025-047-044-فرقان

و اوست که شب را برای شما پوششی قرار داد، و خواب را مایهٔ آرامش و آسایش گردانید، و روز را زمان برخاستن و جنب‌وجوش قرار داد.

وَهُوَ الَّذي جَعَلَ لَكُمُ اللَّيلَ لِباسًا

و اوست که شب را برای شما پوششی قرار داد.

وَهُوَ: «و» حرف عطف؛ «هُوَ» ضمیر منفصل، مفرد مذکر غایب، در جایگاه مبتدا؛ یعنی «و او».

الَّذي: اسم موصول، مفرد مذکر؛ در جایگاه خبر برای «هُوَ»؛ یعنی «کسی که» یا «آن‌که».

جَعَلَ: فعل ماضی، از ریشهٔ «ج‌ع‌ل»، ثلاثی مجرد، صیغهٔ سوم شخص مفرد مذکر؛ یعنی «قرار داد» یا «گردانید».

لَكُمُ: «لِـ» حرف جر؛ «کُم» ضمیر متصل، جمع مذکر مخاطب، در جایگاه اسم مجرور؛ یعنی «برای شما».

اللَّيلَ: اسم، مفرد، معرفه با «ال»، منصوب به‌عنوان مفعولٌ‌به برای «جَعَلَ»؛ از ریشهٔ «ل‌ی‌ل»؛ یعنی «شب».

لِباسًا: اسم، مفرد، نکره، منصوب و مفعولٌ‌به دوم برای «جَعَلَ»؛ از ریشهٔ «ل‌ب‌س»؛ یعنی «پوشش»؛ در اینجا به معنای چیزی که انسان را می‌پوشاند و شب که تاریکی‌اش مانند پوشش است.

وَالنَّومَ سُباتًا

و خواب را مایهٔ آرامش و آسایش قرار داد.

وَ: حرف عطف؛ یعنی «و».

النَّومَ: اسم، مفرد، معرفه با «ال»، منصوب و مفعولٌ‌به؛ از ریشهٔ «ن‌و‌م»؛ یعنی «خواب».

سُباتًا: اسم، مفرد، نکره، منصوب و مفعولٌ‌به دوم برای «جَعَلَ»؛ از ریشهٔ «س‌ب‌ت»؛ یعنی «آرامش»، «استراحت» و «از کار بازایستادن»؛ مقصود، خوابی است که موجب آسودگی و تجدید نیرو می‌شود.

وَجَعَلَ النَّهارَ نُشورًا

و روز را زمان برخاستن و جنب‌وجوش قرار داد.

وَ: حرف عطف؛ یعنی «و».

جَعَلَ: فعل ماضی، از ریشهٔ «ج‌ع‌ل»، ثلاثی مجرد، صیغهٔ سوم شخص مفرد مذکر؛ یعنی «قرار داد».

النَّهارَ: اسم، مفرد، معرفه با «ال»، منصوب و مفعولٌ‌به؛ از ریشهٔ «ن‌ه‌ر»؛ یعنی «روز» و هنگام روشنایی.

نُشورًا: اسم، مفرد، نکره، منصوب و مفعولٌ‌به دوم برای «جَعَلَ»؛ از ریشهٔ «ن‌ش‌ر»؛ یعنی «برانگیخته‌شدن»، «برخاستن» و «پراکنده‌شدن برای حرکت»؛ در اینجا روز به‌عنوان زمان بیداری، برخاستن و آغاز فعالیت انسان‌ها بیان شده است.