009-061-113-توبة

و از میان آنان کسانی هستند که پیامبر را آزار می‌دهند و می‌گویند: «او گوش است؛ هر چه بشنود می‌پذیرد.» بگو: «او گوشِ خیر برای شماست؛ به الله ایمان دارد و مؤمنان را تصدیق می‌کند و برای کسانی از شما که ایمان آورده‌اند رحمتی است.» و کسانی که فرستادهٔ الله را آزار می‌دهند، برای آنان عذابی دردناک است.

وَمِنهُمُ الَّذينَ يُؤذونَ النَّبِيَّ

و از میان آنان کسانی هستند که پیامبر را آزار می‌دهند.

وَ: حرف عطف؛ ریشه ندارد؛ معنای «و»، پیونددهندهٔ این بخش با سخن پیشین.
مِن: حرف جر؛ ریشه ندارد؛ معنای «از»، «از میان».
هُم: ضمیر منفصل/متصل در محل جر بعد از «مِن»؛ برای جمع مذکر غایب؛ معنای «آنان»، «ایشان».
الَّذينَ: اسم موصول؛ جمع مذکر؛ مبنی؛ معنای «کسانی که».
يُؤذونَ: فعل مضارع مرفوع؛ از ریشهٔ أ ذ ي؛ باب إفعال، از فعل «آذى / يؤذي»؛ واو نشانهٔ فاعل جمع مذکر؛ معنای «آزار می‌دهند»، «اذیت می‌کنند».
النَّبِيَّ: اسم مفرد مذکر؛ منصوب به‌عنوان مفعول‌به برای «يُؤذونَ»؛ از ریشهٔ ن ب أ یا بنا بر برخی تحلیل‌ها ن ب و؛ معنای «پیامبر»، «خبرآور از سوی الله».

وَيَقولونَ هُوَ أُذُنٌ

و می‌گویند: او گوش است.

وَ: حرف عطف؛ ریشه ندارد؛ معنای «و».
يَقولونَ: فعل مضارع مرفوع؛ از ریشهٔ ق و ل؛ واو نشانهٔ فاعل جمع مذکر؛ معنای «می‌گویند».
هُوَ: ضمیر منفصل؛ مفرد مذکر غایب؛ در محل رفع مبتدا؛ معنای «او».
أُذُنٌ: اسم مفرد؛ مرفوع به‌عنوان خبر برای «هُوَ»؛ از ریشهٔ أ ذ ن؛ معنای اصلی «گوش»؛ در اینجا کنایه از کسی که زیاد گوش می‌دهد و سخن دیگران را می‌پذیرد.

قُل أُذُنُ خَيرٍ لَكُم

بگو: او گوشِ خیر برای شماست.

قُل: فعل امر؛ از ریشهٔ ق و ل؛ صیغهٔ مفرد مذکر مخاطب؛ معنای «بگو».
أُذُنُ: اسم مفرد؛ مرفوع؛ مضاف به «خَيرٍ»؛ از ریشهٔ أ ذ ن؛ معنای «گوش»، و در اینجا «شنونده»؛ یعنی شنونده‌ای که شنیدنش به سود و خیر است.
خَيرٍ: اسم مفرد؛ مجرور به‌سبب اضافه شدن به «أُذُنُ»؛ از ریشهٔ خ ي ر؛ معنای «خیر»، «نیکی»، «خوبی»، «سود».
لَكُم: «لِـ» حرف جر به معنای «برای»، «به سودِ»؛ «كُم» ضمیر متصل جمع مذکر مخاطب در محل جر؛ معنای ترکیبی: «برای شما»، «به سود شما».

يُؤمِنُ بِاللَّهِ

به الله ایمان دارد.

يُؤمِنُ: فعل مضارع مرفوع؛ از ریشهٔ أ م ن؛ باب إفعال، از فعل «آمَنَ / يُؤمِنُ»؛ فاعل آن ضمیر مستتر «هو» و مرجع آن پیامبر است؛ معنای «ایمان دارد»، «باور دارد».
بِاللَّهِ: «بِـ» حرف جر به معنای «به»؛ «الله» اسم جلاله، مجرور به حرف جر؛ معنای ترکیبی: «به الله».

وَيُؤمِنُ لِلمُؤمِنينَ

و مؤمنان را تصدیق می‌کند.

وَ: حرف عطف؛ ریشه ندارد؛ معنای «و».
يُؤمِنُ: فعل مضارع مرفوع؛ از ریشهٔ أ م ن؛ باب إفعال؛ فاعل آن ضمیر مستتر «هو» و مرجع آن پیامبر است؛ در ترکیب با «لِـ» معنای «تصدیق می‌کند»، «اعتماد می‌کند»، «به سخن آنان اطمینان می‌دهد».
لِلمُؤمِنينَ: «لِـ» حرف جر؛ «المُؤمِنينَ» اسم جمع مذکر سالم، مجرور به حرف جر؛ از ریشهٔ أ م ن؛ اسم فاعل از باب إفعال؛ معنای ترکیبی: «برای مؤمنان»، و در اینجا «مؤمنان را»، یعنی آنان را تصدیق می‌کند و به آنان اعتماد دارد.

وَرَحمَةٌ لِلَّذينَ آمَنوا مِنكُم

و برای کسانی از شما که ایمان آورده‌اند رحمتی است.

وَ: حرف عطف؛ ریشه ندارد؛ معنای «و».
رَحمَةٌ: اسم مفرد مؤنث؛ مرفوع؛ از ریشهٔ ر ح م؛ معنای «رحمت»، «مهربانی»، «لطف»، «مایهٔ مهربانی و خیر».
لِلَّذينَ: «لِـ» حرف جر به معنای «برای»؛ «الَّذينَ» اسم موصول جمع مذکر، مبنی در محل جر؛ معنای ترکیبی: «برای کسانی که».
آمَنوا: فعل ماضی؛ از ریشهٔ أ م ن؛ باب إفعال؛ واو نشانهٔ فاعل جمع مذکر؛ معنای «ایمان آوردند».
مِنكُم: «مِن» حرف جر به معنای «از»، «از میان»؛ «كُم» ضمیر متصل جمع مذکر مخاطب در محل جر؛ معنای ترکیبی: «از شما»، «از میان شما».

وَالَّذينَ يُؤذونَ رَسولَ اللَّهِ

و کسانی که فرستادهٔ الله را آزار می‌دهند.

وَ: حرف عطف؛ ریشه ندارد؛ معنای «و».
الَّذينَ: اسم موصول؛ جمع مذکر؛ مبنی؛ معنای «کسانی که».
يُؤذونَ: فعل مضارع مرفوع؛ از ریشهٔ أ ذ ي؛ باب إفعال؛ واو نشانهٔ فاعل جمع مذکر؛ معنای «آزار می‌دهند»، «اذیت می‌کنند».
رَسولَ: اسم مفرد مذکر؛ منصوب به‌عنوان مفعول‌به برای «يُؤذونَ»؛ از ریشهٔ ر س ل؛ معنای «فرستاده»، «رسول»، «پیام‌آور».
اللَّهِ: اسم جلاله؛ مجرور به‌سبب اضافه شدن به «رَسولَ»؛ معنای ترکیبی «رسولِ الله»، «فرستادهٔ الله».

لَهُم عَذابٌ أَليمٌ

برای آنان عذابی دردناک است.

لَهُم: «لِـ» حرف جر به معنای «برای»؛ «هُم» ضمیر متصل جمع مذکر غایب در محل جر؛ معنای ترکیبی: «برای آنان».
عَذابٌ: اسم مفرد مذکر؛ مرفوع؛ از ریشهٔ ع ذ ب؛ معنای «عذاب»، «کیفر»، «رنج».
أَليمٌ: صفت مفرد مذکر؛ مرفوع و تابع «عَذابٌ»؛ از ریشهٔ أ ل م؛ معنای «دردناک»، «رنج‌آور».