005-066-114-مائدة

و اگر آنان تورات و انجیل و آنچه را از سوی پروردگارشان به آنان نازل شده است برپا می‌داشتند، قطعاً از بالای سرشان و از زیر پاهایشان روزی می‌خوردند. از میان آنان گروهی میانه‌رو هستند؛ و بسیاری از آنان، چه بد می‌کنند.

وَلَوْ أَنَّهُمْ أَقَامُوا التَّوْرَاةَ وَالْإِنجِيلَ وَمَا أُنزِلَ إِلَيْهِم مِّن رَّبِّهِمْ لَأَكَلُوا مِن فَوْقِهِمْ وَمِن تَحْتِ أَرْجُلِهِمْ

و اگر آنان تورات و انجیل و آنچه را از سوی پروردگارشان به آنان نازل شده است برپا می‌داشتند، قطعاً از بالای سرشان و از زیر پاهایشان روزی می‌خوردند.

وَلَوْ
«وَ» حرف عطف است؛ «لَوْ» حرف شرطِ غیرجازم است و برای بیان فرضی به‌کار می‌رود که تحقق آن در گذشته واقع نشده است؛ معنا: «و اگر».

أَنَّهُمْ
«أَنَّ» حرف مشبّه‌به‌فعل است و اسم خود را منصوب می‌کند؛ «هُمْ» ضمیر پیوسته، اسمِ «أَنَّ» و در محل نصب است؛ معنا: «این‌که آنان» یا «آنان».

أَقَامُوا
از ریشهٔ «ق و م» و باب اِفعال، فعل ماضیِ معلوم، سوم‌شخص جمع مذکر است؛ «واو» ضمیر فاعل است؛ معنا: «برپا داشتند، به‌درستی اجرا کردند، پایبند شدند».

التَّوْرَاةَ
نامِ کتاب آسمانی تورات و واژه‌ای غیرعربی است؛ اسمِ منصوب و مفعول‌بهِ «أقاموا» است؛ معنا: «تورات».

وَالْإِنجِيلَ
«وَ» حرف عطف است؛ «الْإِنجِيلَ» نامِ کتاب آسمانی انجیل و واژه‌ای غیرعربی است؛ معطوف بر «التوراة» و منصوب است؛ معنا: «و انجیل».

وَمَا
«وَ» حرف عطف است؛ «مَا» اسم موصول و در محل نصب، معطوف بر «التوراة» و «الإنجيل» است؛ معنا: «و آنچه».

أُنزِلَ
از ریشهٔ «ن ز ل» و باب اِفعال، فعل ماضیِ مجهول است؛ «ما» نایب‌فاعل آن به‌شمار می‌آید؛ معنا: «نازل شد، فروفرستاده شد».

إِلَيْهِمْ
«إِلَى» حرف جر است؛ «هُمْ» ضمیر پیوسته و در محل جرّ با «إلى» است؛ معنا: «به آنان، برای آنان».

مِنْ
حرف جر است؛ معنا: «از، از سوی».

رَبِّهِمْ
از ریشهٔ «ر ب ب»؛ «رَبّ» اسمِ مجرور با «مِن» و مضاف است؛ «هُمْ» ضمیر پیوسته و مضاف‌الیه است؛ معنا: «پروردگارشان».

لَأَكَلُوا
«لَـ» لامِ جوابِ «لَوْ» است؛ «أَكَلُوا» از ریشهٔ «أ ك ل»، فعل ماضیِ معلوم، سوم‌شخص جمع مذکر است و «واو» فاعل آن است؛ معنا: «قطعاً می‌خوردند، بهره‌مند می‌شدند».

مِنْ
حرف جر است؛ معنا: «از».

فَوْقِهِمْ
از ریشهٔ «ف و ق»؛ «فَوْق» ظرف مکان و مضاف است و «هُمْ» مضاف‌الیه؛ معنا: «بالای آنان، از بالای سرشان».

وَمِنْ
«وَ» حرف عطف است؛ «مِنْ» حرف جر است؛ معنا: «و از».

تَحْتِ
از ریشهٔ «ت ح ت»؛ ظرف مکان و مضاف است؛ معنا: «زیر، پایین».

أَرْجُلِهِمْ
«أَرْجُل» جمعِ «رِجْل» از ریشهٔ «ر ج ل» است و با «تحت» مجرور شده و مضاف است؛ «هُمْ» مضاف‌الیه است؛ معنا: «پاهایشان».

مِنْهُمْ أُمَّةٌ مُقْتَصِدَةٌ

از میان آنان گروهی میانه‌رو هستند.

مِنْهُمْ
«مِنْ» حرف جر است؛ «هُمْ» ضمیر پیوسته در محل جرّ است؛ این ترکیب جارّومجرور، خبرِ مقدّم است؛ معنا: «از میان آنان».

أُمَّةٌ
از ریشهٔ «أ م م»؛ اسم مفرد مؤنث و مبتدای مؤخّرِ مرفوع است؛ معنا: «گروه، جماعت، دسته‌ای از مردم».

مُقْتَصِدَةٌ
از ریشهٔ «ق ص د» و از باب اِفتعال؛ اسم فاعلِ مؤنث و صفتِ «أُمَّة» است؛ معنا: «میانه‌رو، معتدل، راه‌راست‌پیماینده».

وَكَثِيرٌ مِنْهُمْ سَاءَ مَا يَعْمَلُونَ

و بسیاری از آنان، چه بد می‌کنند.

وَكَثِيرٌ
«وَ» حرف عطف است؛ «كَثِير» از ریشهٔ «ك ث ر» و اسمِ مرفوع است که مبتدای جمله به‌شمار می‌آید؛ معنا: «و بسیاری».

مِنْهُمْ
«مِنْ» حرف جر است؛ «هُمْ» ضمیر پیوسته در محل جرّ است؛ این ترکیب به «كَثِير» وابسته است و آن را توضیح می‌دهد؛ معنا: «از آنان».

سَاءَ
از ریشهٔ «س و ء»؛ فعل ماضیِ جامد برای نکوهش و بدشمردن است؛ معنا: «بد بود، چه بد است».

مَا
اسم موصول است و فاعلِ «ساء» به‌شمار می‌آید؛ معنا: «آنچه».

يَعْمَلُونَ
از ریشهٔ «ع م ل»؛ فعل مضارعِ معلوم، سوم‌شخص جمع مذکر و مرفوع با ثبوت نون است؛ «واو» فاعل آن است؛ معنا: «انجام می‌دهند، عمل می‌کنند».