| مَا عَلَى الرَّسُولِ إِلَّا الْبَلَاغُ ۚ وَاللَّهُ يَعْلَمُ مَا تُبْدُونَ وَمَا تَكْتُمُونَ بر عهدهٔ پیامبر جز رساندنِ پیام نیست؛ و الله آنچه را آشکار میکنید و آنچه را پنهان میدارید، میداند.
مَا عَلَى الرَّسُولِ إِلَّا الْبَلَاغُبر عهدهٔ پیامبر جز رساندنِ پیام نیست. مَا
حرف نفی است، ریشه ندارد و فعل یا اسم پس از خود را منفی میکند؛ در اینجا معنای «نیست» میدهد. عَلَى
حرف جر است، ریشه ندارد؛ معنای اصلی آن «بر»، «بر عهدهٔ» و «مسئولیتِ» است. الرَّسُولِ
از ریشهٔ «ر س ل» و اسم است؛ «الرَّسُولِ» به سبب آمدن پس از «عَلَى» مجرور است و معنای آن «فرستاده»، «پیامآور» و «پیامبر» است. إِلَّا
ادات استثنا و حصر است، ریشه ندارد؛ در اینجا معنای «جز»، «مگر» و «تنها» میدهد و وظیفهٔ پیامبر را محدود میسازد. الْبَلَاغُ
از ریشهٔ «ب ل غ» و مصدرِ فعل «بَلَغَ» است؛ مرفوع است و معنای آن «رساندن»، «ابلاغ کردن» و «به مقصد رساندن پیام» است. وَاللَّهُ يَعْلَمُ مَا تُبْدُونَ وَمَا تَكْتُمُونَو الله آنچه را آشکار میکنید و آنچه را پنهان میدارید، میداند. وَ
حرف عطف یا آغاز جمله است، ریشه ندارد؛ در اینجا جملهٔ بعدی را به جملهٔ پیشین پیوند میدهد و معنای «و» دارد. اللهُ
نام ویژهٔ الله است و ریشهٔ آن در این کاربرد بررسی صرفی معمول ندارد؛ مبتدا و مرفوع است و معنای آن ذات یگانه و شایستهٔ پرستش است. يَعْلَمُ
از ریشهٔ «ع ل م» و فعل مضارع است؛ فاعل آن «اللهُ» است و معنای آن «میداند»، «آگاه است» و «دانش کامل دارد» است. مَا
اسم موصول است، ریشه ندارد؛ مفعولبهِ «يَعْلَمُ» است و معنای آن «آنچه» و «هر آنچه» است. تُبْدُونَ
از ریشهٔ «ب د و» و فعل مضارع است؛ با «واو» در پایان، خطاب به جمع دارد و معنای آن «آشکار میکنید»، «نمایان میسازید» و «بروز میدهید» است. وَ
حرف عطف است، ریشه ندارد؛ در اینجا «مَا تَكْتُمُونَ» را به «مَا تُبْدُونَ» پیوند میدهد و معنای «و» دارد. مَا
اسم موصول است، ریشه ندارد؛ مفعولبهِ دیگر برای «يَعْلَمُ» است و معنای آن «آنچه» است. تَكْتُمُونَ
از ریشهٔ «ك ت م» و فعل مضارع است؛ با «واو» در پایان، خطاب به جمع دارد و معنای آن «پنهان میکنید»، «نهفته میدارید» و «پوشیده میسازید» است. | 