019-083-047-مريم

آیا ندیدی که ما شیاطین را بر کافران فرستادیم تا آنان را سخت به تحریک وادارند؟

أَلَمْ تَرَ

آیا ندیدی؟

أَ: همزهٔ استفهام، حرف پرسش است و برای جلب توجه و تأکید می‌آید؛ معنای آن: «آیا».

لَمْ: حرف نفی و جزم و قلب، فعل مضارع را مجزوم می‌کند و معنای آن را به گذشته نفی می‌کند؛ معنای آن: «نکردی، ندیدی».

تَرَ: فعل مضارع مجزوم به «لَمْ»، از ریشهٔ «ر أ ي»؛ اصل آن «تَرَى» است و به سبب جزم، حرف علّهٔ پایانی حذف شده است. فاعل آن ضمیر پنهان «أنتَ» است؛ معنای آن: «می‌بینی، می‌دانی، آگاه می‌شوی».

أَنَّا أَرْسَلْنَا الشَّيَاطِينَ عَلَى الْكَافِرِينَ

که ما شیاطین را بر کافران فرستادیم.

أَنَّا: «أَنَّ» حرف تأکید و نصب است و «نا» ضمیر پیوسته در جایگاه اسم «أَنَّ» است؛ معنای آن: «که ما».

أَرْسَلْنَا: فعل ماضی از ریشهٔ «ر س ل»، بر وزن «أَفْعَلَ»؛ «نا» ضمیر پیوسته و فاعل است. معنای آن: «فرستادیم، گسیل داشتیم».

الشَّيَاطِينَ: اسم جمع، منصوب و مفعول‌بهِ «أَرْسَلْنَا»، از مفرد «شَيْطَان»؛ «ال» برای معرفه‌بودن است. «شیطان» به موجود سرکش و دورشده از خیر گفته می‌شود و ریشهٔ آن را «ش ط ن» به معنای دور شدن دانسته‌اند؛ معنای آن: «شیطان‌ها».

عَلَى: حرف جر؛ معنای اصلی آن: «بر، علیه، مسلط بر».

الْكَافِرِينَ: اسم جمع مذکر سالم، مجرور به «عَلَى» و نشانهٔ جر آن «یاء» است؛ مفرد آن «كَافِر» و از ریشهٔ «ك ف ر» به معنای پوشاندن و انکار کردن است. معنای آن: «کافران، انکارکنندگان».

تَؤُزُّهُمْ أَزًّا

آنان را سخت به تحریک وادار می‌کنند.

تَؤُزُّهُمْ: فعل مضارع از ریشهٔ «أ ز ز»، با ضمیر «هُمْ» در جایگاه مفعول‌به. فاعل آن ضمیر پنهان «هی» است که به «الشَّيَاطِينَ» بازمی‌گردد، زیرا جمع غیرعاقل در عربی غالباً با فعل مفرد مؤنث می‌آید. معنای ریشه: به شدت حرکت دادن، برانگیختن، تحریک کردن و به پیش راندن؛ معنای عبارت: «آنان را سخت تحریک می‌کنند».

أَزًّا: مصدر منصوب از ریشهٔ «أ ز ز»، مفعول مطلق برای تأکید فعل «تَؤُزُّهُمْ» است؛ معنای آن: «تحریکی سخت، برانگیختنی شدید، به شدت».