034-022-045-سبأ

بگو: کسانی را که به جای الله [معبود] پنداشته‌اید، بخوانید؛ آنان به اندازهٔ وزن ذره‌ای در آسمان‌ها و زمین مالک نیستند، و در آن دو هیچ شراکتی ندارند، و الله را از میان آنان هیچ پشتیبانی نیست.

قُلِ ادعُوا الَّذينَ زَعَمتُم مِن دونِ اللَّهِ

بگو: کسانی را که به جای الله پنداشته‌اید، بخوانید.

قُلِ: از ریشهٔ «ق‌و‌ل»؛ فعل امر، دوم‌شخص مفرد مذکر، به معنای «بگو»؛ کسرهٔ پایانی برای جلوگیری از برخورد دو ساکن با همزهٔ وصلِ «ادعوا» آمده است.

ادعُوا: از ریشهٔ «د‌ع‌و»؛ فعل امر، دوم‌شخص جمع مذکر، به معنای «بخوانید، فراخوانید، دعا کنید»؛ واو، نشانهٔ جمع مذکر است و الف پس از آن نوشته می‌شود اما خوانده نمی‌شود.

الَّذينَ: اسم موصول جمع مذکر، به معنای «کسانی که»؛ در اینجا مفعولِ «ادعوا» است.

زَعَمتُم: از ریشهٔ «ز‌ع‌م»؛ فعل ماضی، دوم‌شخص جمع مذکر، به معنای «پنداشتید، گمان کردید»؛ تاء، نشانهٔ فاعل و میم، نشانهٔ جمع است.

مِن: حرف جر، به معنای «از».

دونِ: اسم، مجرور به «مِن»، به معنای «غیر، پایین‌تر، به جای»؛ ترکیب «مِن دونِ الله» یعنی «به جای الله» یا «غیر از الله».

اللَّهِ: اسم جلاله، مجرور به سبب اضافه در ترکیب «دونِ الله»؛ به معنای «الله».

لا يَملِكونَ مِثقالَ ذَرَّةٍ فِي السَّماواتِ وَلا فِي الأَرضِ

آنان به اندازهٔ وزن ذره‌ای در آسمان‌ها و زمین مالک نیستند.

لا: حرف نفی، برای نفی فعل مضارع؛ به معنای «نمی».

يَملِكونَ: از ریشهٔ «م‌ل‌ک»؛ فعل مضارع، سوم‌شخص جمع مذکر، به معنای «مالک‌اند، اختیار دارند»؛ واو، فاعل و نون، نشانهٔ رفع فعل مضارع است.

مِثقالَ: از ریشهٔ «ث‌ق‌ل»؛ اسم، منصوب، مضاف؛ به معنای «هم‌وزن، مقدار وزن».

ذَرَّةٍ: از ریشهٔ «ذ‌ر‌ر»؛ اسم، مجرور و مضاف‌إلیه؛ به معنای «ذره، کوچک‌ترین ذره یا موجود بسیار ریز».

فِي: حرف جر، به معنای «در».

السَّماواتِ: جمع «سماء»؛ اسم، مجرور به «في»؛ به معنای «آسمان‌ها».

وَلا: «واو» حرف عطف و «لا» حرف نفی؛ به معنای «و نه».

فِي: حرف جر، به معنای «در».

الأَرضِ: از ریشهٔ «أ‌ر‌ض»؛ اسم، مجرور به «في»؛ به معنای «زمین».

وَما لَهُم فيهِما مِن شِركٍ

و آنان در آن دو هیچ شراکتی ندارند.

وَما: «واو» حرف عطف و «ما» حرف نفی؛ به معنای «و نیست، و ندارند».

لَهُم: «لام» حرف جر و «هم» ضمیر متصل جمع مذکر؛ به معنای «برای آنان، از آنِ آنان».

فِيهِما: «في» حرف جر و «هما» ضمیر تثنیه؛ به معنای «در آن دو»؛ منظور آسمان‌ها و زمین است.

مِن: حرف جر زائد برای تأکید نفی؛ به معنای «هیچ».

شِركٍ: از ریشهٔ «ش‌ر‌ک»؛ اسم، مجرور به صورت لفظی به سبب «مِن» و مبتدا یا متعلق به خبر محذوف از نظر نقش معنایی؛ به معنای «شراکت، سهم و مشارکت».

وَما لَهُ مِنهُم مِن ظَهيرٍ

و الله را از میان آنان هیچ پشتیبانی نیست.

وَما: «واو» حرف عطف و «ما» حرف نفی؛ به معنای «و نیست».

لَهُ: «لام» حرف جر و «ه» ضمیر مفرد مذکر؛ به معنای «برای او، از آنِ او»؛ «او» در اینجا به الله اشاره دارد.

مِنهُم: «مِن» حرف جر و «هم» ضمیر جمع مذکر؛ به معنای «از سوی آنان، از میان آنان».

مِن: حرف جر زائد برای تأکید نفی؛ به معنای «هیچ».

ظَهيرٍ: از ریشهٔ «ظ‌ه‌ر»؛ اسم، مجرور به صورت لفظی به سبب «مِن»؛ به معنای «پشتیبان، یاور، کمک‌کننده».