با «ال»، مرفوع با واو؛ معنی: مردان منافق، کسانی که باطنشان با ظاهرشان یکی نیست.
- وَ: حرف عطف؛ ریشهٔ صرفی ندارد؛ برای پیوند دادن دو واژه یا جمله؛ معنی: و.
- المُنافِقاتُ: ریشه: ن ف ق؛ اسم فاعل مؤنث؛ جمع مؤنث سالم، معرفه با «ال»، مرفوع با ضمه؛ معنی: زنان منافق.
- بَعضُهُم: بَعضُ ریشه: ب ع ض؛ اسم، مرفوع، مضاف؛ هُم ضمیر متصل غایب جمع مذکر، مضافالیه؛ معنی: برخی از آنان، گروهی از آنان.
- مِن: حرف جر؛ ریشهٔ صرفی ندارد؛ معنی: از.
- بَعضٍ: ریشه: ب ع ض؛ اسم، مجرور به مِن، نشانهٔ جر: کسره؛ معنی: برخی دیگر، بخشی دیگر.
يَأمُرونَ بِالمُنكَرِ وَيَنهَونَ عَنِ المَعروفِ وَيَقبِضونَ أَيدِيَهُمبه کار ناپسند فرمان میدهند و از کار پسندیده بازمیدارند و دستهای خود را میبندند. - يَأمُرونَ: ریشه: أ م ر؛ فعل مضارع، صیغهٔ جمع مذکر غایب، مرفوع با ثبوت نون؛ واو ضمیر فاعل؛ معنی: فرمان میدهند، دستور میدهند.
- بِالمُنكَرِ: بِـ حرف جر؛ المُنكَرِ ریشه: ن ك ر؛ اسم معرفه با «ال»، مجرور به باء؛ معنی: کار ناپسند، امر زشت، چیزی که شرع و عقل سالم آن را نمیپذیرد.
- وَ: حرف عطف؛ ریشهٔ صرفی ندارد؛ معنی: و.
- يَنهَونَ: ریشه: ن ه ي؛ فعل مضارع، صیغهٔ جمع مذکر غایب، مرفوع با ثبوت نون؛ واو ضمیر فاعل؛ معنی: بازمیدارند، نهی میکنند.
- عَنِ: حرف جر؛ صورتِ «عن» پیش از «الـ» با کسره آمده است؛ معنی: از.
- المَعروفِ: ریشه: ع ر ف؛ اسم، معرفه با «ال»، مجرور به عن؛ معنی: کار پسندیده، نیکی شناختهشده، چیزی که شرع و عقل سالم آن را نیک میداند.
- وَ: حرف عطف؛ ریشهٔ صرفی ندارد؛ معنی: و.
- يَقبِضونَ: ریشه: ق ب ض؛ فعل مضارع، صیغهٔ جمع مذکر غایب، مرفوع با ثبوت نون؛ واو ضمیر فاعل؛ معنی: میبندند، جمع میکنند، خودداری میکنند؛ در اینجا کنایه از بخل و خودداری از انفاق است.
- أَيدِيَهُم: أَيدِيَ جمعِ «يَد»؛ ریشه: ي د ي؛ اسم، مفعولبه، منصوب، مضاف؛ هُم ضمیر متصل غایب جمع مذکر، مضافالیه؛ معنی: دستهایشان، کنایه از امکانات و بخشش آنان.
نَسُوا اللَّهَ فَنَسِيَهُمالله را فراموش کردند، پس او آنان را به فراموشی سپرد. - نَسُوا: ریشه: ن س ي؛ فعل ماضی، صیغهٔ جمع مذکر غایب، متصل به واو جماعت؛ واو ضمیر فاعل و الف پس از آن الفِ فارقه است؛ معنی: فراموش کردند، از یاد بردند، بیاعتنایی کردند.
- اللَّهَ: اسم خاص برای معبود یگانه؛ از نظر نحوی مفعولبه، منصوب با فتحه؛ معنی: الله.
- فَـ: حرف عطف یا نتیجه؛ ریشهٔ صرفی ندارد؛ معنی: پس، در نتیجه.
- نَسِيَهُم: نَسِيَ ریشه: ن س ي؛ فعل ماضی، صیغهٔ مفرد مذکر غایب؛ فاعل آن ضمیر پنهان «هو» است که به الله برمیگردد؛ هُم ضمیر متصل، مفعولبه؛ معنی: آنان را به فراموشی سپرد، رهایشان کرد، از رحمت و توفیق محرومشان ساخت؛ این تعبیر دربارهٔ الله به معنی فراموشی انسانی نیست.
إِنَّ المُنافِقينَ هُمُ الفاسِقونَبیگمان منافقان همان نافرماناناند. - إِنَّ: حرف تأکید و نصب؛ ریشهٔ صرفی ندارد؛ برای تأکید جملهٔ اسمیه میآید؛ معنی: همانا، بیگمان.
- المُنافِقينَ: ریشه: ن ف ق؛ اسم فاعل، جمع مذکر سالم، معرفه با «ال»، اسمِ إِنَّ و منصوب با یاء؛ معنی: منافقان، کسانی که ظاهرشان با باطنشان ناسازگار است.
- هُمُ: ضمیر منفصل غایب جمع مذکر؛ در اینجا ضمیر فصل برای تأکید و اختصاص؛ معنی: آنان، همانها.
- الفاسِقونَ: ریشه: ف س ق؛ اسم فاعل، جمع مذکر سالم، معرفه با «ال»، خبر إِنَّ و مرفوع با واو؛ معنی: نافرمانان، بیرونروندگان از فرمان، کسانی که از اطاعت خارج شدهاند.
| 