| يَا قَوْمِ ادْخُلُوا الأَرْضَ المُقَدَّسَةَ الَّتِي كَتَبَ الله لَكُمْ وَلَا تَرْتَدُّوا عَلَىٰ أَدْبَارِكُمْ فَتَنْقَلِبُوا خَاسِرِينَ ای قوم من، وارد سرزمین مقدسی شوید که الله برای شما مقرر کرده است، و به عقب بازنگردید؛ زیرا در نتیجه زیانکار خواهید شد. يَا قَوْمِ ادْخُلُوا الأَرْضَ المُقَدَّسَةَ الَّتِي كَتَبَ الله لَكُمْای قوم من، وارد سرزمین مقدسی شوید که الله برای شما مقرر کرده است. - يَا: ریشه ندارد؛ حرف ندا است؛ برای خطاب کردن به کار میرود؛ معنی: «ای».
- قَوْمِ: ریشه: ق و م؛ اسم مفرد به معنای «قوم، گروه، مردم»؛ در عبارت يَا قَوْمِ منادای مضاف است و اصل آن يَا قَوْمِي بوده؛ یای متکلم در تلفظ/نوشتار آیه حذف شده و کسرهٔ آخر نشانهٔ اضافه به «من» است؛ معنی: «قوم من».
- ادْخُلُوا: ریشه: د خ ل؛ فعل امر، صیغهٔ جمع مذکر مخاطب؛ از باب فعل ثلاثی مجرد دَخَلَ / يَدْخُلُ؛ به سبب اتصال به واو الجماعة بر حذف نون بنا شده است؛ معنی: «وارد شوید، داخل شوید».
- الأَرْضَ: ریشه: أ ر ض؛ اسم مفرد مؤنث؛ مفعولبه برای فعل ادْخُلُوا و منصوب است؛ معنی: «زمین، سرزمین».
- المُقَدَّسَةَ: ریشه: ق د س؛ اسم مفعول مؤنث از فعل قَدَّسَ؛ صفت برای الأَرْضَ و به پیروی از آن منصوب است؛ معنی: «پاکشده، مقدس، پاک».
- الَّتِي: ریشه ندارد؛ اسم موصول مؤنث مفرد؛ به الأَرْضَ برمیگردد و در جایگاه صفت برای آن آمده است؛ معنی: «که».
- كَتَبَ: ریشه: ك ت ب؛ فعل ماضی، سومشخص مفرد مذکر؛ در اینجا به معنای «مقرر کرد، واجب/معین کرد، نوشت» آمده است؛ معنی: «مقرر کرد».
- الله: اسم عَلَم برای معبود یگانه؛ در این جمله فاعلِ فعل كَتَبَ و مرفوع است؛ معنی: «الله».
- لَكُمْ: لَـ حرف جر، ریشه ندارد؛ كُمْ ضمیر متصل جمع مذکر مخاطب؛ جار و مجرور متعلق به كَتَبَ؛ معنی: «برای شما».
وَلَا تَرْتَدُّوا عَلَىٰ أَدْبَارِكُمْو به عقب بازنگردید. - وَلَا: وَ حرف عطف، ریشه ندارد؛ لَا حرف نهی، ریشه ندارد؛ برای منع و بازداشتن از انجام کاری میآید؛ معنی: «و … نکنید».
- تَرْتَدُّوا: ریشه: ر د د؛ فعل مضارع مخاطب جمع مذکر از باب افتعال، اصل آن از ارْتَدَّ / يَرْتَدُّ است؛ به سبب لَای نهی مجزوم است و نشانهٔ جزم آن حذف نون به دلیل اتصال به واو الجماعة است؛ معنی: «بازگردید، عقبنشینی کنید، برگردید».
- عَلَىٰ: ریشه ندارد؛ حرف جر؛ معنی: «بر، به سوی، روی».
- أَدْبَارِكُمْ: أَدْبَار ریشه: د ب ر؛ جمع دُبُر به معنای «پشت، عقب، پشتسر»؛ اسم مجرور به عَلَىٰ و مضاف است؛ كُمْ ضمیر متصل جمع مذکر مخاطب و مضافالیه است؛ معنی: «پشتهایتان، عقبهایتان، پشت سر خودتان».
فَتَنْقَلِبُوا خَاسِرِينَپس در نتیجه زیانکار شوید. - فَـ: ریشه ندارد؛ حرف ربط و نتیجه؛ در اینجا فاء سببیه است، یعنی نتیجهٔ بازگشت و عقبنشینی را بیان میکند؛ معنی: «پس، در نتیجه».
- تَنْقَلِبُوا: ریشه: ق ل ب؛ فعل مضارع مخاطب جمع مذکر از باب انفعال، از انْقَلَبَ / يَنْقَلِبُ؛ پس از فاء سببیه در جواب نهی آمده و منصوب است؛ نشانهٔ نصب آن حذف نون به دلیل اتصال به واو الجماعة است؛ معنی: «برگردید، دگرگون شوید، تبدیل شوید، سرانجام پیدا کنید».
- خَاسِرِينَ: ریشه: خ س ر؛ اسم فاعل جمع مذکر سالم از خَسِرَ؛ حال منصوب برای واو جماعت در تَنْقَلِبُوا است؛ معنی: «زیانکاران، خسارتدیدگان، بازندگان».
| 