أَمْ تَسْأَلُهُمْ أَجْرًا فَهُمْ مِنْ مَغْرَمٍ مُثْقَلُونَآیا از آنان مزدی میخواهی که آنان از بارِ بدهی و خسارت، سنگینبار شدهاند؟ أَمْ
حرف عطف و استفهام است؛ ریشهٔ فعلی ندارد. در اینجا برای طرح پرسشی دیگر، به معنای «آیا» آمده است. تَسْأَلُهُمْ
ریشه: «س أ ل». فعل مضارعِ مرفوع از «سَأَلَ»، به معنای «میپرسی»، «درخواست میکنی» یا «میخواهی». «تَـ» نشانهٔ مخاطب مفرد است و «هُمْ» ضمیر پیوستهٔ منصوب، مفعولبه، به معنای «آنان را / از آنان» است. أَجْرًا
ریشه: «أ ج ر». اسمِ منصوب و مفعولبهِ دوم برای «تسأل» است؛ به معنای «مزد»، «پاداش» یا «حقالزحمه». فَ
حرف پیوند و نتیجه است؛ ریشه ندارد. در اینجا معنای «پس» یا «در نتیجه» میدهد. هُمْ
ضمیر جدا و مبنی در محل رفع مبتدا است؛ به معنای «آنان». مِنْ
حرف جر است و ریشهٔ فعلی ندارد؛ به معنای «از» و در اینجا برای بیان سبب یا منشأ سنگینی به کار رفته است. مَغْرَمٍ
ریشه: «غ ر م». اسمِ مجرور پس از «مِنْ» است؛ به معنای «بدهیِ سنگین»، «زیانِ الزامآور» یا «بار مالیای که پرداخت آن دشوار است». مُثْقَلُونَ
ریشه: «ث ق ل». اسم مفعولِ جمعِ مذکرِ سالم، در محل رفع خبرِ «هُمْ» است؛ از «أَثْقَلَ» و به معنای «سنگینبارشدگان»، «باربردوشگرفتگان» یا «کسانی که زیر فشار بار سنگین قرار دارند». | 