074-034-005-مدثر

سوگند به صبح، آن‌گاه که روشن و آشکار گردد.

وَٱلصُّبْحِ إِذَا أَسْفَرَ

سوگند به صبح، هنگامی که روشن شود.

وَ
ریشه: ندارد؛ حرف است.
گرامر: حرف عطف و در اینجا «واوِ قسم» است؛ اسم پس از خود را مجرور می‌کند.
معنا: سوگند به، و.

ٱلصُّبْحِ
ریشه: ص ب ح.
گرامر: اسم، مفرد، معرفه با «ال»، مذکر، مجرور به واوِ قسم؛ نشانهٔ جرّ آن کسره است.
معنا: صبح؛ آغاز روشنایی روز پس از پایان شب.

إِذَا
ریشه: ندارد؛ حرف/اسم ظرف است.
گرامر: ظرف زمان برای آینده، متضمّن معنای شرط؛ معمولاً بر سر فعل ماضی می‌آید، ولی معنای آینده می‌دهد.
معنا: هنگامی که، آن‌گاه که.

أَسْفَرَ
ریشه: س ف ر.
گرامر: فعل ماضی، باب إفعال، سوم‌شخص مفرد مذکر؛ فاعل آن ضمیر پنهان «هو» است که به «صبح» بازمی‌گردد.
معنا: روشن شد، نور خود را آشکار کرد، سپیده زد.