007-093-041-أعراف

پس از آنان روی گرداند و گفت: «ای قوم من، به‌راستی پیام‌های پروردگارم را به شما رساندم و برای شما خیرخواهی کردم؛ پس چگونه بر مردمی کافر اندوه بخورم؟»

فَتَوَلّىٰ عَنهُم

پس از آنان روی گرداند.

فَ: حرف عطف یا استئناف؛ برای پیوند دادن این رخداد با آنچه پیش از آن آمده است؛ معنا: «پس، آنگاه».

تَوَلّىٰ: فعل ماضی، مفرد مذکر غایب، باب تفعّل از ریشهٔ «و ل ي»؛ فاعل آن ضمیر پنهان «او» است؛ معنا: «روی گرداند، پشت کرد، دور شد».

عَنهُم: «عَن» حرف جرّ، به‌معنای «از، از سویِ»؛ «هُم» ضمیر پیوستهٔ جمع مذکر غایب در محل جرّ؛ معنا: «از آنان».

وَقالَ يا قَومِ

و گفت: ای قوم من!

وَ: حرف عطف؛ معنا: «و».

قالَ: فعل ماضی، مفرد مذکر غایب، از ریشهٔ «ق و ل»؛ فاعل آن ضمیر پنهان «او» است؛ معنا: «گفت».

يا: حرف ندا؛ برای خطاب کردن؛ معنا: «ای».

قَومِ: منادا مضاف، منصوب با فتحهٔ مقدر به سبب اضافه به یای متکلمِ محذوف؛ از ریشهٔ «ق و م»؛ معنا: «قومِ من، مردمِ من».

لَقَد أَبلَغتُكُم رِسالاتِ رَبّي

به‌راستی پیام‌های پروردگارم را به شما رساندم.

لَ: لامِ تأکید؛ برای استوار کردن خبر؛ معنا: «قطعاً، به‌راستی».

قَد: حرف تحقیق، هنگامی که بر فعل ماضی وارد شود؛ معنا: «به‌راستی، یقیناً».

أَبلَغتُكُم: «أَبلَغتُ» فعل ماضی، متکلم وحده، باب إفعال از ریشهٔ «ب ل غ»؛ «تُ» ضمیر پیوسته در محل رفع فاعل؛ «كُم» ضمیر پیوستهٔ جمع مخاطب در محل نصب، مفعول‌به نخست؛ معنا: «به شما رساندم».

رِسالاتِ: مفعول‌به دوم، منصوب، و مضاف؛ جمع «رِسالة» از ریشهٔ «ر س ل»؛ معنا: «پیام‌ها، رسالت‌ها».

رَبّي: مضاف‌الیه، مجرور، و «ي» ضمیر پیوستهٔ متکلم در محل جرّ؛ «رَبّ» از ریشهٔ «ر ب ب»؛ معنا: «پروردگارم».

وَنَصَحتُ لَكُم

و برای شما خیرخواهی کردم.

وَ: حرف عطف؛ معنا: «و».

نَصَحتُ: فعل ماضی، متکلم وحده، از ریشهٔ «ن ص ح»؛ «تُ» ضمیر پیوسته در محل رفع فاعل؛ معنا: «خیرخواهی کردم، اندرز دادم».

لَكُم: «لِ» حرف جرّ؛ «كُم» ضمیر پیوستهٔ جمع مخاطب در محل جرّ؛ معنا: «برای شما».

فَكَيفَ آسىٰ عَلىٰ قَومٍ كافِرينَ

پس چگونه بر مردمی کافر اندوه بخورم؟

فَ: حرف استئناف یا نتیجه؛ معنا: «پس».

كَيفَ: اسم استفهام، در محل نصب حال؛ برای پرسشِ انکاری؛ معنا: «چگونه».

آسىٰ: فعل مضارع، متکلم وحده، از ریشهٔ «أ س ي»؛ معنا: «اندوهگین می‌شوم، غم می‌خورم».

عَلىٰ: حرف جرّ؛ معنا: «بر، برایِ».

قَومٍ: اسم مجرور با «عَلىٰ» و دارای تنوین کسره؛ از ریشهٔ «ق و م»؛ معنا: «مردمی، قومی».

كافِرينَ: صفتِ «قَوم»، مجرور با یاء چون جمع مذکر سالم است؛ مفرد آن «كافِر» از ریشهٔ «ك ف ر»؛ معنا: «کافران، انکارکنندگانِ حق».