086-003-038-طارق

« Back to Glossary Index
ستارگانِ درخشانی است، که شب ها پیدا میشوند و جزء منظومه شمسی هستند و عمرِ معین، کمتر از عمرِ زمین ما دارند و متلاشی شدنِ پی در پی آنها، مقدمه ای برای متلاشی شدنِ زمین خواهد بود و دق البابی است، برای مردم زمین (این جملات، معنای طارق است که یک مفسرِ دقیق و بی غرض از مطالبِ سوره های گذشته ای که در این زمینه مطالبی دارند، مانند سوره تکویر و هم از تمامِ معناهای لغویِ طارق میفهمد) (۳)

النَّجْمُ الثَّاقِبُ

ستارهٔ درخشان و نافذ

النَّجْمُ
ریشه: ن ج م. اسم، مفرد، معرفه با «ال»، مرفوع؛ به معنای ستاره، و نیز هر چیزی که پدیدار و آشکار شود.

الثَّاقِبُ
ریشه: ث ق ب. صفت، مفرد، مذکر، معرفه با «ال»، مرفوع و تابعِ «النَّجْمُ»؛ به معنای سوراخ‌کننده، نافذ، بسیار درخشان و شکافندهٔ تاریکی.

یک ترکیب عربی است و معمولاً چنین معنا می‌دهد:

  • ستارهٔ درخشان و نورافشان
  • ستاره‌ای که تاریکی را می‌شکافد
  • ستارهٔ نافذ / فروزان
  • در کاربرد تفسیری، گاهی: جرمی آسمانی با نوری بسیار شدید

این عبارت در قرآن، سورهٔ طارق، آیات ۱ تا ۳ آمده است:

وَالسَّمَاءِ وَالطَّارِقِ
وَمَا أَدْرَاكَ مَا الطَّارِقُ
النَّجْمُ الثَّاقِبُ

ترجمهٔ تقریبی: «سوگند به آسمان و آن کوبندهٔ شب‌رو؛ و تو چه می‌دانی که آن کوبنده چیست؟ آن ستارهٔ درخشان و شکافندهٔ تاریکی است.»

ریشه و ساخت واژه‌ها

۱. النَّجْمُ

  • النَّجم: ستاره
  • جمع آن: نُجوم یا أَنْجُم
  • ریشه: ن ج م

ریشهٔ «نجم» در اصل به معنای پدیدار شدن، سر برآوردن و آشکار شدن دانسته شده است. از همین رو:

  • نَجْم: ستاره، چون در آسمان ظاهر می‌شود.
  • در عربی کهن، «نجم» گاهی به گیاهی که از زمین می‌روید نیز گفته می‌شده است.

۲. الثَّاقِبُ

  • ثاقب: روشن، نافذ، سوراخ‌کننده، شکافنده
  • ریشه: ث ق ب
  • از فعل ثَقَبَ می‌آید.

معنای پایهٔ ریشهٔ «ثقب» این است:

  • سوراخ کردن
  • نفوذ کردن
  • شکافتن

بنابراین «ثاقب» چیزی است که نفوذ می‌کند یا می‌شکافد. وقتی برای ستاره به کار می‌رود، منظور آن است که نورش چنان شدید است که گویی تاریکی شب را می‌شکافد.

تفاوت برداشت‌های ممکن

این تعبیر را می‌توان در چند سطح فهمید:

  1. معنای ادبی و تصویری:
    ستاره‌ای با نور تیز که تاریکی را می‌درد.
  2. معنای لغوی:
    ستارهٔ بسیار روشن، نورانی و نافذ.
  3. معنای قرآنی و تفسیری:
    بسیاری از مفسران آن را وصفی برای «الطارق» دانسته‌اند؛ یعنی ستاره‌ای که شبانگاه پدیدار می‌شود و با درخشش خود توجه را جلب می‌کند.
  4. برداشت نمادین:
    نمادی از نور، هدایت، آشکار شدن حقیقت، یا رخدادی که تاریکی و پوشیدگی را کنار می‌زند. این برداشت، ادبی و تفسیری است و معنای مستقیم واژه‌ها نیست.

از نظر دستوری، «النجم» موصوف و «الثاقب» صفت آن است؛ یعنی: «آن ستارهٔ نافذ و درخشان».

Nach oben scrollen