049-009-111-حجرات

و اگر دو گروه از مؤمنان با یکدیگر جنگیدند، میان آن دو صلح برقرار کنید؛ پس اگر یکی از آن دو بر دیگری سرکشی و تجاوز کرد، با آن گروهی که تجاوز می‌کند بجنگید تا به فرمان الله بازگردد؛ پس اگر بازگشت، میان آن دو با عدالت صلح برقرار کنید و دادگری کنید؛ بی‌گمان الله دادگران را دوست دارد.

وَإِن طائِفَتانِ مِنَ المُؤمِنينَ اقتَتَلوا فَأَصلِحوا بَينَهُما

و اگر دو گروه از مؤمنان با یکدیگر جنگیدند، میان آن دو صلح برقرار کنید.

وَ: ریشه ندارد؛ حرف عطف؛ معنای «و»، برای پیوند دادن این حکم به سخن پیشین.

إِن: ریشه ندارد؛ حرف شرط جازم؛ معنای «اگر»، شرطی را بیان می‌کند که جواب آن در ادامه می‌آید.

طائِفَتانِ: ریشه: ط و ف؛ اسم، مثنّی، مؤنث، مرفوع با الف؛ در ساخت نحوی، فاعلِ فعلِ محذوف به تقدیر «اقتتلت» دانسته می‌شود؛ معنا: دو گروه، دو دسته، دو جماعت.

مِنَ: ریشه ندارد؛ حرف جر؛ معنا: «از»، برای بیان بخشی از یک گروه بزرگ‌تر.

المُؤمِنينَ: ریشه: أ م ن؛ اسم فاعل از باب إفعال «آمَنَ»، جمع مذکر سالم، مجرور به «مِن»، علامت جرّ آن یاء؛ معنا: مؤمنان، ایمان‌آورندگان، کسانی که ایمان دارند.

اقتَتَلوا: ریشه: ق ت ل؛ فعل ماضی، باب افتعال، صیغهٔ جمع مذکر غایب؛ واو فاعل است؛ معنا: با یکدیگر جنگیدند، درگیر جنگ شدند، به کشتار با هم پرداختند.

فَـ: ریشه ندارد؛ فاء جواب شرط؛ معنا: «پس»، نتیجهٔ شرط را بیان می‌کند.

أَصلِحوا: ریشه: ص ل ح؛ فعل امر، باب إفعال، صیغهٔ جمع مذکر مخاطب؛ واو فاعل است؛ معنا: صلح برقرار کنید، سازش دهید، اصلاح کنید.

بَينَ: ریشه: ب ي ن؛ ظرف مکان، منصوب، مضاف؛ معنا: میان، بین.

هُما: ریشه ندارد؛ ضمیر متصل مثنّی غایب، در محل جر به اضافه؛ مرجع آن «دو گروه» است؛ معنا: آن دو.

فَإِن بَغَت إِحداهُما عَلَى الأُخرىٰ فَقاتِلُوا الَّتي تَبغي حَتّىٰ تَفيءَ إِلىٰ أَمرِ اللَّهِ

پس اگر یکی از آن دو بر دیگری سرکشی و تجاوز کرد، با آن گروهی که تجاوز می‌کند بجنگید تا به فرمان الله بازگردد.

فَـ: ریشه ندارد؛ حرف تفریع و پیوند؛ معنا: «پس»، برای آوردن حکم مرحلهٔ بعد.

إِن: ریشه ندارد؛ حرف شرط جازم؛ معنا: اگر.

بَغَت: ریشه: ب غ ي؛ فعل ماضی، صیغهٔ مفرد مؤنث غایب؛ تاء نشانهٔ تأنیث است؛ معنا: سرکشی کرد، تجاوز کرد، از حد گذشت، ستم کرد.

إِحدىٰ: ریشه: و ح د؛ اسم، مؤنثِ «أحد»، مرفوع، فاعلِ «بَغَت»، مضاف؛ معنا: یکی.

هُما: ریشه ندارد؛ ضمیر متصل مثنّی غایب، در محل جر به اضافه؛ معنا: آن دو.

عَلَى: ریشه ندارد؛ حرف جر؛ معنا: بر، علیه، نسبت به.

الأُخرىٰ: ریشه: أ خ ر؛ اسم مؤنث، مجرور به «عَلَى»؛ معنا: دیگری، گروه دیگر.

فَـ: ریشه ندارد؛ فاء جواب شرط؛ معنا: پس.

قاتِلُوا: ریشه: ق ت ل؛ فعل امر، باب مفاعله، صیغهٔ جمع مذکر مخاطب؛ واو فاعل است؛ معنا: بجنگید، پیکار کنید.

الَّتي: ریشه ندارد؛ اسم موصول، مفرد مؤنث؛ در اینجا به «طائفه» برمی‌گردد؛ معنا: آن‌که، آن گروهی که.

تَبغي: ریشه: ب غ ي؛ فعل مضارع، صیغهٔ مفرد مؤنث غایب؛ فاعل آن ضمیر پنهان «هي» است که به «الَّتي» برمی‌گردد؛ معنا: سرکشی می‌کند، تجاوز می‌کند، از حد می‌گذرد.

حَتّىٰ: ریشه ندارد؛ حرف غایت و نصب؛ معنا: تا، تا اینکه.

تَفيءَ: ریشه: ف ي ء؛ فعل مضارع منصوب بعد از «حَتّىٰ»، صیغهٔ مفرد مؤنث غایب؛ فاعل آن ضمیر پنهان «هي» است؛ معنا: بازگردد، رجوع کند.

إِلىٰ: ریشه ندارد؛ حرف جر؛ معنا: به، به سوی.

أَمرِ: ریشه: أ م ر؛ اسم، مجرور به «إِلىٰ»، مضاف؛ معنا: فرمان، دستور، حکم.

اللَّهِ: ریشه: أ ل ه؛ اسم جلاله، مضاف‌الیه، مجرور؛ معنا: الله، معبود یکتا.

فَإِن فاءَت فَأَصلِحوا بَينَهُما بِالعَدلِ وَأَقسِطوا

پس اگر بازگشت، میان آن دو با عدالت صلح برقرار کنید و دادگری کنید.

فَـ: ریشه ندارد؛ حرف تفریع و پیوند؛ معنا: پس.

إِن: ریشه ندارد؛ حرف شرط جازم؛ معنا: اگر.

فاءَت: ریشه: ف ي ء؛ فعل ماضی، صیغهٔ مفرد مؤنث غایب؛ تاء نشانهٔ تأنیث است؛ معنا: بازگشت، رجوع کرد، از سرکشی برگشت.

فَـ: ریشه ندارد؛ فاء جواب شرط؛ معنا: پس.

أَصلِحوا: ریشه: ص ل ح؛ فعل امر، باب إفعال، صیغهٔ جمع مذکر مخاطب؛ واو فاعل است؛ معنا: صلح برقرار کنید، سازش دهید، اصلاح کنید.

بَينَ: ریشه: ب ي ن؛ ظرف مکان، منصوب، مضاف؛ معنا: میان، بین.

هُما: ریشه ندارد؛ ضمیر متصل مثنّی غایب، در محل جر به اضافه؛ معنا: آن دو.

بِـ: ریشه ندارد؛ حرف جر؛ معنا: با، به وسیلهٔ.

العَدلِ: ریشه: ع د ل؛ اسم، مجرور به «بِـ»؛ معنا: عدالت، دادگری، انصاف، برابری در حق.

وَ: ریشه ندارد؛ حرف عطف؛ معنا: و.

أَقسِطوا: ریشه: ق س ط؛ فعل امر، باب إفعال، صیغهٔ جمع مذکر مخاطب؛ واو فاعل است؛ معنا: دادگری کنید، عادل باشید، به انصاف رفتار کنید.

إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ المُقسِطينَ

بی‌گمان الله دادگران را دوست دارد.

إِنَّ: ریشه ندارد؛ حرف تأکید و نصب؛ معنا: بی‌گمان، همانا، قطعاً.

اللَّهَ: ریشه: أ ل ه؛ اسم جلاله، اسم «إِنَّ»، منصوب؛ معنا: الله، معبود یکتا.

يُحِبُّ: ریشه: ح ب ب؛ فعل مضارع، صیغهٔ مفرد مذکر غایب؛ فاعل آن ضمیر پنهان «هو» است که به الله برمی‌گردد؛ معنا: دوست دارد، محبت می‌ورزد.

المُقسِطينَ: ریشه: ق س ط؛ اسم فاعل از باب إفعال «أَقسَطَ»، جمع مذکر سالم، مفعول‌به برای «يُحِبُّ»، منصوب با یاء؛ معنا: دادگران، عدالت‌پیشگان، کسانی که با انصاف رفتار می‌کنند.