081-006-007-تكوير

« Back to Glossary Index
و روزگاری که تمام دریاها طوفانی شوند و بالا آیند و لبریز گردند (6)

وَإِذَا الْبِحَارُ سُجِّرَتْ

و آنگاه که دریاها افروخته و شعله‌ور گردند.

وَ
ریشه: حرف است و ریشهٔ اشتقاقی ندارد.
گرامر: حرف عطف.
معانی: و، همچنین؛ پیونددهندهٔ این آیه با آیات پیشین.

إِذَا
ریشه: اسمِ مبنی است و ریشهٔ اشتقاقی ندارد.
گرامر: ظرف زمان برای آینده، مبنی بر سکون در محل نصب؛ در این‌جا بیانگر رخدادی قطعی در آینده است.
معانی: هنگامی که، آنگاه که، وقتی که.

الْبِحَارُ
ریشه: ب ـ ح ـ ر.
گرامر: اسم جمعِ «بَحر» به معنای دریا؛ دارای «ال» معرفه؛ مرفوع با ضمه، زیرا نایب فاعلِ فعل «سُجِّرَتْ» است.
معانی: دریاها، آب‌های گسترده و فراوان.

سُجِّرَتْ
ریشه: س ـ ج ـ ر.
گرامر: فعل ماضی مجهول، بر وزن «فُعِّلَتْ» از باب تفعیل؛ «تْ» نشانهٔ تأنیث ساکن است و با «الْبِحَارُ» به‌سبب جمع غیرعاقل، به‌صورت مفرد مؤنث آمده است.
معانی: افروخته شدند، شعله‌ور گردیدند؛ پر و سرشار شدند؛ به‌هم آمیخته شدند. در فضای آیه، به دگرگونی عظیم و هراس‌انگیز دریاها در روز قیامت اشاره دارد.

«سُجِّرَتْ» یعنی چه؟

«سُجِّرَتْ» یک فعل عربی و مجهول است و از ریشهٔ ثلاثی س‌ج‌ر می‌آید.

ساخت صرفی آن:

  • سَجَّرَ: بر وزن فعّل
  • سُجِّرَ: مجهولِ آن، یعنی «افروخته شد»، «به جوش آورده شد» یا «پر و لبریز گردانده شد»
  • سُجِّرَتْ: همان صورت، با «تْ» برای فاعل مؤنث مفرد؛ مانند: «آن [مؤنث] چنین شد»

معناهای اصلی ریشهٔ «س‌ج‌ر»

در زبان عربی، این ریشه چند کاربرد نزدیک به هم دارد:

  1. افروختن و شعله‌ور کردن آتش
    • «سَجَرَ النارَ» یعنی آتش را افروخت و هیزم در آن نهاد.
  2. به جوش آوردن
    • به‌ویژه دربارهٔ آب یا مایعی که بر اثر گرما می‌جوشد.
  3. پر کردن و لبریز کردن
    • برای نمونه، پر شدن تنور، رودخانه یا ظرف.
  4. آمیختن یا به حرکت شدید انداختن آب
    • در برخی کاربردهای لغوی، دربارهٔ آب فراوان و خروشان نیز آمده است.

در قرآن

این واژه در آیهٔ زیر آمده است:

وَإِذَا الْبِحَارُ سُجِّرَتْ
«و آنگاه که دریاها افروخته شوند.»
سورهٔ تکویر، آیهٔ ۶

در تفسیر این آیه، چند معنا مطرح شده است:

  • دریاها به‌شدت برافروخته و داغ می‌شوند؛
  • آب دریاها به جوش می‌آید؛
  • دریاها پر و لبریز می‌شوند و از جای خود درمی‌گذرند؛
  • یا آب‌های آن‌ها به‌گونه‌ای دگرگون می‌شوند که گویی آتش گرفته‌اند.

بنابراین، ترجمهٔ رایج «سُجِّرَتْ» در این آیه «افروخته شدند» است، اما از نظر لغوی می‌تواند مفهوم جوشیدن، شعله‌ور شدن، لبریز شدن و دگرگون شدن شدید را نیز دربر داشته باشد.

نکتهٔ نحوی

در عبارت «سُجِّرَتِ البحار»:

  • «البحار» جمع غیرعاقل است و در عربی معمولاً با فعل مؤنث مفرد می‌آید؛
  • بنابراین سُجِّرَتْ از نظر دستوری با «البحار» سازگار است؛
  • این فعل مجهول است، پس فاعلِ انجام‌دهنده ذکر نشده و تمرکز بر خودِ دگرگونی دریاهاست.
Nach oben scrollen