034-021-045-سبأ

هیچ تسلطی بر آنان نداشت، مگر برای اینکه کسی را که به آخرت ایمان می‌آورد از کسی که دربارهٔ آن در شک است، معلوم و آشکار سازیم؛ و پروردگار تو بر هر چیزی نگهبان است.

وَما كانَ لَهُ عَلَيهِم مِن سُلطانٍ إِلّا لِنَعلَمَ

و او بر آنان هیچ تسلطی نداشت، مگر برای اینکه بدانیم.

وَما: «وَ» حرف عطف؛ «ما» حرف نفی؛ یعنی و نبود.

كانَ: از ریشهٔ «ک‌و‌ن»؛ فعل ماضی ناقص، سوم‌شخص مفرد مذکر؛ یعنی بود، وجود داشت.

لَهُ: «لِـ» حرف جر؛ «هِ» ضمیر پیوسته، سوم‌شخص مفرد مذکر؛ یعنی برای او، از آنِ او.

عَلَيهِم: «عَلى» حرف جر؛ «هِم» ضمیر پیوسته، سوم‌شخص جمع مذکر؛ یعنی بر آنان.

مِن: حرف جر و در اینجا برای تأکید نفی؛ یعنی هیچ، هرگز.

سُلطانٍ: از ریشهٔ «س‌ل‌ط»؛ اسم، نکره، مجرور به «مِن»؛ یعنی قدرت، تسلط، حجت یا اختیار.

إِلّا: ادات استثنا؛ یعنی مگر، جز اینکه.

لِنَعلَمَ: «لِـ» لام تعلیل؛ «نَعلَمَ» از ریشهٔ «ع‌ل‌م»، فعل مضارع منصوب، اول‌شخص جمع؛ یعنی تا بدانیم، تا معلوم کنیم.

مَن يُؤمِنُ بِالآخِرَةِ

چه کسی به آخرت ایمان می‌آورد.

مَن: اسم موصول یا اسم استفهام؛ در اینجا به معنای کسی که؛ یعنی آن‌کس که.

يُؤمِنُ: از ریشهٔ «أ‌م‌ن»؛ فعل مضارع، سوم‌شخص مفرد مذکر؛ یعنی ایمان می‌آورد، باور دارد.

بِالآخِرَةِ: «بِـ» حرف جر؛ «الآخِرَة» از ریشهٔ «أ‌خ‌ر»، اسم معرفه و مجرور؛ یعنی آخرت، زندگی پس از دنیا.

مِمَّن هُوَ مِنها في شَكٍّ

از کسی که دربارهٔ آن در شک است.

مِمَّن: ترکیب «مِن» و «مَن»؛ «مِن» حرف جر و «مَن» اسم موصول؛ یعنی از کسی که.

هُوَ: ضمیر منفصل، سوم‌شخص مفرد مذکر؛ یعنی او.

مِنها: «مِن» حرف جر؛ «ها» ضمیر پیوسته، سوم‌شخص مفرد مؤنث، اشاره به آخرت؛ یعنی دربارهٔ آن، نسبت به آن.

في: حرف جر؛ یعنی در.

شَكٍّ: از ریشهٔ «ش‌ک‌ک»؛ اسم نکره و مجرور به «في»؛ یعنی شک، تردید و دودلی.

وَرَبُّكَ عَلىٰ كُلِّ شَيءٍ حَفيظٌ

و پروردگار تو بر هر چیزی نگهبان است.

وَ: حرف عطف؛ یعنی و.

رَبُّكَ: «رَبّ» از ریشهٔ «ر‌ب‌ب»، اسم مرفوع؛ «کَ» ضمیر پیوسته، دوم‌شخص مفرد مذکر؛ یعنی پروردگار تو.

عَلىٰ: حرف جر؛ یعنی بر، نسبت به.

كُلِّ: اسم، مضاف و مجرور به «عَلى»؛ یعنی هر، همهٔ.

شَيءٍ: از ریشهٔ «ش‌ی‌ء»؛ اسم نکره و مضاف‌الیه مجرور؛ یعنی چیز، هر موجود یا امر.

حَفيظٌ: از ریشهٔ «ح‌ف‌ظ»؛ صیغهٔ مبالغه بر وزن «فَعیل»، مرفوع؛ یعنی بسیار نگهبان، کاملاً مراقب و حافظ.