| در آن شب آن ملكها ( آن فرشته های مامور رساندن پیغام و زمینه سازی های لازم برای تربیت پیغمبر اسلام که در سوره نجم، بنام قوه های بهم فشرده شده و جبرئیل معرفی شد) و آن روح (روح یعنی قدرت و انرژی که انواع دارد و کتابهای آسمانی نیز، بر طبق آیه ۵۲ از سوره شوری هر یک قدرت و روحی هستند که جهان بشری را بسوی یک تربیت عالی تکان می دهند و بزرگترین آنها قرآن مجید است که در این آیه به نام روح خوانده شده، زیرا آن قدرت محرکه بزرگی برای بشر بوده) به فرمان پروردگارشان از هر کاری فرو می آیند (زیرا هر یک از کتابهای بزرگ آسمانی در کلیه امور اجتماعی راهنمائیهائی ارزنده دارد و هر یک در کلیه امور و شئون بشری دخالت می کند و باید ملكها و فرشته های مأمور این شب در کلیه امور اجتماعی مردمی که باید این مکتب، در آنها اثر کند، زمینه سازی نمایند و محیط را برای قبول آن به اندازه لازم آماده کنند) (4) |
| آن ملائکه، فرشتگان هماهنگی هستند که مجموعاً به نام جبرئیل، یا در سورهٔ نجم با عنوان «شدیدُالقُوی» خوانده شدهاند. آنان در سورهٔ صافات خود را صفکشیدگانی معرفی کردهاند که آمادهٔ خدمتاند و در زمان بعثت هر پیامبر بزرگی، از جانب الله مأمور میشوند دست از هر کاری که دارند بکشند تا همراه آن روح مخصوص ــ که طبق آیهٔ ۵۲ سورهٔ شوری، همان مطالب قرآن است ــ به زمین فرود آیند. بیشتر مفسران قرآن، عبارت «مِنْ کُلِّ أَمْر» را با مقایسهٔ آن با عبارت «مِمّا خَطیئاتِهِم» که در آیهٔ ۲۵ سورهٔ نوح آمده است، به معنای «برای هر کاری» گرفتهاند؛ درحالیکه این برداشت نادرست است. همانگونه که پیشتر گفته شد، آنان به دلیل بیتوجهی، تصور کردهاند که این شب قدر به دلایل موهوم هر سال تکرار میشود یا «هزار ماه» مفهومی جز کثرت ندارد؛ با اینکه به روایتِ هزار ماه حکومت بنیامیه نیز توجه کردهاند. |
تَنَزَّلُ المَلائِكَةُ وَالرّوحُ فيها بِإِذنِ رَبِّهِم مِن كُلِّ أَمرٍفرشتگان و روح، در آن شب، به اجازه پروردگارشان از هر کاری فرود میآیند. تَنَزَّلُ المَلائِكَةُ وَ الرّوحُ فيها بِإِذنِ رَبِّهِم مِن كُلِّ أَمرٍ |
در چندین آیه از قرآن،واژههای „ملائکه“ و „روح“ با هم ذکر شدهاند. این آیات به مفاهیم مرتبط با فرشتگان و روح (که معمولاً به جبرئیل یا یک موجود مقرب الهی دیگر اشاره دارد) اشاره دارند. در زیر برخی از این آیات همراه با ترجمه فارسی آورده شده است: 1. سوره قدر، آیه 4: فرشتگان و روح در آن شب به اذن پروردگارشان برای (تقدیر) هر کاری نازل میشوند. 2. سوره نبا، آیه 38: روزی که روح و فرشتگان به صف میایستند؛ (و) هیچکس سخن نمیگوید، مگر آن کس که خداوند رحمان به او اجازه داده و سخن صواب میگوید. 3. سوره معارج، آیه 4: فرشتگان و روح به سوی او در روزی که مقدارش پنجاه هزار سال است عروج میکنند. 4. سوره النحل، آیه 2: فرشتگان را همراه با روح به فرمانش بر هر کس از بندگانش که بخواهد نازل میکند (و دستور میدهد) که: «مردم را انذار کنید که معبودی جز من نیست؛ پس تنها از من پروا کنید!» این آیات به تناسب موضوعات مختلف از نزول فرشتگان و روح در شب قدر، روز قیامت و ارتباط با پیامبران اشاره دارند. |
بله.این بحث عمدتاً به تفسیر آیات سورهٔ قدر مربوط است: تَنَزَّلُ الْمَلَائِكَةُ وَالرُّوحُ فِيهَا بِإِذْنِ رَبِّهِمْ مِنْ كُلِّ أَمْرٍ و نیز آیهٔ ۲۵ سورهٔ نوح: مِمَّا خَطِيئَاتِهِمْ أُغْرِقُوا ۱. معنای «مِنْ کُلِّ أَمْرٍ» در سورهٔ قدر در تفسیرهای رایج، دو برداشت اصلی وجود دارد:
از نظر صرفِ زبان عربی، ترجمهٔ «برای هر کاری» تنها امکان موجود نیست و ظاهرِ «مِنْ كُلِّ أَمْرٍ» معمولاً بیشتر به «از هر امر / همراه با هر امر» نزدیک است، نه لزوماً «برای انجام هر کار». تعیین معنای دقیق، به ساختار آیه و دیدگاه تفسیری بستگی دارد. همچنین در سورهٔ دخان آمده است: فِيهَا يُفْرَقُ كُلُّ أَمْرٍ حَكِيمٍ یعنی: «در آن شب، هر امرِ استوار و سنجیدهای جدا و تعیین میشود.» بسیاری از مفسران، این آیه را قرینهای برای پیوند «امر» در سورهٔ قدر با تقدیر و تدبیر امور دانستهاند. ۲. قیاس با «مِمّا خَطیئاتِهِم» در سورهٔ نوح در عبارت: مِمَّا خَطِيئَاتِهِمْ أُغْرِقُوا معنا روشن است: «به سبب گناهانشان غرق شدند.» اما از نظر نحوی و معنایی، نمیتوان خودبهخود نتیجه گرفت که «مِن» در «مِنْ كُلِّ أَمْرٍ» نیز دقیقاً همان معنای سببی را دارد. کاربردهای «مِن» در عربی متعدد است و معنا با سیاق تعیین میشود. بنابراین، قیاس مستقیم این دو تعبیر برای اثبات اینکه عبارت سورهٔ قدر حتماً یعنی «به سبب هر امر» یا حتماً «برای هر کار» کافی نیست. ۳. آیا شب قدر هر سال تکرار میشود؟ دیدگاه غالبِ مسلمانان—در میان مفسران، فقیهان و محدّثانِ مذاهب گوناگون—این است که شب قدر در ماه رمضان و بهصورت سالانه وجود دارد؛ هرچند در تعیین شب دقیق آن اختلاف است. مهمترین دلیل، احادیث متعدد دربارهٔ جستوجوی آن در دههٔ پایانی رمضان است. با این حال، برخی دیدگاهها شب قدر را رخدادی یگانه در زمان نزول قرآن دانستهاند، یا میان «شب نخستِ نزول قرآن» و «شب قدرِ سالانه» تفکیک کردهاند. این دیدگاهها در سنت تفسیری وجود دارند، اما نظر غالب نیستند. ۴. روایت «هزار ماهِ بنیامیه» در برخی منابع تفسیری، بهویژه در آثار روایی شیعه و نیز پارهای منابع اهلسنت، روایتی نقل شده که «هزار ماه» را به مدت فرمانروایی بنیامیه پیوند میدهد. مضمون مشهور آن است که پیامبر خوابی دربارهٔ بالا رفتن بنیامیه بر منبر خود دید و اندوهگین شد؛ سپس سورهٔ قدر یا آیهٔ مربوط به «هزار ماه» نازل شد. ولی دربارهٔ اعتبار سندی و دلالت این روایت اختلاف جدی وجود دارد:
جمعبندی
|