96 حشر

پناه میبرم به الله از شرِّ شیطانِ مَطرودأَعُوذُ بِاللّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ
یکی از پیامدهای شکست مسلمین در جنگ احد این بود که سه دسته از یهودیان نزد مسلمانان شناخته شدند: اول کسانی که ظاهراً مسلمان شده بودند اما در باطن یهودیت خود را حفظ کرده و جاسوسی می‌کردند؛ دوم کسانی که به اسلام علاقه‌مند شده بودند ولی ایمانشان متزلزل بود و تا وقتی منافعشان به خطر نمی‌افتاد، پایبند بودند؛ و سوم یهودیانی که هم در ظاهر و هم در باطن یهودی باقی مانده و با مسلمانان عهد بسته بودند که بی‌طرف بمانند، نه به مسلمانان بپیوندند و نه به دشمنان کمک کنند. در این تفسیر سوره حشر می‌بینیم چگونه مسلمانان با این سه دسته رفتار کردند تا محیطی امن برای پیشرفت اسلام ایجاد کرده و هنگام جنگ با دشمنان دور از مدینه، امنیت خود را حفظ کنند. اکنون به ترجمه و تفسیر این سوره توجه فرمایید:
بِسْمِ اللَّـهِ الرَّحْمَـٰنِ الرَّحِيمِ

01  اخراجِ یهودیان عهدشکن، تقسیم غنایم

  
همه آنچه در آسمان‌هاست و هرچه در زمین است، پیوسته الله را پاک و منزه می‌شمارد و به بزرگی او گواهی می‌دهد؛ و او همان خدای شکست‌ناپذیر و مطلقاً حکیم است که همه کارهایش بر اساس دانایی و مصلحت است. (1)سَبَّحَ لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ وَما فِي الأَرضِ ۖ وَهُوَ العَزيزُ الحَكيمُ59:1
او همان کسی است که آن کسانی را که از اهل کتاب به او کفر ورزیدند، برای بار نخست از خانه‌ها و سرزمینشان بیرون راند. شما گمان نمی‌کردید که آن‌ها بیرون بروند و خودشان هم مطمئن بودند که دژها و استحکاماتشان آن‌ها را از دسترس خشم و کیفر الله حفظ می‌کند. اما الله از جایی که اصلاً فکرش را نمی‌کردند سراغشان آمد و ترس عمیقی در دل‌هایشان انداخت، تا آنجا که خودشان خانه‌هایشان را ویران می‌کردند و مؤمنان هم از بیرون آن‌ها را خراب می‌کردند. پس از سرگذشت آن‌ها درس بگیرید ای صاحبان دیدۀ بینا و خرد هوشیار. (2)هُوَ الَّذي أَخرَجَ الَّذينَ كَفَروا مِن أَهلِ الكِتابِ مِن دِيارِهِم لِأَوَّلِ الحَشرِ ۚ ما ظَنَنتُم أَن يَخرُجوا ۖ وَظَنّوا أَنَّهُم مانِعَتُهُم حُصونُهُم مِنَ اللَّهِ فَأَتاهُمُ اللَّهُ مِن حَيثُ لَم يَحتَسِبوا ۖ وَقَذَفَ في قُلوبِهِمُ الرُّعبَ ۚ يُخرِبونَ بُيوتَهُم بِأَيديهِم وَأَيدِي المُؤمِنينَ فَاعتَبِروا يا أُولِي الأَبصارِ59:2
اگر الله برای آن‌ها کوچ‌کردن و بیرون رانده‌شدن را از قبل مقدر نکرده بود، آن‌ها را همین‌جا در همین زندگی دنیایی به سختی مجازات می‌کرد؛ و برایشان در زندگی پس از مرگ، عذاب سوزان آتش آماده است. (3)وَلَولا أَن كَتَبَ اللَّهُ عَلَيهِمُ الجَلاءَ لَعَذَّبَهُم فِي الدُّنيا ۖ وَلَهُم فِي الآخِرَةِ عَذابُ النّارِ59:3
این به آن دلیل است که آنان عمداً در برابر الله و فرستاده‌اش موضع گرفتند و سرِ ناسازگاری و مخالفت با او گذاشتند؛ و هر کس با الله دربیفتد و راه دشمنی و ستیز با او را در پیش بگیرد، بداند که خدا در کیفر دادن بسیار سخت‌گیر و شدید است. (4)ذٰلِكَ بِأَنَّهُم شاقُّوا اللَّهَ وَرَسولَهُ ۖ وَمَن يُشاقِّ اللَّهَ فَإِنَّ اللَّهَ شَديدُ العِقابِ59:4
هر درخت خرمایی را که شما بریدید یا آن را همان‌طور سرِ پا و رهاشده روی ریشه‌هایش گذاشتید، همه‌اش به اجازه و خواست الله بود، تا این‌طور آدم‌های نافرمان و از حد گذشته را رسوا و خوار کند. (5)ما قَطَعتُم مِن لينَةٍ أَو تَرَكتُموها قائِمَةً عَلىٰ أُصولِها فَبِإِذنِ اللَّهِ وَلِيُخزِيَ الفاسِقينَ59:5
و آنچه الله از اموال آن‌ها بی‌دردسر و بدون جنگ در اختیار پیامبرش قرار داد، شما برای به دست آوردنش نه اسب تاختید و نه به سفر و زحمت و جنگ رفتید، بلکه این الله است که پیامبرانش را بر هر کس بخواهد پیروز و مسلط می‌کند، و الله بر انجام هر کاری تواناست. (6)وَما أَفاءَ اللَّهُ عَلىٰ رَسولِهِ مِنهُم فَما أَوجَفتُم عَلَيهِ مِن خَيلٍ وَلا رِكابٍ وَلٰكِنَّ اللَّهَ يُسَلِّطُ رُسُلَهُ عَلىٰ مَن يَشاءُ ۚ وَاللَّهُ عَلىٰ كُلِّ شَيءٍ قَديرٌ59:6
آری آنچه را الله از اهل آن قریه ها بصورت غنیمتِ بی کوشش جنگی بر پیغمبرش رسانید، تمامش در اختيار الله و در اختیار پیغمبر و در اختیار نزدیک شدگان به پیغمبر و مسلمین و یتیمان و مسکینان و راه ماندگان قرار میگیرد تا همیشه غنيمتها ميان ثروتمندان شما تقسیم نگردد و بنابر این آنچه را پیغمبر به شما داد بگیرید و آنچه را از شما بازداشت مصلحت او را بپذیرید و از الله بترسید زیرا الله مجازاتش سخت است (7)ما أَفاءَ اللَّهُ عَلىٰ رَسولِهِ مِن أَهلِ القُرىٰ فَلِلَّهِ وَلِلرَّسولِ وَلِذِي القُربىٰ وَاليَتامىٰ وَالمَساكينِ وَابنِ السَّبيلِ كَي لا يَكونَ دولَةً بَينَ الأَغنِياءِ مِنكُم ۚ وَما آتاكُمُ الرَّسولُ فَخُذوهُ وَما نَهاكُم عَنهُ فَانتَهوا ۚ وَاتَّقُوا اللَّهَ ۖ إِنَّ اللَّهَ شَديدُ العِقابِ59:7
این بخش از غنایم، برای مهاجران تهیدستی است که از خانه‌ها و دارایی‌هایشان بیرون رانده شدند، در پی روزی حلال و بخشش گسترده الله هستند و می‌خواهند خشنودی او را به دست آورند، و با تمام وجود دین الله و فرستاده‌اش را یاری می‌کنند. این‌ها حقیقتاً کسانی هستند که در ادعای ایمان و صداقت در راه خدا راستگو و وفادارند. (8)لِلفُقَراءِ المُهاجِرينَ الَّذينَ أُخرِجوا مِن دِيارِهِم وَأَموالِهِم يَبتَغونَ فَضلًا مِنَ اللَّهِ وَرِضوانًا وَيَنصُرونَ اللَّهَ وَرَسولَهُ ۚ أُولٰئِكَ هُمُ الصّادِقونَ59:8
کسانی که پیش از آمدن مهاجران، در شهر مدینه جا گرفته بودند و ایمان را نیز از پیش در دل خود جای داده بودند، صمیمانه دوست دارند کسانی را که به سوی آنها هجرت کرده‌اند و در دلشان هیچ احساس تنگی و ناراحتی نسبت به آنچه به مهاجران داده شده پیدا نمی‌کنند و دیگران را بر خود مقدم می‌دارند، حتی اگر خودشان در تنگدستی و نیاز شدید باشند. و هر کس از بخل و خودخواهی درون خود حفظ شود و بر آن چیره گردد، چنین کسانی همان رستگار و کامیابانند. (9)وَالَّذينَ تَبَوَّءُوا الدّارَ وَالإيمانَ مِن قَبلِهِم يُحِبّونَ مَن هاجَرَ إِلَيهِم وَلا يَجِدونَ في صُدورِهِم حاجَةً مِمّا أوتوا وَيُؤثِرونَ عَلىٰ أَنفُسِهِم وَلَو كانَ بِهِم خَصاصَةٌ ۚ وَمَن يوقَ شُحَّ نَفسِهِ فَأُولٰئِكَ هُمُ المُفلِحونَ59:9
و کسانی که بعد از آن‌ها می‌آیند و می‌گویند: پروردگارا، ما را ببخش و همچنین برادران و خواهرانی را که پیش از ما ایمان آورده‌اند، مشمول بخشش خود قرار بده، و در دل ما هیچ‌گونه کینه، دشمنی و ناراحتی نسبت به اهل ایمان قرار نده. پروردگارا، تویی که بسیار مهربان و دلسوزی. (10)وَالَّذينَ جاءوا مِن بَعدِهِم يَقولونَ رَبَّنَا اغفِر لَنا وَلِإِخوانِنَا الَّذينَ سَبَقونا بِالإيمانِ وَلا تَجعَل في قُلوبِنا غِلًّا لِلَّذينَ آمَنوا رَبَّنا إِنَّكَ رَءوفٌ رَحيمٌ59:10

11  گفتار منافقان

  
آیا ندیدی آن کسانی را که دورویی پیشه کردند؛ همان‌ها که به آن برادران خود از اهل کتاب که منکر بودند می‌گفتند: اگر شما را از شهرتان بیرون کنند، حتما ما هم همراه شما بیرون می‌آییم، و هرگز در مورد شما از هیچ‌کس فرمان نخواهیم برد، و اگر با شما جنگ شود، حتما به یاری‌تان خواهیم آمد؛ در حالی که الله گواهی می‌دهد که آن‌ها دروغ می‌گویند. (11)أَلَم تَرَ إِلَى الَّذينَ نافَقوا يَقولونَ لِإِخوانِهِمُ الَّذينَ كَفَروا مِن أَهلِ الكِتابِ لَئِن أُخرِجتُم لَنَخرُجَنَّ مَعَكُم وَلا نُطيعُ فيكُم أَحَدًا أَبَدًا وَإِن قوتِلتُم لَنَنصُرَنَّكُم وَاللَّهُ يَشهَدُ إِنَّهُم لَكاذِبونَ59:11
اگر آن‌ها از شهر بیرون رانده شوند، این‌ها هرگز همراهشان بیرون نخواهند رفت. و اگر به آن‌ها حمله و جنگی تحمیل شود، این‌ها هرگز به یاری‌شان برنمی‌آیند. و حتی اگر هم روزی ظاهراً به کمکشان بروند، خیلی زود پشت کرده و فرار می‌کنند و در نهایت هم هیچ پشتیبانی و پیروزی‌ای نصیبشان نخواهد شد. (12)لَئِن أُخرِجوا لا يَخرُجونَ مَعَهُم وَلَئِن قوتِلوا لا يَنصُرونَهُم وَلَئِن نَصَروهُم لَيُوَلُّنَّ الأَدبارَ ثُمَّ لا يُنصَرونَ59:12
شما در دل‌های آن‌ها ترسی خیلی شدیدتر از ترسی که از الله دارند به وجود می‌آورید. این به این خاطر است که آن‌ها مردمی هستند که درست نمی‌فهمند و درک عمیق و درستی ندارند. (13)لَأَنتُم أَشَدُّ رَهبَةً في صُدورِهِم مِنَ اللَّهِ ۚ ذٰلِكَ بِأَنَّهُم قَومٌ لا يَفقَهونَ59:13
آنها هرگز همه با هم رو در رو با شما نمی‌جنگند، مگر آن‌که در شهرهای کاملاً حفاظت‌ شده پنهان باشند یا پشت دیوارها و سنگرها قایم شوند. نیروی درگیری و دشمنی‌شان بیشتر میان خودشان است و با هم سخت در کشمکش‌اند. تو فکر می‌کنی یکپارچه و متحدند، اما دل‌ها و فکرهایشان کاملاً پراکنده و از هم گسسته است. این به خاطر آن است که مردمی هستند که از خرد و فهم درست استفاده نمی‌کنند. (14)لا يُقاتِلونَكُم جَميعًا إِلّا في قُرًى مُحَصَّنَةٍ أَو مِن وَراءِ جُدُرٍ ۚ بَأسُهُم بَينَهُم شَديدٌ ۚ تَحسَبُهُم جَميعًا وَقُلوبُهُم شَتّىٰ ۚ ذٰلِكَ بِأَنَّهُم قَومٌ لا يَعقِلونَ59:14
داستان و سرنوشتشان درست شبیه کسانی است که نه چندان دور پیش از آن‌ها بودند؛ آن‌ها هم نتیجه تلخ کارها و تصمیم‌های خود را چشیدند و حالا عذابی دردناک در انتظارشان است. (15)كَمَثَلِ الَّذينَ مِن قَبلِهِم قَريبًا ۖ ذاقوا وَبالَ أَمرِهِم وَلَهُم عَذابٌ أَليمٌ59:15
حکایتش مثل شیطان است؛ همان‌وقت که به انسان گفت: خدا را انکار کن و راه کفر و نافرمانی را پیش بگیر. وقتی او کافر شد و از فرمان خدا بیرون رفت، شیطان گفت: من دیگر هیچ مسئولیتی در برابر تو ندارم و هیچ پیوندی با تو احساس نمی‌کنم، چون من از الله، پروردگار همه جهان‌ها، می‌ترسم. (16)كَمَثَلِ الشَّيطانِ إِذ قالَ لِلإِنسانِ اكفُر فَلَمّا كَفَرَ قالَ إِنّي بَريءٌ مِنكَ إِنّي أَخافُ اللَّهَ رَبَّ العالَمينَ59:16
بنابراین سرانجامِ آن دو این شد که در آتش دوزخ‌اند و همیشه همان‌جا می‌مانند، و این سرنوشت و کیفرِ کسانی است که ستم می‌کنند. (17)فَكانَ عاقِبَتَهُما أَنَّهُما فِي النّارِ خالِدَينِ فيها ۚ وَذٰلِكَ جَزاءُ الظّالِمينَ59:17

18  ای مؤمنان، آینده نگری، فراموش نکردن الله، مَثَل کوه

  
ای کسانی که ایمان آورده‌اید، از الله پروا کنید و هر کسی بنگرد و با خود حساب کند که برای فردای خود، برای آینده و آخرتش چه چیزی از پیش فرستاده و چه کارهایی انجام داده است. و باز هم از الله پروا کنید، که الله به آنچه انجام می‌دهید، به‌طور کامل آگاه است. (18)يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَلتَنظُر نَفسٌ ما قَدَّمَت لِغَدٍ ۖ وَاتَّقُوا اللَّهَ ۚ إِنَّ اللَّهَ خَبيرٌ بِما تَعمَلونَ59:18
و مثل کسانی نباشید که الله را فراموش کردند و به‌خاطر همین فراموشی، خودشان را هم از یاد بردند؛ چنین کسانی نافرمان و گمراه‌اند. (19)وَلا تَكونوا كَالَّذينَ نَسُوا اللَّهَ فَأَنساهُم أَنفُسَهُم ۚ أُولٰئِكَ هُمُ الفاسِقونَ59:19
یاران آتش و یاران بهشت برابر نیستند. اهل بهشت همان کسانی هستند که رستگار شده‌اند. (20)لا يَستَوي أَصحابُ النّارِ وَأَصحابُ الجَنَّةِ ۚ أَصحابُ الجَنَّةِ هُمُ الفائِزونَ59:20
اگر ما این قرآن را بر کوهی فرود آورده بودیم، یقیناً می‌دیدی که آن کوه از ترس الله فروتن و ترک‌خورده می‌شد. چنین مثل‌هایی را برای مردم می‌زنیم تا شاید اندیشه کنند (21)لَو أَنزَلنا هٰذَا القُرآنَ عَلىٰ جَبَلٍ لَرَأَيتَهُ خاشِعًا مُتَصَدِّعًا مِن خَشيَةِ اللَّهِ ۚ وَتِلكَ الأَمثالُ نَضرِبُها لِلنّاسِ لَعَلَّهُم يَتَفَكَّرونَ59:21

22  خداشناسی

  
اوَ الله است؛ تنها معبودی که شایسته پرستش است. او است که از هرچه پنهان و آشکار است آگاه است؛ او بخشنده‌ترین و مهربان‌ترین است. (22)هُوَ اللَّهُ الَّذي لا إِلٰهَ إِلّا هُوَ ۖ عالِمُ الغَيبِ وَالشَّهادَةِ ۖ هُوَ الرَّحمٰنُ الرَّحيمُ59:22
او الله است، خدای یگانه که معبودی جز او نیست. او پادشاهِ حقیقت‌مند، منزه از هر نقص و آلودگی، سرچشمه‌ی سلام و آمرزش، کسى که به اهل ایمان امنیت می‌بخشد و نگهبانِ همه چیز است. او عزیز و جاویدان است، بر هر کار توانا و مقتدر. او نسبت به هر چیزی برتری و بزرگی دارد. منزه است الله از هرگونه شریکی که برای او قائل می‌شوند. (23)هُوَ اللَّهُ الَّذي لا إِلٰهَ إِلّا هُوَ المَلِكُ القُدّوسُ السَّلامُ المُؤمِنُ المُهَيمِنُ العَزيزُ الجَبّارُ المُتَكَبِّرُ ۚ سُبحانَ اللَّهِ عَمّا يُشرِكونَ59:23

24

  
او الله است، خالق و پدیدآورنده و صورت‌پرداز؛ نام‌های نیکو همه از آنِ اوست. هر چه در آسمان‌ها و زمین است او را تسبیح می‌گوید، و او شکست‌ناپذیر و داناست. (24)هُوَ اللَّهُ الخالِقُ البارِئُ المُصَوِّرُ ۖ لَهُ الأَسماءُ الحُسنىٰ ۚ يُسَبِّحُ لَهُ ما فِي السَّماواتِ وَالأَرضِ ۖ وَهُوَ العَزيزُ الحَكيمُ59:24

 

Nach oben scrollen