أَلَمْ تَرَ كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِعَادٍآیا ندیدی پروردگارت با قوم عاد چه کرد؟ أَلَمْ
ریشه: «لَمْ» از ریشهٔ مستقل صرفی نیست؛ «أَ» همزهٔ استفهام است و «لَمْ» حرف نفی و جزم.
گرامر: ترکیب استفهامی؛ «لَمْ» فعل مضارع پس از خود را مجزوم میکند.
معانی: آیا نه؟ آیا … نکردی؟ تَرَ
ریشه: ر-أ-ی.
گرامر: فعل مضارع مجزوم به «لَمْ»؛ اصل آن «تَرَى» است و به سبب جزم، حرف علّهٔ پایانی حذف شده است؛ فاعل آن ضمیر مستتر «أنتَ» است.
معانی: میبینی، دیدی. كَيْفَ
ریشه: واژهای مبنی و غیرمشتق در این کاربرد.
گرامر: اسم استفهام، در جایگاه مفعول مطلق یا حالِ پرسشی برای بیان چگونگی فعل «فَعَلَ».
معانی: چگونه، چطور. فَعَلَ
ریشه: ف-ع-ل.
گرامر: فعل ماضی؛ فاعل آن «رَبُّكَ» است.
معانی: انجام داد، رفتار کرد، بهکار برد. رَبُّكَ
ریشه: ر-ب-ب.
گرامر: «رَبُّ» فاعلِ مرفوع و مضاف است؛ «كَ» ضمیر پیوسته، مضافٌإلیه و خطاب به پیامبر است.
معانی: پروردگار تو. بِعَادٍ
ریشه: ع-و-د؛ «عاد» نام قومی از اقوام عرب باستان است.
گرامر: «بِـ» حرف جر؛ «عادٍ» اسم مجرور به «باء» و نشانهٔ جرّ آن کسرهٔ ظاهری است؛ تنوین به دلیل نکره بودن در ساخت صرفیِ نام قوم آمده است.
معانی: با قوم عاد، دربارهٔ قوم عاد، در حق قوم عاد. | 