| فَإِنَّما يَسَّرناهُ بِلِسانِكَ لِتُبَشِّرَ بِهِ المُتَّقينَ وَتُنذِرَ بِهِ قَومًا لُدًّا پس ما آن را به زبان تو آسان کردیم تا به وسیلهٔ آن پرهیزگاران را مژده دهی و قومی سخت‌ستیز را بیم دهی. فَإِنَّما يَسَّرناهُ بِلِسانِكَپس همانا ما آن را به زبان تو آسان گردانیدیم. فَ
حرف استئناف یا تفریع است، برای پیوند دادن این سخن با مطالب پیشین؛ معنای آن: «پس» یا «بنابراین». إِنَّما
از «إِنَّ» و «ما» تشکیل شده است. «إِنَّ» حرف تأکید و نصب است و «ما» در اینجا کافّه است که «إِنَّ» را از عمل نحوی بازمی‌دارد؛ برای حصر و تأکید می‌آید: «جز این نیست که»، «همانا». يَسَّرْنا
فعل ماضی، باب تفعیل، اول شخص جمع، از ریشهٔ «ي س ر». معنای آن: «آسان کردیم»، «مهیا و روان ساختیم». فاعل آن ضمیر «نا» است که به الله بازمی‌گردد. هُ
ضمیر متصل در محل نصب، مفعول‌به فعل «يَسَّرْنا»؛ به قرآن بازمی‌گردد. معنای آن: «آن را». بِ
حرف جر؛ در اینجا برای بیان ابزار یا همراهی است: «به»، «با»، «به وسیلهٔ». لِسانِ
اسم مجرور به «بِ»، از ریشهٔ «ل س ن». «لسان» در اصل به معنای زبانِ دهان است و در اینجا به معنای زبان و گفتار عربی آمده است. مضاف است. كَ
ضمیر متصل در محل جر، مضاف‌الیه «لِسان»؛ خطاب به پیامبر است. معنای آن: «تو»، «زبان تو».
لِتُبَشِّرَ بِهِ المُتَّقينَتا به وسیلهٔ آن پرهیزگاران را مژده دهی. لِ
لام تعلیل است و علت آسان شدن قرآن را بیان می‌کند؛ معنای آن: «تا اینکه»، «برای آنکه». تُبَشِّرَ
فعل مضارع منصوب به لام تعلیل، باب تفعیل، دوم شخص مفرد مذکر، از ریشهٔ «ب ش ر». معنای آن: «مژده دهی»، «بشارت دهی». فاعل آن ضمیر پنهان «أنتَ» است که به پیامبر بازمی‌گردد. بِ
حرف جر؛ برای بیان وسیله است: «به وسیلهٔ». هِ
ضمیر متصل در محل جر به «بِ»؛ به قرآن بازمی‌گردد. معنای آن: «به آن»، «به وسیلهٔ آن». المُتَّقينَ
اسم جمع مذکر سالم، منصوب، مفعول‌به «تُبَشِّرَ»، از ریشهٔ «و ق ي». مفرد آن «مُتَّقي» است، اسم فاعل از باب افتعال. معنای آن: «پرهیزگاران»، «کسانی که خود را از نافرمانی الله نگاه می‌دارند».
وَتُنذِرَ بِهِ قَومًا لُدًّاو به وسیلهٔ آن قومی سخت‌ستیز را بیم دهی. وَ
حرف عطف است؛ جملهٔ پس از خود را بر جملهٔ پیشین عطف می‌کند. معنای آن: «و». تُنذِرَ
فعل مضارع منصوب، معطوف بر «تُبَشِّرَ»، از باب إفعال و ریشهٔ «ن ذ ر». معنای آن: «بیم دهی»، «هشدار دهی». فاعل آن ضمیر پنهان «أنتَ» است که به پیامبر بازمی‌گردد. بِ
حرف جر؛ برای بیان وسیله: «به وسیلهٔ». هِ
ضمیر متصل در محل جر به «بِ»؛ به قرآن بازمی‌گردد. معنای آن: «به آن»، «به وسیلهٔ آن». قَومًا
اسم منصوب، مفعول‌به «تُنذِرَ»، از ریشهٔ «ق و م». معنای آن: «قومی»، «گروهی از مردم». لُدًّا
صفت منصوب برای «قَومًا»، جمع «أَلَدّ»، از ریشهٔ «ل د د». «أَلَدّ» به کسی گفته می‌شود که در دشمنی و جدال بسیار سرسخت، کج‌رفتار و حق‌ستیز است. معنای آن: «سخت‌ستیزان»، «بسیار لجوجان و دشمنان». | 