053-009-024-نجم

فَكانَ قابَ قَوسَينِ أَو أَدنىٰ

پس به اندازهٔ دو کمان، یا نزدیک‌تر، بود.

فَ حرف عطف یا استیناف است؛ برای پیوند دادن این عبارت با عبارت پیشین می‌آید و معنای «پس» یا «آنگاه» می‌دهد.

كانَ فعل ماضی ناقص، مفرد مذکر غایب، از ریشهٔ «ك و ن» است. معنای اصلی ریشه: بودن و پدید آمدن. در اینجا به معنای «بود» است و اسم آن ضمیری پنهان است که به شخصِ یادشده در آیات پیشین بازمی‌گردد.

قابَ اسم منصوب و خبرِ «كانَ» است؛ از ریشهٔ «ق ي ب» یا «ق و ب» دانسته شده است. «قاب» به معنای اندازه، مقدار، فاصله و اندازهٔ میان دو سرِ کمان است. در اینجا معنای «به اندازهٔ» یا «فاصلهٔ» می‌دهد و مضاف است.

قَوسَينِ مضاف‌الیه مجرور، مثنّا، از ریشهٔ «ق و س» است. «قوس» یعنی کمان؛ «قوسين» یعنی «دو کمان». نشانهٔ جرّ مثنّا، «یاء» است.

أَو حرف عطف است؛ معنای «یا» می‌دهد. در اینجا برای بیان نزدیک‌تر بودنِ فاصله، نسبت به مقدارِ دو کمان، آمده است.

أَدنىٰ اسم تفضیل، معطوف بر «قابَ» و منصوب است؛ از ریشهٔ «د ن و» می‌آید. معنای ریشه: نزدیک شدن. «أدنىٰ» یعنی «نزدیک‌تر» یا «کمتر از آن فاصله».