| ذَٰلِكَ أَدْنَىٰ أَنْ يَأْتُوا بِالشَّهَادَةِ عَلَىٰ وَجْهِهَا أَوْ يَخَافُوا أَنْ تُرَدَّ أَيْمَانٌ بَعْدَ أَيْمَانِهِمْ ۗ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاسْمَعُوا ۗ وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْفَاسِقِينَ این [روش] نزدیکتر است به اینکه گواهان، گواهی را بهدرستی و بر وجهِ خود بیاورند، یا بترسند که پس از سوگندهایشان، سوگندهایی [دیگر] بازگردانده شود. و از الله پروا کنید و بشنوید [و فرمان ببرید]؛ و الله گروه نافرمانان را هدایت نمیکند. ذَٰلِكَ أَدْنَىٰ أَنْ يَأْتُوا بِالشَّهَادَةِ عَلَىٰ وَجْهِهَااین [کار] به اینکه آنان گواهی را بهدرستی و بر وجهِ حقیقیِ آن بیاورند، نزدیکتر است. ذَٰلِكَ
اسمِ اشاره برای دور، مبنی در محل رفعِ مبتدا؛ از ریشهٔ واژگانی نیست. معنایش: «آن، این [امر]»؛ در اینجا به حکم و شیوهٔ بیانشده پیش از این اشاره دارد. أَدْنَىٰ
از ریشهٔ «د ن و» به معنای نزدیکشدن؛ اسم تفضیل و در محل رفع، خبرِ «ذَٰلِكَ» است. معنایش: «نزدیکتر، شایستهتر و موجبتر». أَنْ
حرف مصدری و نصب؛ ریشه ندارد. فعل مضارعِ پس از خود را منصوب میکند و با آن، یک مصدرِ تأویلی میسازد؛ معنایش: «اینکه». يَأْتُوا
از ریشهٔ «أ ت ي» به معنای آمدن، آوردن و انجامدادن؛ فعل مضارع منصوب به «أَنْ» و نشانهٔ نصب آن حذف نون است، زیرا از افعال پنجگانه است. واو، ضمیر متصل در محل رفع فاعل است؛ معنایش: «آنان بیاورند». بِالشَّهَادَةِ
«بِـ» حرف جر و «الشَّهَادَةِ» از ریشهٔ «ش ه د» به معنای حضور، آگاهی و گواهیدادن است؛ اسم مجرور به حرف جر و دارای «ال» تعریف. معنایش: «با گواهی، گواهی را». عَلَىٰ
حرف جر، مبنی و بدون ریشهٔ صرفی؛ معنایش: «بر، بر پایهٔ، مطابقِ». وَجْهِهَا
«وَجْه» از ریشهٔ «و ج ه» به معنای چهره، سمت، جهت و حقیقتِ یک چیز است؛ اسم مجرور به «عَلَىٰ» و مضاف است. «هَا» ضمیر متصل در محل جر مضافالیه و اشاره به «الشَّهَادَة» دارد؛ معنایش: «بر وجهِ آن، بهدرستی و مطابق واقعیتِ آن». أَوْ يَخَافُوا أَنْ تُرَدَّ أَيْمَانٌ بَعْدَ أَيْمَانِهِمْیا بترسند که پس از سوگندهای آنان، سوگندهایی [از سوی وارثان یا مدعیان] بازگردانده شود. أَوْ
حرف عطف، مبنی و بدون ریشهٔ صرفی؛ معنایش: «یا». يَخَافُوا
از ریشهٔ «خ و ف» به معنای ترسیدن؛ فعل مضارع منصوب، معطوف بر «يَأْتُوا» و نشانهٔ نصب آن حذف نون است، زیرا از افعال پنجگانه است. واو، ضمیر متصل در محل رفع فاعل است؛ معنایش: «آنان بترسند». أَنْ
حرف مصدری و نصب؛ فعل مضارعِ پس از خود را منصوب میکند و معنایش: «اینکه». تُرَدَّ
از ریشهٔ «ر د د» به معنای بازگرداندن؛ فعل مضارع مجهول، منصوب به «أَنْ»، با فتحهٔ آشکار بر پایان آن. معنایش: «بازگردانده شود». أَيْمَانٌ
جمع «يَمين»، از ریشهٔ «ي م ن»؛ در اینجا به معنای «سوگندها» است، نه دست راست. نائبفاعلِ مرفوع برای «تُرَدَّ» و نشانهٔ رفع آن ضمه است؛ معنایش: «سوگندهایی». بَعْدَ
ظرف زمان، منصوب و مضاف؛ از ریشهٔ «ب ع د» به معنای پس و بعد. معنایش: «پس از». أَيْمَانِهِمْ
«أَيْمَان» جمع «يَمين» از ریشهٔ «ي م ن» و به معنای «سوگندها»؛ مضافالیه مجرور به سببِ «بَعْدَ» است. «هُمْ» ضمیر متصل در محل جر مضافالیه؛ معنایش: «سوگندهایشان». وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاسْمَعُواو از الله پروا کنید و بشنوید [و اطاعت کنید]. وَ
حرف عطف یا آغازِ سخن، مبنی و بدون ریشهٔ صرفی؛ معنایش: «و». اتَّقُوا
از ریشهٔ «و ق ي» به معنای نگهداشتن، محافظتکردن و پرهیزکردن؛ فعل امر، مبنی بر حذف نون، زیرا از افعال پنجگانه است. واو، ضمیر متصل در محل رفع فاعل است؛ معنایش: «پروا کنید، پرهیز کنید». اللَّهَ
نام خاصِ الله؛ مفعولبهِ منصوب برای «اتَّقُوا» و نشانهٔ نصب آن فتحه است. معنایش: «الله». وَ
حرف عطف، مبنی و بدون ریشهٔ صرفی؛ معنایش: «و». اسْمَعُوا
از ریشهٔ «س م ع» به معنای شنیدن؛ فعل امر، مبنی بر حذف نون، زیرا از افعال پنجگانه است. واو، ضمیر متصل در محل رفع فاعل است؛ معنایش: «بشنوید». مراد، شنیدنِ همراه با پذیرش و فرمانبری است. وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْفَاسِقِينَو الله گروه نافرمانان را هدایت نمیکند. وَ
حرف آغازِ سخن یا عطف، مبنی و بدون ریشهٔ صرفی؛ معنایش: «و». اللَّهُ
نام خاصِ الله؛ مبتدای مرفوع و نشانهٔ رفع آن ضمه است. معنایش: «الله». لَا
حرف نفی، مبنی و بدون ریشهٔ صرفی؛ برای نفیِ فعل مضارع بهکار رفته است. معنایش: «نمی». يَهْدِي
از ریشهٔ «ه د ي» به معنای راهنمودن و رساندن به راه درست؛ فعل مضارع مرفوع و نشانهٔ رفع آن ضمهٔ مقدر بر یاء است. جملهٔ فعلیه، خبرِ «اللَّهُ» است؛ معنایش: «هدایت میکند». الْقَوْمَ
از ریشهٔ «ق و م» به معنای گروهی از مردم؛ مفعولبهِ منصوب برای «يَهْدِي» و دارای «ال» تعریف. معنایش: «گروه، مردم». الْفَاسِقِينَ
جمع «فاسق»، از ریشهٔ «ف س ق» به معنای بیرونرفتن از فرمان و طاعت؛ صفتِ منصوب برای «الْقَوْمَ» و نشانهٔ نصب آن یاء است، زیرا جمع مذکر سالم است. معنایش: «نافرمانان، کسانی که از فرمان الله بیرون رفتهاند». | 