وَٱصْبِرْ عَلَىٰ مَا يَقُولُونَ وَٱهْجُرْهُمْ هَجْرًا جَمِيلًاو بر آنچه میگویند شکیبا باش، و آنان را بهگونهای نیکو ترک کن. وَ
حرف عطف است؛ ریشه ندارد؛ برای پیوند دادن این فرمان با سخن پیشین آمده و معنای «و» میدهد. ٱصْبِرْ
فعل امر، مفرد مذکر مخاطب، از ریشهٔ «ص ب ر» است؛ از فعل «صَبَرَ يَصْبِرُ»؛ معنای آن: شکیبا باش، پایداری کن، خود را نگاه دار. عَلَىٰ
حرف جر است؛ ریشه ندارد؛ در اینجا برای بیان چیزی است که صبر بر آن صورت میگیرد و معنای «بر» میدهد. مَا
اسم موصول یا مصدرى است؛ ریشه ندارد؛ در اینجا به معنای «آنچه» است. يَقُولُونَ
فعل مضارع، جمع مذکر غایب، از ریشهٔ «ق و ل» است؛ از فعل «قَالَ يَقُولُ»؛ واوِ پایانی، نشانهٔ فاعل جمع است؛ معنای آن: میگویند. وَ
حرف عطف است؛ ریشه ندارد؛ برای پیوند فرمان دوم با فرمان نخست آمده و معنای «و» میدهد. ٱهْجُرْ
فعل امر، مفرد مذکر مخاطب، از ریشهٔ «ه ج ر» است؛ از فعل «هَجَرَ يَهْجُرُ»؛ معنای آن: ترک کن، دوری کن، رها کن. هُمْ
ضمیر پیوستهٔ جمع مذکر غایب، در محل نصب مفعولبه است؛ ریشه ندارد؛ به معنای «آنان را» است. هَجْرًا
مصدر منصوب و مفعول مطلق است، از ریشهٔ «ه ج ر»؛ برای تأکید و بیان نوعِ ترک کردن آمده است؛ معنای آن: ترک کردنی، دوری گزیدنی. جَمِيلًا
صفتِ منصوب برای «هَجْرًا» است، از ریشهٔ «ج م ل»؛ معنای آن: نیکو، شایسته، همراه با بزرگواری و بدون آزار و مقابلهٔ زشت. | 