035-043-046-فاطر

از روی تکبّر در زمین و نیرنگ بد؛ و نیرنگ بد جز دامنگیر صاحبانش نمی‌شود. پس آیا جز سنّت و روش پیشینیان را انتظار می‌کشند؟ هرگز برای سنّت الله تغییری نخواهی یافت، و هرگز برای سنّت الله دگرگونی نخواهی یافت.

استِكبارًا فِي الأَرضِ وَمَكرَ السَّيِّئِ

از روی تکبّر در زمین و نیرنگ بد.

استِكبارًا: از ریشهٔ «ک‌ب‌ر»؛ مصدر منصوب، در معنای تکبّر ورزیدن و خودبزرگ‌بینی؛ در اینجا بیانگر علت یا انگیزهٔ رفتار آنان است.
فِي: حرف جر؛ به معنای در.
الأَرضِ: از ریشهٔ «أ‌ر‌ض»؛ اسم مجرور با «في»، با معنای زمین.
وَ: حرف عطف؛ به معنای و.
مَكرَ: از ریشهٔ «م‌ک‌ر»؛ اسم یا مصدر منصوب و معطوف به «استکباراً»، به معنای نیرنگ، حیله و نقشهٔ پنهانی.
السَّيِّئِ: از ریشهٔ «س‌و‌ء»؛ صفت مجرور برای «مکر»، به معنای بد، زیان‌بار و ناپسند.

وَلا يَحيقُ المَكرُ السَّيِّئُ إِلّا بِأَهلِهِ

و نیرنگ بد جز دامنگیر صاحبانش نمی‌شود.

وَ: حرف عطف یا استیناف؛ به معنای و.
لا: حرف نفی؛ برای نفی وقوع فعل مضارع.
يَحيقُ: از ریشهٔ «ح‌ی‌ق»؛ فعل مضارع مرفوع، به معنای فراگرفتن، فرود آمدن و دامنگیر شدن.
المَكرُ: از ریشهٔ «م‌ک‌ر»؛ اسم مرفوع و فاعل، به معنای نیرنگ و حیله.
السَّيِّئُ: از ریشهٔ «س‌و‌ء»؛ صفت مرفوع برای «مکر»، به معنای بد و زیان‌بار.
إِلّا: ادات حصر؛ به معنای جز و مگر.
بِأَهلِهِ: «بِـ» حرف جر، «أهل» از ریشهٔ «أ‌ه‌ل» و اسم مجرور، به معنای صاحبان و اهل؛ «ـهِ» ضمیر پیوسته، به معنای آن؛ مجموعاً یعنی صاحبان آن.

فَهَل يَنظُرونَ إِلّا سُنَّتَ الأَوَّلينَ

پس آیا جز سنّت پیشینیان را انتظار می‌کشند؟

فَ: حرف عطف یا تفریع؛ به معنای پس و بنابراین.
هَل: حرف استفهام؛ برای پرسش، و در اینجا همراه با نفی ضمنی به کار رفته است.
يَنظُرونَ: از ریشهٔ «ن‌ظ‌ر»؛ فعل مضارع مرفوع، با واو جماعت؛ به معنای انتظار کشیدن یا چشم‌داشتن.
إِلّا: ادات حصر؛ به معنای جز و مگر.
سُنَّتَ: از ریشهٔ «س‌ن‌ن»؛ اسم منصوب، به معنای روش، قانون و شیوهٔ ثابت.
الأَوَّلينَ: از ریشهٔ «أ‌و‌ل»؛ صفت یا اسم جمع منصوب برای «سنّت»، به معنای پیشینیان و گذشتگان.

فَلَن تَجِدَ لِسُنَّتِ اللَّهِ تَبديلًا

هرگز برای سنّت الله تغییری نخواهی یافت.

فَ: حرف تفریع؛ به معنای پس و بنابراین.
لَن: حرف نفی و نصب؛ برای نفی قطعی فعل در آینده.
تَجِدَ: از ریشهٔ «و‌ج‌د»؛ فعل مضارع منصوب به «لن»، به معنای یافتن.
لِسُنَّتِ: «لِـ» حرف جر؛ «سُنّة» از ریشهٔ «س‌ن‌ن» و اسم مجرور، به معنای روش و قانون ثابت.
اللَّهِ: اسم جلاله، مضافٌ‌إلیه مجرور؛ به معنای الله.
تَبديلًا: از ریشهٔ «ب‌د‌ل»؛ مصدر منصوب، به معنای تبدیل، تغییر و جایگزین کردن.

وَلَن تَجِدَ لِسُنَّتِ اللَّهِ تَحويلًا

و هرگز برای سنّت الله دگرگونی نخواهی یافت.

وَ: حرف عطف؛ به معنای و.
لَن: حرف نفی و نصب؛ برای نفی قطعی فعل در آینده.
تَجِدَ: از ریشهٔ «و‌ج‌د»؛ فعل مضارع منصوب به «لن»، به معنای یافتن.
لِسُنَّتِ: «لِـ» حرف جر؛ «سُنّة» از ریشهٔ «س‌ن‌ن» و اسم مجرور، به معنای روش و قانون ثابت.
اللَّهِ: اسم جلاله، مضافٌ‌إلیه مجرور؛ به معنای الله.
تَحويلًا: از ریشهٔ «ح‌و‌ل»؛ مصدر منصوب، به معنای دگرگون کردن، انتقال دادن و تغییر مسیر دادن.