و-س-ط

« Back to Glossary Index
ریشهٔ سه‌حرفی (و س ط) پنج بار در قرآن آمده است و در چهار صورتِ مشتق به‌کار رفته است:

یک بار به‌صورت فعلِ باب اول: وَسَطْ — «میانه قرار گرفت / در میان قرار داد»

وَسَطْنَ

وَسَطْنَ فعل ماضٍ جمع مؤنث از ریشهٔ و س ط است.

معنای اصلی آن:

  • به میان رسیدند
  • در وسط قرار گرفتند
  • به داخل یا مرکز چیزی نفوذ کردند

این صورت در قرآن نیز آمده است:

فَوَسَطْنَ بِهِ جَمْعًا
پس با آن، به میان گروهی درآمدند / جمع را شکافتند.

در این کاربرد، «وَسَطْنَ» به زنانی یا چیزهایی با جمع مؤنث اشاره دارد که به مرکز یک جمع یا گروه وارد شده‌اند.

اطلاعات ریشه‌شناختی

این واژه از ریشهٔ سه‌حرفی وَسَطَ (و س ط) می‌آید. مفهوم بنیادین این ریشه «میانه»، «مرکز»، و گاه «اعتدال» است.

واژه‌های مرتبط:

  • وَسَط: میان، مرکز
  • وَسِيط: واسطه، میانجی
  • أَوْسَط: میانه‌تر؛ بهترین یا معتدل‌ترین
  • تَوَسُّط: میانجی‌گری، در میان قرار گرفتن

از نظر صرفی، وَسَطْنَ معمولاً از فعل وَسَطَ يَسِطُ یا در کاربرد قرآنی از ساخت «به میان درآمدن» فهمیده می‌شود. پسوند ـنَ نشان‌دهندهٔ فاعلِ جمع مؤنث در زمان گذشته است.

۳ مترادف

  1. دَخَلْنَ فِي الوَسَطِ — به میان وارد شدند
  2. تَوَسَّطْنَ — در میانه قرار گرفتند / میانجی شدند
  3. اقْتَحَمْنَ — به درون یورش بردند، وارد شدند

۳ متضاد

  1. خَرَجْنَ — بیرون رفتند
  2. ابْتَعَدْنَ — دور شدند
  3. تَنَحَّيْنَ — کنار رفتند، کناره گرفتند

Verb (form I) -to penetrate the center

100:5فَوَسَطْنَ بِهِ جَمْعًا

دو بار به‌صورت اسم: أَوْسَط — «میانه‌تر، حدّ متوسط، معمولی‌ترین»

Noun

5:89فَكَفَّارَتُهُ إِطْعَامُ عَشَرَةِ مَسَاكِينَ مِنْ أَوْسَطِ مَا تُطْعِمُونَ أَهْلِيكُمْ أَوْ كِسْوَتُهُمْ أَوْ تَحْرِيرُ رَقَبَةٍ
(68:28:2) awsaṭuhumقَالَ أَوْسَطُهُمْ أَلَمْ أَقُلْ لَكُمْ لَوْلَا تُسَبِّحُونَ

یک بار به‌صورت صفت: وَسَط — «میانه، معتدل، برگزیده»

Adjective

(2:143:4) wasaṭanوَكَذَٰلِكَ جَعَلْنَاكُمْ أُمَّةً وَسَطًا لِتَكُونُوا شُهَدَاءَ عَلَى النَّاسِ

یک بار به‌صورت صفت: وُسْطَىٰ — «میانی، وسطی»

Adjective

(2:238:5) l-wus’ṭāحَافِظُوا عَلَى الصَّلَوَاتِ وَالصَّلَاةِ الْوُسْطَىٰ
Nach oben scrollen